Кіріспе

Перикардтық төгілу – перикард қуысында қалыптан тыс сұйықтық жиналуы. Перикард – жүректі қоршап тұрған екі бөліктен тұратын қабықша: сыртқы талшықты байланыстыру тіні қабықшасы және ішкі екі қабатты серозды қабықша. Серозды қабықшаның екі қабаты олардың арасындағы перикард қуысын (потенциалды кеңістікті) қоршайды. Бұл перикард кеңістігінде әдетте 15-50 мл көлемде аз мөлшерде перикард сұйықтығы болады. Перикардтық төгілу, қуыстағы сұйықтық көлемі қалыпты шектен асқанда пайда болады. Егер көлемі жеткілікті үлкен болса, жүректі қысып, жүрек тампонадасына және обструктивті шокқа алып келуі мүмкін. Көрінетін белгілері – тыныс алудың қиындауы, кеудедегі қысым/ауырсыну және дәмсіздік. Перикардтық төгілудің маңызды себептері – қабыну және жұқпалы (перикардит), жаңа түзілімдер, жарақаттар және метаболизмдік бұзылыстар. Эхокардиограмма, КТ және МРТ диагностиканың ең көп қолданылатын әдістері, бірақ кеуде рентгені және ЭКГ де жиі жасалады. Перикардиоцентез диагностикалық және емдік (емдеу түрі) мақсатта қолданылуы мүмкін.

Патофизиология

Бір сәтте перикард қапшығында қанша сұйықтық жиналатыны – өндірілу мен кері сіңірілу арасындағы тепе-теңдікке байланысты. Зерттеулер көрсеткендей, перикард қапшығында жиналатын сұйықтықтың көп бөлігі эпикард капиллярларынан плазманың сүзілуінен, ал азын бөлігі – миокардтан түседі, ал дренажға түсетін сұйықтық көбінесе қабыршақ лимфа капиллярлары арқылы шығарылады.

Емдеу

Емдеу жүректің зақымдану себебіне және ауырлық дәрежесіне байланысты. Мысалы, аутоиммундық себептерден туындаған перикардтық төгілу қабынуға қарсы препараттардан жақсы нәтиже беруі мүмкін. Вирустық инфекцияға байланысты перикардтық төгілу көбінесе бірнеше апта ішінде емсіз жазылып кетеді. Кез келген белгісі жоқ кішкентай перикардтық төгілулерді емдеудің қажеті жоқ, оларды сериялық ультрадыбыспен бақылауға болады. Егер төгілу жүрек жұмысын нашарлатса және жүрек тампонадасына әкелсе, оны құрғату қажет. Сұйықтықты жоғарыда айтылғандай инемен перикардиоцентез жасау арқылы немесе хирургиялық әдістермен, мысалы, перикард терезесі арқылы шығаруға болады. Қолданылатын емдік шара перикардтық төгілудің себебіне және науқастың клиникалық жағдайына байланысты. Перикардиоцентез – жағдайы тұрақсыз науқастар үшін таңдаулы емдеу әдісі, оны науқас жатырында және уақтылы түрде орындауға болады. Сұйықтық қайта жиналуын бағалау және одан әрі дренаж жасау үшін дренаждық түтікше көбінесе 24 сағаттан астам уақытқа қалдырылады. Жүрек тампонадасы бар науқастарға сонымен қатар жүйелік қан қысымын және жүрек шығымын арттыру үшін ішекке сұйықтық және/немесе вазопрессорлар тамызылады. Бірақ локальды немесе қатерлі төгілулерде хирургиялық дренаж қажет болуы мүмкін. Бұл көбінесе перикардты кесіп, перикард терезесі жасау арқылы жасалады. Бұл терезе сұйықтықтың тікелей көкірек қуысына ағып кетуіне мүмкіндік береді, бұл жүрек тампонадасының болашақта дамуын болдырмайды. Локальды төгілулерде перикардиоцентез үшін қауіпсіз кіру қиын болуы мүмкін, сондықтан хирургиялық әдіс артықшылыққа ие. Қатерлі төгілулерде сұйықтық жиналудың қайталану мүмкіндігінің жоғары болуы хирургиялық араласудың басты себебі болып табылады. Инфекция қаупіне байланысты перикардиоцентез созылмалы емдеу үшін ұсынылмайды.