Вискотт-Альдрич синдромы және оған байланысты тромбоцитопениялар
Wiskott–Aldrich syndrome
Вискотт-Альдрич синдромы: сирек кездесетін генетикалық ауру, экзема, тромбоцитопения, иммундық жетіспеулікпен сипатталады. Симптомдары, диагнозы, себептері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вискотт-Олдрич синдромы (WAS) – экзема, тромбоцитопения (қан тақайшаларының санының төмендеуі), иммундық жетіспеушілік және қанды диарея (тромбоцитопения салдарынан туындайтын) сипатталатын сирек кездесетін Х-хромосомаға байланысты рецессивті ауру. 1954 жылы Олдрич бұл синдромды алғаш сипаттағандықтан, кейде бұл синдром экзема-тромбоцитопения-иммунодефицит синдромы деп те аталады. WAS-қа байланысты Х-хромосомаға байланысты тромбоцитопения (XLT) және Х-хромосомаға байланысты туа біткен нейтропения (XLN) аурулары ұқсас, бірақ көбінесе жеңілірек белгілермен көрінеді және бір геннің мутацияларынан туындайды.
Wiskott–Aldrich syndrome (WAS) is a rare X linked recessive disease characterized by eczema, thrombocytopenia (low platelet count), immune deficiency, and bloody diarrhea (secondary to the thrombocytopenia). It is also sometimes called the eczema thrombocytopenia immunodeficiency syndrome in keeping with Aldrich's original description in 1954. The WAS related disorders of X linked thrombocytopenia (XLT) and X linked congenital neutropenia (XLN) may present with similar but less severe symptoms and are caused by mutations of the same gene.
Белгілері мен симптомдары
WAS ауруы X хромосомасына байланысты рецессивті тұқым қуалаудың нәтижесінде еркектерде көбірек кездеседі, бұл 1 миллион еркекке 1-ден 10-ға дейін шағылысады. Иммуноглобулин М (IgM) деңгейі төмендейді, IgA және IgE деңгейлері жоғарылайды, ал IgG деңгейі қалыпты, төмендеген немесе жоғарылаған болуы мүмкін. Тромбоцитопениямен қатар, WAS пациенттерінде қалыптан тыс кішкентай тромбоциттер (яғни, микротромбоциттер) болады және шамамен 30%-ында эозинофилдер саны жоғарылайды (яғни, эозинофилия).
WAS occurs most often in males due to its X linked recessive pattern of inheritance, affecting between 1 and 10 males per million. Immunoglobulin M (IgM) levels are reduced, IgA and IgE are elevated, and IgG levels can be normal, reduced, or elevated. In addition to thrombocytopenia, WAS patients have abnormally small platelets (i. e. microthrombocytes) and ~30% also have elevated eosinophil counts (i. e. eosinophilia).
Патофизиология
WAS пациенттерінде көрінетін микротромбоциттер тек бір басқа жағдайда ғана – ARPC1B жетіспеушілігінде табылды. Екі жағдайда да, бұзылған тромбоциттердің қан айналымынан семізше және/немесе бауыр арқылы алынып тасталатыны болжанады, нәтижесінде тромбоциттердің саны төмендейді. WAS пациенттерінде инфекцияларға, әсіресе құлақ және қуыс синустардың инфекцияларына осалдық артады, және бұл иммундық тапшылық антиденелердің өндірісінің азаюымен және иммундық T-жасушаларының инфекциямен тиімді күресуге келмейтінімен байланысты.
The microthrombocytes seen in WAS patients have only been observed in one other condition, ARPC1B deficiency. In both conditions the defective platelets are thought to be removed from circulation by the spleen and/or liver, leading to low platelet counts. WAS patients have increased susceptibility to infections, particularly of the ears and sinuses, and this immune deficiency has been linked to decreased antibody production and the inability of immune T cells to effectively combat infection.
Генетика
WAS X хромосомасының қысқа қолқасының (Xp11.23) мутацияларымен байланысты, бастапқыда Вискотт-Альдрич синдромы ақуыздық гені деп аталып, ресми түрде WAS (гендік идентификаторы: 7454) деп танылған. Х- байланысты тромбоцитопения (ХБТ) де WAS геніндегі патогендік варианттармен байланысты, бірақ кейбір варианттар ХБТ-мен, ал басқалары WAS-пен күштірек байланысты. X- байланысты нейтропенияның сирек кездесетін ауруы да WAS мутацияларының белгілі бір тобымен байланысты. WAS ақуыздық өнімі WASp деп аталады. Онда 502 аминқышқылы бар және ол негізінен гематопоэтикалық жасушаларда (сүйек кемігіндегі қан жасушаларына айналатын жасушаларда) экспрессияланады. WASp-тың негізгі функциясы – тармақталған актин жіпшелерін жасайтын Arp2/3 кешені үшін нуклеацияны ынталандыратын фактор (NPF) ретінде актин полимерленуін белсендіру. Бірнеше ақуыздар NPF ретінде қызмет ете алады және WAS тромбоциттерінде Arp2/3 кешенінің қалыпты жұмыс істейтіні байқалды, бұл WASp-тың тромбоциттерде оның белсендірілуі үшін қажет емес екенін көрсетеді. T-жасушаларында WASp маңызды, өйткені ол иммунологиялық синапсты құруға жауапты кортикальдық актин цитоскелетінің қайта құрылуын тудыратын T-жасуша рецепторларының сигналдық жолдары арқылы белсендіріледі. WAS геніндегі патогендік варианттардың тудыратын симптомдардың ауырлығы, әдетте, WASp-қа олардың әсерімен байланысты. Миссенс варианттары, әдетте, нонсенс-медиацияланған ыдыраудың салдарынан ешқандай ақуыз өндірмейтін кесу варианттарына қарағанда, аурудың аз ауырлығымен байланысты. CD43 – трансмембраналық сиалогликопротеин, сондай-ақ лейкозиалин деп те аталады, ол T-жасушаларын белсендіруге қатысатын үлкен кешеннің бөлігі болып табылады және аномальды, қатерлі B-жасушаларының популяциясының сезімтал индикаторы болып табылады. Бұл молекуланың бұзылуы WAS пациенттеріне зиян келтіруі мүмкін, олардың аутоиммундық ауруларға шалдығу қаупі жоғары, және олар кейінірек анықталған B-жасушалы лимфомалар кезінде күшеюі мүмкін.
WAS is associated with mutations in a gene on the short arm of the X chromosome (Xp11.23) that was originally termed the Wiskott–Aldrich syndrome protein gene and is officially known as WAS (Gene ID: 7454). X linked thrombocytopenia (XLT) is also linked to pathogenic variants in the WAS gene, although some variants tend to be more strongly associated with XLT versus others that are more associated with WAS. The rare disorder X linked neutropenia has also been linked to a specific subset of WAS mutations. The protein product of WAS is known as WASp. It contains 502 amino acids and is mainly expressed in hematopoietic cells (the cells in the bone marrow that develop into blood cells). The main function of WASp is to activate actin polymerization by serving as a nucleation promoting factor (NPF) for the Arp2/3 complex, which generates branched actin filaments. Several proteins can serve as NPFs, and it has been observed that in WAS platelets the Arp2/3 complex functions normally, indicating that WASp is not required for its activation in platelets. In T cells, WASp is important because it is known to be activated via T cell receptor signaling pathways to induce cortical actin cytoskeleton rearrangements that are responsible for forming the immunological synapse. The severity of the symptoms produced by pathogenic variants in the WAS gene generally correlates with their effects on WASp. Missense variants generally are associated with less severe disease than truncating variants that produce no protein due to nonsense mediated decay. CD43, a transmembrane sialoglycoprotein also known as a leukosialin, is part of a greater complex involved in T cell activation and acts as a sensitive indicator of abnormal, malignant B cell populations. Defects in this molecule may be detrimental to WAS patients, who are at a much higher risk of autoimmune diseases that may be exacerbated in later detected B cell lymphomas.
Жіктеу
Джин және басқалар. (2004) ауырлықтың сандық бағалау жүйесін қолданады: 0-ден 5-ке дейінгі диапазонды қамтитын бұл балл, аурудың ауырлығын болжау үшін клиникалық тұрғыдан пайдалы болуы мүмкін. Жасы кішірек (мысалы, 5 жасқа дейін) және WAS баллы жоғары (мысалы, 5) адамдар, олардың жағдайына байланысты, аурудың күшеюі мен өлім-жітім деңгейінің жоғары тәуекеліне тап болуы мүмкін. Адамдар жасқа байланысты WAS-қа қатысты симптомдарды (мысалы, аутоиммундық ауру, қатерлі ісік) дамытуы мүмкін болғандықтан, WAS баллы уақыт өте келе артуы мүмкін. WAS баллының төмен болуы консервативті еммен үйлесімді болуы мүмкін, ал жоғары баллы гематопоэтикалық түбірлі жасушаларды трансплантациялау сияқты емдеу шараларын қолдауға ықпал етуі мүмкін. +WAS клиникалық баллыКөрсеткішСипаттамаКлиникалық синдром0Нейтропения (ақ қан клеткаларының төмендеуі) немесе миелодисплазия ғанаX байланысқан нейтропения (XLN)0.5Кезеңді тромбоцитопения (қан тақташаларының саны кейде төмендейді, бірақ әрдайым емес)X байланысқан тромбоцитопения (XLT)1Тромбоцитопения және кішкентай қан тақташалары (микротромбоцитопения)XLT2Микротромбоцитопения және әдетте жақсы жауап беретін экзема немесе сирек жоғарғы тыныс жолдарының инфекцияларыXLT2.5Микротромбоцитопения және емге жақсы жауап беретін, бірақ ауыр экзема немесе антибиотиктерді қажет ететін тыныс жолдарының инфекцияларыXLT/Wiskott-Aldrich синдромы (WAS)3Микротромбоцитопения, экзема және антибиотиктерді қажет ететін тыныс жолдарының инфекцияларыWAS4Микротромбоцитопения, сонымен қатар, үнемі емді қажет ететін экзема және/немесе ауыр немесе өмірге қауіп төндіретін инфекцияларWAS5Микротромбоцитопения, сонымен қатар, аутоиммундық ауру немесе қатерлі ісікXLT/WAS + аутоиммундық ауру немесе қатерлі ісік
Jin et al. (2004) employ a numerical grading of severity: This score, which ranges from 0 to 5, may have clinical utility for predicting disease severity. Those with higher WAS scores (e. g., 5) at younger ages (e. g., age less than 5 years old), are thought to be at highest risk for increased morbidity and mortality related to their condition. As individuals can develop more WAS related symptoms (e. g. autoimmune disease, malignancy) with age, one's WAS score can increase over time. A lower WAS score may be more compatible with conservative management versus higher WAS scores that may favor intervention with treatments such as hematopoietic stem cell transplant. +WAS clinical scoreScoreDefinitionClinical syndrome0Neutropenia (low white blood cell count) or myelodysplasia onlyX linked neutropenia (XLN)0.5Intermittent thrombocytopenia (low platelet counts sometimes but not always)X linked thrombocytopenia (XLT)1Thrombocytopenia and small platelets (microthrombocytopenia)XLT2Microthrombocytopenia plus normally responsive eczema or occasional upper respiratory tract infectionsXLT2.5Microthrombocytopenia plus therapy responsive but severe eczema or airway infections requiring antibioticsXLT/Wiskott–Aldrich syndrome (WAS)3Microthrombocytopenia plus both eczema and airway infections requiring antibioticsWAS4Microthrombocytopenia plus eczema continuously requiring therapy and/or severe or life threatening infectionsWAS5Microthrombocytopenia plus autoimmune disease or malignancyXLT/WAS + autoimmune disease or cancer
Эпидемиология
АҚШ-та Вискотт-Олдрич синдромының кездесу жиілігі 250 000 тірі туған еркек баланың біріне шамамен келеді. Бұл әлі де сирек ауру болғанымен, гипер IgM синдромы немесе SCID сияқты көптеген генетикалық иммуножеткіліксіздік синдромдарынан гөрі жиі кездеседі, олардың кездесу жиілігі шамамен 1 000 000 тірі туған баланың біріне шамамен келеді, ал Вискотт-Олдрич синдромы АҚШ-тағы барлық тұқым қуалайтын иммуножеткіліксіздіктердің 1,2% құрайды деп есептеледі. Вискотт-Олдрич синдромы (ВАО) бүкіл әлемде кездеседі және ешқандай нақты этникалық топта одан да көп таралғандығы белгілі емес.
The estimated incidence of Wiskott–Aldrich syndrome in the United States is one in 250,000 live male births. While still a rare disease, this makes it more common than many genetic immunodeficiency syndromes such as hyper IgM syndrome or SCID, which have an estimated incidence of about one in 1,000,000 live births, and Wiskott–Aldrich syndrome is thought to account for 1.2% of all inherited immunodeficiencies in the United States. WAS occurs worldwide and is not known to be more common in any particular ethnic group.
Тарих
Синдромды алғаш 1937 жылы байқаған неміс педиатры доктор Альфред Вискотт (1898–1978) және 1954 жылы голландтық американдықтар отбасындағы ауруды сипаттаған американдық педиатр доктор Роберт Андерсон Олдрич (1917–1998) есімдерімен аталады.
The syndrome is named after Dr. Alfred Wiskott (1898–1978), a German pediatrician who first noticed the syndrome in 1937, and Dr. Robert Anderson Aldrich (1917–1998), an American pediatrician who described the disease in a family of Dutch Americans in 1954.