Кіріспе

Медициналық жағдай

Гипергаммаглобулинемия – гамма глобулинінің жоғары деңгейімен сипатталатын медициналық жағдай. Бұл иммунопролиферативті бұзылыстың бір түрі.

Түрлері

Гипергаммаглобулинемия – қан сарысуындағы белгілі бір иммуноглобулиннің деңгейінің жоғарылауымен сипатталатын жағдай. Бұл бұзылыстың атауы сарысудағы белок электрофорезінен (гаммаглобулин аймағында) анықталатын белоктардың артық болуына байланысты. Көптеген гипергаммаглобулинемиялар иммуноглобулин М (IgM) артық болуынан туындайды, себебі бұл иммуноглобулин кластык ауысудан бұрынғы әдепкі түр болып табылады. Гипергаммаглобулинемияның кейбір түрлері IgA, IgE және IgG сияқты басқа негізгі иммуноглобулиндердің жетіспеушілігінен туындайды. Гипер IgM синдромымен байланысты 5 түрлі гипергаммаглобулинемия бар. MeSH гипер IgM синдромын гипергаммаглобулинемия емес, дисгаммаглобулинемияның бір түрі деп қарастырады.

1-түрі

Х-белдік иммунодефицит гипер-иммуноглобулин М, сондай-ақ 1-типті гипер-IgM деп аталады, бұл CD40 лигандасын кодтайтын ісік некрозы факторының супер отбасы мүшесі 5 (TNFSF5) генінің мутациясынан туындайтын алғашқы иммунодефицит ауруының сирек түрі. Бұл ген Х хромосомасының ұзын қолда, Xq26 позициясында орналасқан. Әдетте CD40 лигандасы белсенді Т-жасушаларында экспрессияланады және иммуноглобулин класын IgM-ден басқа иммуноглобулиндерге ауыстыру үшін қажет. Ол мұны В-жасушаларының бетінде экспрессияланатын CD40-қа байланысу арқылы іске асырады. TNFSF5 геніндегі мутация CD40 лигандасының CD40-ты тануына кедергі келтіреді, сондықтан Т-жасушалары В-жасушаларында Ig класын ауыстыруды тудырмайды, нәтижесінде IgG, IgA және IgE деңгейлері айтарлықтай төмендейді, ал IgM деңгейі қалыпты немесе жоғары болады. CD40 лигандасы Т-лимфоциттер мен макрофагтардың функционалдық жетілуіне де қажет, сондықтан бұл аурумен ауыратын науқастарда Т-лимфоциттер мен макрофагтардың тиімді функцияларында өзгерістер, сондай-ақ гипер-IgM байқалады. Егер адам AICDA геніндегі мутацияға гомозиготалық болса, ақуыз жұмыс істемейді, соның салдарынан соматикалық гипермутация, класс ауыстыру рекомбинациясы және иммуноглобулин генінің конверсиясы жүрмейді, бұл IgM артықшылығына алып келеді.

3-түрі

3-типті гипер IgM иммунодефициті CD40 генінің мутациясына байланысты туындайды. Жоғарыда айтылғандай, CD40 В-лимфоциттерінің бетінде өрнектеледі, ал оның белсенді Т-лимфоциттеріндегі CD40 лигандасымен байланысуы Ig кластык ауысу процесін шақырады. Мутация болған жағдайда, В-лимфоциттері кластык ауысуға ешқандай сигнал алмайды, сондықтан IgM деңгейі жоғарылайды, ал басқа иммуноглобулин түрлері өте аз немесе мүлдем өндірілмейді.

4-түрі

Гипер IgM 4-ші түріндегі иммуножеткіліксіздік жеткілікті сипатталмаған. Белгілісі – қанда IgM деңгейінің жоғарылауы, ал қалған иммуноглобулиндердің деңгейі қалыпты. Нақты себебі әлі анықталған жоқ.

5-түрі

5-типті гипер IgM иммунодефициті Uracil ДНК гликозилаза (UNG) генінің мутациясынан туындайды, ол AICDA сияқты 12-хромосомада орналасқан. Бұл ген Uracil ДНК гликозилазаны кодтайды, ол цитозин деаминациясынан немесе екі тізбекті ДНК субстраттарына бұрынғы урацилдің қате енуінен пайда болған бұрынғы урацил негіздерін жоюға жауапты. Бұл фермент В клеткаларындағы соматикалық рекомбинация кезінде гендік конверсияға да көмектеседі. Гендегі мутация ферменттің қалыпты жұмыс істемеуіне себеп болады, сондықтан гендік конверсия жүрмейді және класс ауыстыру процесі жүзеге аспайды.