Кіріспе

Тұқым қуалайтын аурулар тобы

Созылмалы грануломатоз (CGD), сондай-ақ Bridges–Good синдромы, созылмалы грануломатоз бұзылысы және Quie синдромы деп те аталады, иммундық жүйенің белгілі бір жасушаларының реактивті оттегі қосылыстарын (ең маңыздысы – фагоциттердің NADPH оксидазасының кемістігінен туындаған супероксид радикалы) түзетінде қиындық туындайтын тұқым қуалайтын аурулардың әртүрлі тобы. Бұл патогендерді жою үшін қолданылады және көптеген органдарда грануломалардың пайда болуына алып келеді. АҚШ-та шамамен 200 000 адамның біреуі CGD-ға шалдығады, ал жыл сайын шамамен 20 жаңа жағдай тіркеледі. Бұл жағдай алғаш рет 1950 жылы Миннесота штатынан шыққан төрт баланың тобында анықталды, ал 1957 жылы олардың ауруын сипаттаған жарияланымда "балалар шағындағы өлімге алып келетін грануломатоз" деп аталды. Созылмалы грануломатозды тудыратын негізгі жасушалық механизм 1967 жылы ашылды, содан бергі зерттеулер аурудың молекулалық механизмдерін одан әрі анықтады. Бернард Бабиор ақ қан жасушаларының супероксид өндірісінің ақауын аурудың себебімен байланыстыра отырып, маңызды үлес қосты. 1986 жылы Х-хромосомасына байланысты CGD түрі генетикалық мутацияны анықтау үшін позициялық клондау қолданылған алғашқы ауру болды.

Емдеу

Созылмалы грануломатоздық ауруды басқару екі мақсатқа негізделген: 1) инфекцияның алдын алу үшін антибиотиктермен профилактикалық ем беруге мүмкіндік беру үшін ауруды ерте диагностикалау және 2) пациентті өз жағдайы туралы хабардар ету, инфекция пайда болған жағдайда дереу емдеуді қамтамасыз ету.

Антибиотиктер

Дәрігерлер бактериялық инфекциялардың алдын алу үшін триметоприм сульфаметоксазол антибиотигін жиі тағайындайды. Бұл препараттың артықшылығы - асқазан-ішек трактының қалыпты бактерияларын сақтап қалуы. Саңырауқұлақ инфекциясының алдын алу үшін итраконазол көбінесе қолданылады, алайда вориконазол деп аталатын жаңа препарат одан тиімдірек болуы мүмкін. Бұл препаратты осы мақсатта қолдану әлі ғылыми зерттеулерде қарастырылып жатыр.

Иммуномодуляция

Интерферон, интерферон гамма 1b (Actimmune) түрінде, Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) ХЖС-тің (хроническая гранулематозная болезнь) инфекцияларын алдын алу үшін мақұлдаған. Ол ХЖС-пен ауыратын науқастардағы инфекцияларды 70%-ға дейін азайтады және олардың ауырлығын төмендетеді. Оның нақты механизмі әлі толық түсінілмеген болса да, ол ХЖС науқастарына иммундық функциясын арттырып, инфекцияларға қарсы күрес қабілетін жақсартады. Бұл терапия бірнеше жылдан бері ХЖС-ті емдеудің стандартты әдісі болып табылады.

Гемопоэтикалық дің жасушаларын трансплантациялау (ГДЖК)

Дұрыс донордан гематопоэтикалық түбірлі жасушаларды трансплантациялау емдейді, бірақ бұл қауіпсіз емес.

Болжам

Қазіргі уақытта созылмалы грануломатоздық аурудың қазіргі заманғы еммен ұзақ мерзімді нәтижелерін егжей-тегжейлі сипаттайтын ең бір зерттеу жоқ. Емделмесе, балалар көбінесе өмірінің алғашқы он жылдығында қайтыс болады. Х-хромосомаға байланысты грануломатоздың (Х- байланысты КГБ) ауырлығының артуы пациенттердің өмір сүру көрсеткішін төмендетеді, себебі Х- байланысты пациенттердің 20% - ы 10 жасқа дейін КГБ-мен байланысты себептерден көз жұмады, ал аутосомдық рецессивті пациенттердің 20% - ы 35 жасқа дейін қайтыс болады. Грануломатоздық ауру бастапқыда "балалық шақтағы қатерлі грануломатоз" деп аталған, себебі профилактикалық антимикробтық препараттарды кеңінен қолданбаған кезде науқастар көбінесе алғашқы он жылдығынан асып өтпейтін. Бүгінгі таңда орташа пациент кем дегенде 40 жыл өмір сүреді. Еуропадағы зерттеулердің кең шолуы төмен көрсеткішті көрсетті: 250,000 адамға 1 адам.

Тарих

Бұл жағдайды алғаш рет 1954 жылы Джейнвей сипаттады, ол балаларда осы аурудың бес жағдайы туралы хабарлады. 1957 жылы ол "балалық шақтағы өлімге алып келетін гранулематоз" ретінде одан әрі сипатталды. 2006 жылы Х-хромосомаға байланысты созылмалы гранулематоз ауруы бар екі пациентке гендік терапия жасалды және олардың сүйек кемігіне қан жасушаларының алғашқы дің жасушалары трансплантацияланды. Екі пациент те КГБ-дан жазылып, бұрынғы инфекциялардан құтылып, нейтрофильдердегі оксидаза активтілігінің жоғарылағанын көрсетті. Дегенмен, бұл терапияның ұзақ мерзімді салдары мен тиімділігі белгісіз болды. 2012 жылы 16 жастағы КГБ-мен ауырған балаға Лондонның Грейт Ормонд Стрит ауруханасында эксперименталды гендік терапия жасалды, ол КГБ-ны уақытша кері қайтарды және оған өмірге қауіпті өкпе ауруын жеңуге мүмкіндік берді.