Кіріспе

АҚШ биологиялық қорғаныс медициналық зерттеу бағдарламасы

Operation Whitecoat – 1954 және 1973 жылдар аралығында Мэриленд штатының Форт-Детрик қаласында АҚШ армиясы жүргізген биологиялық қорғаныс медициналық зерттеу бағдарламасы. Бағдарлама аясында медициналық зерттеулер жүргізілді, онда ерікті әскери қызметшілер қолданылды, олар кейіннен «Ақ халаттылар» деп аталды. Бұл еріктілердің барлығы – діни сенімдеріне орай әскери қызметтен бас тартқан азаматтар, олардың көптегені жетінші күндік адвентистер шіркеуінің мүшелері болатын. Олар кез келген жобаға қатысуға келісім бермес бұрын, әрбір жобаның мақсаты мен міндеттері туралы толыққанды хабардар етілді. Зерттеудің негізгі мақсаты – әскер мен азаматтарды биологиялық қарудан қорғау болды. Бағдарлама 1973 жылы тоқтатылса да, биологиялық қорғаныс мақсатында адамдарға қатысты зерттеулер АҚШ армиясының Жұқпалы аурулар жөніндегі медициналық зерттеу институтында (USAMRIID), Форт-Детрикте және басқа да мемлекеттік және бейресми зерттеу орталықтарында жалғастырылуда. Дегенмен, Whitecoat бағдарламасынан кейінгі зерттеулер көбінесе адамдарға сынақтан өтетін зерттеулер түрінде жүргізіледі, онда адамға белгілі патоген енгізіліп, зерттеліп жатқан емнің тиімділігі анықталады.

Тарих

19 жылдық бағдарлама барысында 2300-ден астам АҚШ әскери қызметшісі, олардың көпшілігі медициналық дайындықтан өткендер, өздерін бактериялармен (туляремия, қара оба, Q қызуы және т.б.) жұқтыруға келісім беріп, "Ақ халатты эксперименттерге" үлес қосты. Бұл бактериялар биологиялық шабуылға қолданылуы мүмкін деп саналды. Кейбіреулері базалық дайындықтан кейін дереу ерікті болып тіркелсе, ал Ft. Sam Houston, TX-тағы (дәрігерлік дайындықтан бұрын) наразылық білдіргендер үшін, Вьетнамда жауынгер-дәрігер болып тағайындалу ықтималынан гөрі, АҚШ-та "Ақ халатты" бағдарламасында қалуды жөн көрді. Бағдарламаның мақсаты – осы факторларға организмнің реакциясын анықтау болды. Еріктілерге инфекцияны емдеу үшін антибиотиктер тағайындалды. Эксперименттік жолмен кейбір еріктілерге Q қызуы мен туляремияға, сондай-ақ сары қызуға, Рифт аңғары қызуына, гепатит А-ға, Yersinia pestis (жоғалғыш) және Венесуэлалық жылқы энцефалитіне, басқа да ауруларға қарсы зерттеу вакциналары жасалды. Кейбір әскерилер сынақ нысаны ретінде пайдаланғандығы үшін екі апта демалысқа жіберілді. Бұл эксперименттер Фредерик қаласындағы (Мэриленд штаты) АҚШ армиясының зерттеу орталығы – Fort Detrick-те өтті. Еріктілерге қатысуға келіспес бұрын отбасы мүшелерімен және дін қызметкерлерімен кеңесуге рұқсат берілді. Қатысушылар тәуекелдер мен емдеу туралы медициналық қызметкермен әңгімелескеннен кейін келісім қағазына қол қойды. Қатысуға шақырылған әскерилердің 20 пайызы бас тартты.

Нәтижелер

Биологиялық қару-жараққа қарсы қорғаныс беретін вакциналардың көптеген түрлері алғаш рет "Ақ халат" операциясында адамдарға сыналып көрілді. USAMRIID мәліметтері бойынша, Whitecoat операциясы АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) бекіткен сары қызылша және гепатит вакциналарының, сондай-ақ Q қызылшасы, Венесуэлалық жылқы энцефалиті, Рифт аңғары қызуы және туляремияға қарсы зерттеу препараттарын әзірлеуге үлес қосты. USAMRIID бұдан бөлек, Operation Whitecoat биологиялық қауіпсіздік жабдықтарын – капотты қауіпсіздік шкафтарын, дезинфекциялау процедураларын, ферменторларды, инкубаторларды, центрифугаларды және бөлшекті өлшеу құралдарын жасауға көмектесті деп хабарлайды.

Ұсынысты тоқтату

"Ақ шапан" операциясы 1973 жылы АҚШ әскеріне қабылдау тоқтағанда, сонымен қатар наразылық білдірген адамдарды әскерге шақыру да тоқтатылды.

Мүмкін болатын ұзақ мерзімді денсаулыққа әсер ету

Сынақ кезінде ешқандай адам қаза болған жоқ. Зерттеу 358 "әсер көрген" және 164 "бақылау" тобының өздері хабарлаған қазіргі денсаулық жағдайын көрсетті және зерттеу препараттарын алудың денсаулыққа кері әсер ететініне нақты дәлелдер табылған жоқ. Зерттеу топтары арасында жалпы денсаулық жағдайы, дене шынықтыру деңгейі, өздері хабарлаған симптомдар мен медициналық жағдайлар бойынша ешқандай айырмашылық байқалмады. Дегенмен, антибиотиктер немесе басқа биологиялық заттарға ұшырау мен өздері хабарлаған астма, сондай-ақ туляремияға қарсы вакцина алу мен өздері хабарлаған астма және бас ауруларының жиілігі/ауырлығы арасында ықтимал байланыстар анықталды. Астма мен бас аурулары арасындағы статистикалық байланыстың шын екенін сеніммен айту үшін зерттеуге қатысқан адамдардың саны жеткіліксіз деп саналды.

Жетінші күндік адвентистердің әскери қызметке деген көзқарасы

Жетінші күндік адвентистер шіркеуінің үкіметтік әскери іс-қимылдарға қатысы қолдаушы, бірақ қақтығысқа түспейтін болды. 1936 жылы адвентистер шіркеуі Медициналық кадеттер корпусының оқу бағдарламасын құрды. Бұл адвентистерге қақтығысқа қатыспауға, бірақ соғысқа қолдау көрсетуге мүмкіндік берді. Шәмбе күнін сақтау әскерге шақырылған шіркеу мүшелері үшін маңызды мәселе болып қала берді. Адвентистердің санадан бас тартушылар ретіндегі көзқарасы Ұлттық дінаралық қызмет жөніндегі кеңес (NISBCO) көзқарасынан өзгеше болды. 1967 жылы адвентистер NISBCO-дан шықты, себебі бұл ұйым міндетті әскери қызметке қарсы болды. Бұлл мен Локхарттың сөзіне сәйкес, "Ақ халат" операциясы және одан бұрын құрылған Медициналық корпус адвентистерге шәмбе күнінің қағидаларын бұзбай қарулы күштерге қатысуға мүмкіндік берді.