Кіріспе

Ирландия еркін мемлекетіндегі құқықтық рәсімдер Корольдік келісімді (Aontú an Rí) беру, сақтау немесе тоқтату Ирландия еркін мемлекетінің генерал-губернаторының маңызды рөлдерінің бірі және ықтимал маңызды өкілеттіктерінің бірі болды. Ол берілгенге дейін Ойрехтас (Дейл және Сенаттан құралған) қабылдаған ешбір заң жобасы қабылдану процесін аяқтап, заңға айнала алмайтын.

Биліктің шығу тегі

Билік 1922 жылғы Ирландия еркін мемлекетінің конституциясы (Saorstát Éireann) туралы заңының 41-бабында белгіленді, ол үшінші Дайл құрылтай жиналысы ретінде және Ұлыбритания Парламенті тарапынан қабылданды, ал 1922 жылғы 6 желтоқсандағы патша жарлығымен күшіне енді.

Англия-Ирландия келісім-шарты

Заң шығарудағы генерал-губернатордың рөлі бастапқыда 1921 жылы UDI Ирландия Республикасы мен Ұлыбритания және Ирландия Біріккен Корольдігінің толық өкілетті өкілдері арасында қол қойылған және үш орган ратификациялаған Англо-ирландтық келісімде белгіленген; Ұлыбритания парламенті, Екінші Дэйл және Оңтүстік Ирландияның Өкілдер палатасы 1921 жылдың желтоқсаны мен 1922 жылдың қаңтарында.

Патшалық келісімінің себебі

Саорстат Эйренің Оирехтасы қабылдаған барлық заңдар үш себеппен заңға айналу үшін патшалық келісімді қажет етті. 12-бапта Оирехтас «Патша және екі палатадан – Депутаттар палатасынан («Dáil Éireann») және Сенаттан («Seanad Éireann») тұрады» деп белгіленген. Осының салдарынан, патша өз өкілі, генерал-губернатор арқылы заң шығаруға толыққанды қатысты. Егер дау туындаса, генерал-губернатордың заңға қойған қолы оның толық және заңды түрде қабылданғанын көрсететін дәлел болып табылады. Бұл болашақта нақты бір заңның дұрыс қабылданғаны туралы пікір келіспеушілік туындаған жағдайда маңызды рөл атқара алады. Мысалы, заң жобасы қаралуын аяқтаған күні Дэйл таратылса, егер ол таратылуға дейін патшалық келісім алмаса, заң жобасы күшін жояды (яғни, қабылдамайды). Генерал-губернатордың қолтаңбасының болуы заң жобасының таратылу алдында, тіпті бір минут болса да, патшалық мақұлдау алғанын растайды. Саорстаттың Оирехтас актілерінің барлығы екі мемлекеттік тілге – ирланд және ағылшын тілдеріне аударылды. Егер мәтіндерде келіспеушілік туындаса, генерал-губернатор қол қойған заң басымдыққа ие болады. (42-бап)

Патшалық келісімінің әдісі

Дал мен Сенатта тиісінше қабылданған немесе қабылданған деп есептелген заң жобасын Ирландия еркін мемлекетінің Атқарушы кеңесінің төрағасы генерал-губернаторға (1932 жылға дейін Вице-корольдік резиденциясында, 1932 жылдан 1936 жылға дейін жалға алынған үйінде) ұсынатын еді. Ұлыбританиядағыдай, корольдық келісімге қол қойылғанын растау үшін ешқандай парламенттік рәсім қолданылмады. Оның орнына оның толық мәліметтері Iris Oifigiúil (Ирландия мемлекеттік газетінде) жарияланды.

Домхналл Уа Буачалла

1933 жылы Мемлекеттік кеңесшілер, Королева Мэри, Уэльс принці Эдуард, Йорк герцогы Альберт (ауруға шалдыққан король Георг V-нің орнына әрекет ете отырып), Атқарушы Кеңестің президенті Эмон де Валераның кеңесімен, бұрынғы Анти-Келісімшіл және «Фианна Файл» депутаты Домхналл Уа Буачалла (Донал Бакли) Ирландия еркін мемлекетінің генерал-губернаторы болып тағайындалды. Де Валераның Атқарушы Кеңесі оған қоғамдық шараларға қатыспауға кеңес бергенімен, Уа Буачалла ресми мемлекеттік функцияларын орындауды жалғастырды, соның ішінде патшалық бекітісін беруді де.