Кіріспе

Лимфоцитопения – қандағы лимфоциттердің қалыптан тыс төмен деңгейі. Лимфоциттер – иммундық жүйеде маңызды қызметтер атқаратын ақ қан жасушалары. Бұл жағдай лимфопения деп те аталады. Оның керісі – лимфоцитоз, ол лимфоциттердің артық деңгейін көрсетеді. Лимфоцитопения панцитопенияның бір бөлігі ретінде де кездесуі мүмкін, яғни барлық қан жасушаларының жалпы саны азайған кезде.

Жіктеу

Кейбір жағдайларда лимфоцитопения лимфоциттердің қай түрі кемігеніне қарай жіктелуі мүмкін. Егер лимфоциттердің барлық үш түрі де кемісе, онда бұл термин қосымша белгілеусіз қолданылады. Т-лимфоцитопенияда Т-лимфоциттердің саны жеткіліксіз, ал басқа лимфоциттердің саны қалыпты. Бұл Т-клеткалардың жетіспеушілігін тудырады және оның көрінісі болып табылады. Бұл көбінесе ВИЧ инфекциясынан (ҚЖС-қа әкеледі) пайда болады, бірақ Идиопатиялық CD4+ лимфоцитопения (ICL) болуы мүмкін, бұл өте сирек кездесетін әртүрлі ауру, ол белгілі бір иммундық тапшылығы болмаған жағдайда, мысалы, адам иммуножеткіліксіздік вирусы (ВИЧ) инфекциясы немесе химиотерапия кезінде 300 клетка/мкл-дан төмен CD4+ Т-клеткаларының санымен сипатталады. В-лимфоцитопениясында В-лимфоциттердің саны жеткіліксіз, бірақ басқа лимфоциттердің саны қалыпты болуы мүмкін. Бұл иммундық жетіспеушілікті тудырады және гуморальды иммунитет ретінде көрінеді. Бұл көбінесе иммундық жүйені басады деп есептелетін дәрілерден туындайды. NK-лимфоцитопениясында табиғи өлтіруші жасушалардың саны жеткіліксіз, ал басқа лимфоциттердің саны қалыпты. Бұл өте сирек кездеседі.

Себептер

Уақытша лимфоцитопенияның ең көп кездесетін себебі – жақын арада болған жұқпалы ауру, мысалы, қарапайым суық тию. Лимфоцитопения, бірақ идиопатиялық CD4+ лимфоцитопения емес, кортикостероидтерді қолданумен, ВИЧ-инфекциясымен және басқа вирустық, бактериялық және саңырауқұлақтық инфекциялармен, нашар тамақтанумен, жүйелік қызыл жегімен, күшті стресспен, қарқынды немесе ұзаққа созылған физикалық жаттығулармен (кортизол бөлінуіне байланысты), ревматоидты артритпен, саркоидозбен, көп склерозбен және иатрогендік (басқа медициналық емдердің салдарынан туындаған) жағдайлармен байланысты. Лимфоцитопения – цитотоксикалық заттар немесе иммунодепрессанттар қолданылатын көптеген химиотерапия түрлерінің жиі және уақытша нәтижесі. Сүйек кемігіне тараған кейбір қатерлі ісіктер, мысалы, лейкемия немесе Ходжкин лимфомасы да лимфоцитопенияны тудыруы мүмкін. Тағы бір себеп – Influenza A вирусының H1N1 субтипімен (және А вирусының басқа субтиптерімен) жұқтығу, бұл көбінесе моноцитозбен қатар жүреді; H1N1 испан тұмауына, 2009 жылғы тұмау пандемиясына және 2016 жылы Бразилиядағы тұмау эпидемиясына жауапты болды. SARS ауруы лимфоцитопенияға әкелді. 2020 жылдың 29 қаңтарына дейін Қытайдың Ухань қаласында зертханалық тұрғыдан расталған COVID-19 жұқтырған науқастардың 83,2 пайызы ауруханаға түскен кезде лимфоцитопенияға шалдыққан. Ядролық апаттарға немесе медициналық толық денеге сәулеленуге байланысты үлкен дозадағы сәулелену лимфоцитопенияны тудыруы мүмкін.

Диагностика

Лимфоцитопения толық қан анализінде лимфоциттер саны жасқа қатысты нормативтік көрсеткіштен төмен болғанда қойылатын диагноз (мысалы, ересектерде 0,9 x 109/л-ден төмен).

Болжам

Инфекцияларға байланысты туындаған лимфоцитопения инфекция жойылған соң көбінесе жоғалады. Идиопатиялық CD4+ лимфоцитопениясы бар пациенттерде CD4+ клеткаларының саны қалыптыдан төмен, бірақ тұрақты болуы мүмкін, немесе қалыптыдан төмен және үнемі түсіп отыруы мүмкін; екінші жағдай – өлімге алып келуі мүмкін.

Басқа жануарлар

Мысық лейкемия вирусы және мысық иммунжеткілік вирусының ретровирустық инфекцияларынан туындаған лимфоцитопения лимфоциттердің T-клеткалық иммундық модуляторымен емделеді.