Кіріспе

Орыс генералы және асыл текті граф Александр Иванович Остерман Толстой (Остерман Толстой; Ланг ру; 1770 – 12 ақпан 1857) – француз революциялық соғыстар дәуіріндегі орыс дворяны және әскери қызметкер. Ол әйгілі Толстой әулетіне жатады.

Өмірбаян

Граф Александр Иванович Остерман-Толстой – генерал-лейтенант Иван Матвеевич Толстойдың (1746–1808) және оның әйелі Аграфена Ильиничнаның, Бибикова тегінен шыққан, "ежелгі татар тайпасынан" тараған ұлы болды. Тарихшы Николай Толстойдың айтуынша, бұл "Александрдың қараңғы түсіне себеп болуы мүмкін". Әскери қызметін 1787–1791 жылдардағы орыс-түрік соғысында бастады. 1796 жылы оның екі баласыз үлкен ағалары, Федор мен Иван Остерман, әкесінің әжесінің інілері, оған өздерінің отбасылық атын, граф атағын және зор байлықты сыйлады. Граф Остерман-Толстой әскери қызметтен кетпеді. 1798 жылы генерал-майор, ал 1805 жылы генерал-лейтенант болды. 1805–1814 жылдардағы Наполеон соғыстарының барлық маңызды ресейлік шайқастарына қатысты. 1805 жылы Солтүстік Германиядан қайтқаннан кейін Санкт-Петербург қаласының губернаторы болып тағайындалды. 1806 жылғы 23–24 желтоқсан түнде және ертеңгі таңда Черново шайқасында маңызды рөл атқарды. 1811 жылы баласыз болған үлкен ағасы Иван Остерманнан Остерман граф атағын мұра етті, ол Остерман әулетінің соңғы өкілі еді. 1812–1814 жылдары корпустың басшысы болды, 1812 жылғы 25 шілдеде Островно шайқасында және 1813 жылғы 29–30 тамызда Кулм шайқасында көзге түсті. 1812 жылғы науқандарға Иоганн фон Кленаудың басқаруымен 4-ші армия корпусының командирі ретінде қатысты. Остерман-Толстой 1813 жылғы 21–22 мамырда Баутцен шайқасында жарақат алды, содан кейін Дрезденде шайқасты, тағы да Дрезденде және Лейпциг шайқасында болды. Оның корпусы Богемия тауларындағы өткелдерді қорғады және генерал Вандаммды тұтқынға алды. Шабыс кезінде граф сол қолын жоғалтты, император Александр I айтқандай, "қолын құрбан етіп, бізге жеңіс сыйлады". 1815 жылы Остерман-Толстой Парижге қысқа мерзімге дипломатиялық міндеттермен жіберілді. 1817 жылы оған пілдік генерал атағы берілді. Граф Остерман-Толстой 1826 жылға дейін қызметте болды, Александр I қайтыс болғаннан кейін зейнеткерлікке шығып, ғалым Якоб Филипп Фалмерайердің серігімен бірге Еуропа мен Таяу Шығысты аралады. 1831 жылы Мысырда Ибрагим пашаның әскери кеңесшісі болды және түріктерге қарсы шараларға қатысты. Ол Ресейге қайтып оралмады және уақытын Италия мен Швейцария арасында бөлісті. Ол әзіл-қалжыңдар мен көңіл көтеруге бейім болды. Замандастарының айтуынша, ол "ерекше және өзгеше тұлға, ашықтығымен және жомарттығымен ерекшеленеді. Оның танымал замандастарының арасында да оны ерекше атап айтуға болады. Әскери офицер ретінде батылдығы, қайраттылығы және төзімділігімен көзге түсті".

Граф Остерман-Толстой 1799 жылдан бастап ханшайым Елизавета Алексеевна Голицынамен (1779–1853) үйленді, олардың балалары болған жоқ. Оның шетелдік сүйіктілері мен көптеген заңсыз балалары болды. 1827 жылы Пизада жарық көрген гравюрада граф Остерман-Толстой ұйықтап жатқан сәбиі бар колясканың жанында отырған, ал жанында екі үлкен бала ойнап жатыр; жазуда "Je me flatte que c’est les derniers faries (sic)" деп жазылған. (55 жасымда соңғы шалаққылығымды жасап жатырмын деп ойлаймын. 55 жастан кейін тоқтау керек). Остерман-Толстой 1837 жылы Женевадағы (Швейцария) Ле-Петт-Сакнонеге қоныстанды, ол 1857 жылы қайтыс болды.