Кіріспе

Германия полициясының қызметкері және саясаткері, SA Obergruppenführer Вольф Генрих Юлиус Отто Бернхард Фриц Герман Фердинанд Граф фон Хеллдорф (14 қазан 1896 – 15 тамыз 1944) – SA Obergruppenführer, неміс полициясының қызметкері және саясаткері. Ол Ваймар Республикасы кезінде Пруссия Ландтагының мүшесі, 1933 жылдан бастап нацистік партияның Рейхстагының мүшесі, ал Потсдам мен Берлиндегі Ordnungspolizei полициясының президенті болды. 1938 жылдан бастап ол нацистерге қарсы күреске қатысты және 1944 жылы Адольф Гитлер режимін құлату мақсатындағы 20 шілдедегі қастандыққа қатысқандығы үшін жазаланды.

Ерте өмір

Хеллдорф Мерсбургте дүниеге келген. Асыл жер иесінің ұлы, Хеллдорф жастық шағында жеке тәрбиешілерден білім алып, 1914 жылы Вернигероде гимназиясын бітірген. Ол Торгауда штабы орналасқан 12-ші Тюрингия гусарларының қатарына ерікті болып кірді. Бірінші дүниежүзілік соғыста батыс және шығыс майдандарында қызмет етіп, лейтенант шеніне жетті және бірінші және екінші дәрежелі Темір крестпен марапатталды. Соғыстан кейін ол оңшыл Фрейкорптардың мүшесі болды, 1919 және 1920 жылдары Фрейкорп Лютцов және Россбах қатарында қызмет етті. 1920-1924 жылдары ол Stahlhelm ұлттық жарымәскери ұйымының мүшесі болды. 1924 жылы ол Ұлттық-социалистік еркіндік қозғалысына (NSFB) қосылды, ол Пивохана төңкерісінен кейін тыйым салынған Ұлттық-социалистік неміс жұмысшы партиясының (NSDAP) заңды алдыңғы шебі ретінде танылды, сонымен қатар ол оның жарымәскери күштеріне де қосылды. 1924 жылы ол NSFB тізімі бойынша Пруссия Ландтагына сайланды және 1928 жылға дейін 11-ші сайлау округінде (Мерзебург әкімшілік округі) өкілдік етті.

Нацистік мансап

Хеллдорф 1930 жылғы 1 тамызда нацистік партияға ресми түрде қосылды (мүшелік нөмірі 325 408) және 1931 жылғы қаңтарда Штурмбаттафлинге (SA) қосылды. Шілде айында ол SA Gruppe Greater Berlin SA Oberführer шенімен және сол жылдың соңында бүкіл Бранденбург үшін жетекші болды. Бранденбургтегі Шутштаффельдің (СС) басшылығына тағайындалғаннан кейін оның жұмысы кеңейді. 1931 жылғы 12 қыркүйекте (яһудилердің жаңа жылы, Рош-Хашана) фон Хеллдорф Курфюрстендаммда тәртіпсіздік ұйымдастырды, онда мыңға жуық адам көшедегі көпшіліктен шығып, еврей деп ойлаған адамдарға шабуыл жасады, оларды ұрып-соғып, оларға еврейлерге қарсы қауіп төндірді. Хеллдорф пен оның штаб бастығы Карл Эрнст тұтқындалып, сотталды, бірақ олардың аз ғана айыппұлмен ақталуы Хеллдорфты нацистік идеалдардың жақтаушысына айналдырды. Сотта Хеллдорф пен Эрнстті НСДАП заңгерлері Ханс Франк пен Роланд Фрайслер қорғады. 1932 жылғы сәуірде Хеллдорф Пруссия Ландтагына нацистік партияның мүшесі ретінде қайта оралды, бұл жолы 3-ші сайлау округінің (Потсдам II) өкілі болды. 1932 жылғы қыркүйекте ол SA Gruppenführer және SA Obergruppe I басшысы болып тағайындалды, ол бүкіл солтүстік-шығыс Германияны қамтитын SA Gruppe командалық жасағын басқарды. Нацистер билікті басып алғаннан кейін, Хеллдорф 1933 жылғы 25 наурызда Потсдамның полиция президенті етіп тағайындалды. 1933 жылғы қарашада ол Рейхстагқа сайланды. Ол 1935 жылғы 19 шілдеде Берлин полициясының президенті болып тағайындалғанға дейін Потсдамда қалды. 1935 жылғы желтоқсанда ол Пруссияның провинциялық кеңесінің (Provinzialrat) мүшесі болды. Жаңа лауазымында Хеллдорф Берлин гаулейтері және Рейхтің қоғамдық ағарту және пропаганда министрі Иосиф Геббельспен тығыз байланыста болды. Берлин полициясының бастығы ретінде Хеллдорф 1930 жылдардың басында және ортасында Берлиннің еврей халқына қысым көрсетуде және тонауда маңызды рөл атқарды. 1936 жылғы 19 маусымда Геббельс өзінің күнделігіне: "Хеллдорф қазір еврей мәселесіне радикалды түрде қарайды – көптеген тұтқындаулар. Біз Берлинді яһудилерден босатамыз" деп жазды. Геббельс 1938 жылғы 2 шілдеде "Хеллдорф Берлинде еврейлер геттосын салуды қалайды. Бай яһудилер оның құрылысын қаржыландыруға міндетті" деп жазды. Хеллдорф 1938 жылғы қарашадағы погромда Берлин синагогаларын және еврей бизнестерін өртеп, тонаудың ұйымдастырушысы болды. 1938 жылғы 8 қарашада, қарашадағы қырғын басталған күні, ол "Нью-Йорк Таймс" газетінде: "Соңғы бірнеше аптадағы полиция қызметінің нәтижесінде Берлиннің барлық еврей халқы қарусыздандырылды" деген сөздерін айтты. 1938 жылғы 9 қарашада Хеллдорф SA Obergruppenführer шеніне көтерілді. Ол ешқашан ресми түрде СС мүшесі болмаған, бірақ полиция президенті лауазымына байланысты оған генерал дер полицияның киімін киюге рұқсат етілді. 1943 жылы Хеллдорф Үлкен Берлиндегі Жоғары полиция басшысы болып тағайындалды. Бұл лауазымында ол неміс еврейлерін тасымалдайтын пойыздарды күзеткен полицияға басшылық етті.

20 шілдеге арналған жер учаскесі

Хеллдорф 1938 жылдан бастап Гитлерге қарсы әскери оппозициямен қандай да бір жолмен байланыста болды деген мәлімдеме бар. Геббельс, әрине, "полиция заңдылық шеңберінде әрекет етеді, ал партия – жанкүйерлерді қамтамасыз етеді" деп мәлімдеме жасау арқылы қарашадағы қарақшылықтардың кінәсін Хеллдорфқа жүктеді. Полицияға еврейлерді ұрып-сапалаған тәртіпсіздік тудырушыларды қамауға алмау немесе оларды тым қатаң жазаламау бұйрығы берілді. Хеллдорф өзінің бағыныштысы, Крипо басшысы Артур Небемен тығыз байланыста болды және Берлиндегі барлық полиция күштеріне үкіметті басып алуға жасалған әскери операцияларға араласпауға нұсқау беруі тиіс еді. Алайда, 20 шілдедегі оның жартылай шаралары оқиғаларға көбінесе әсер етпеді. Керісінше, Ханс Гизевиус жазған "Соңғы деміне дейін" атты кітабында Хеллдорфтың заговоршылар мен анти-нацистер тобындағы маңызды рөлі баяндалған. 1944 жылдың 20 шілдесінде ол фюрерді өлтіруге әрекеттенген төңкерісшілермен байланыста болды. Оның жоспарланған рөлі – полицияны әскери төңкеріске кедергі келтірмейтіндей ұстап, содан кейін жаңа үкіметке көмектесу еді.

Сот және өлім жазасы

Шығыс Пруссиядағы "Қасқырлар қамалында" Гитлерді өлтіру жоспарына қатысқандығы үшін Хеллдорф 24 шілдеде тұтқындалды және Гестапо тергеуі барысында жоспардағы рөлін мойындады. 8 тамызда партиядан, ал екі күннен кейін Рейхстагтан шығарылған ол, 15 тамызда Роланд Фрайслердің төрағалығымен Халық сотында сотталып, айыпталды. Ол заговорға қатысы бар деп танылған нацистік партияның ең жоғары дәрежелі мүшесі болды. Сол күні Плоцзензее түрмесінде өлім жазасына кесілді. Гитлер Хеллдорфтың қатысуына қатты ашуланып, өлім жазасын орындау алдында оның серіктерін асылуын міндетті түрде көруін талап етті.

Жеке қарыздар

Хеллдорф сахналық әдемістеуші және экстрасенс Эрик Ян Ханюссенмен дос болды, ол оған қарыздарын өтеу үшін үнемі ақша қарыз беретін. "Граф үнемі қарызда болып жүрді, және оның жеке өмірі қиын жағдайда болды. Ол әйелінен ажырасып, үй жалдау ақысын төлеуге берген уәдесін орындамағандықтан анасымен жаман қарым-қатынаста болды. Кейде ол өзінің жалдамалы ақысын да төлемей қалатын. Бірде ол жаңа "Мерседес" үшін төлеуді "ұмытып" кетті. Ол әрқашан жеке тігіншісіне және жарысқа қатысатын аты үшін жалдаған жаттықтырушысына ақы төлеуде кешігіп отырды. Оның тағы да көп қарыздары болды, барлығы Хеллдорфтың жеңіліп қоятын әдетінен туындаған. Әйқайымызға орай, ол Ханюссеннің көмегіне әрқашан сене алатын. Ол тек қарызды өтеу туралы қолхатқа қол қоятын, ал Ханюссен оны пәтерінде сақтап тұрған қолхаттар жинағына қосатын".