Кіріспе

Капитолийлік айналымы – АҚШ-тың Мичиган штатының Лансинг қаласында 1989 жылдың 13 қазанында қолданысқа берілген штаттық магистраль. Ол Мичиган штатының Капитолий кешені маңындағы қала орталығы арқылы 496 (I 496) тас жолынан шығып, дөңгелек тәрізді маршрут құрады. Бұл кешен штаттық заң шығарушы орган мен бірнеше мемлекеттік департаменттердің орналасқан жері. Мичиган көлік департаменті (MDOT) кейбір карталарда оны Капитолий Loop I 496 немесе CL I 496 деп атады, бұл Business Loop Interstate терминологиясына ұқсас. Дегенмен, Мичиган штатындағы басқа бизнес айналымдарынан айырмашылығы, оның ерекше мағлұматтамалық белгілері болды – бұл жолдың атауын және нөмірін үнемі еске түсіретін табельдер. MDOT ішінде оны инвентаризациялау мақсатында 496 жалғастырғышы ретінде таныстырды. Маршрут Лансинг қаласының ортасымен өтетін бір және екі бағытты көшелер арқылы жүрді, қозғалысты Капитолийге және басқа да үкіметтік ғимараттарға бағыттап, қала орталығына жеткізді. Қаланың орталық бөлігіндегі басқа көшелерден өзгеше, Капитолий айналымын құрайтын жеті көше мемлекеттік күтімде және юрисдикциясында болды. Бұл маршрут алғаш рет 1986 жылы қала орталығын жаңғырту жобасының бөлігі ретінде ұсынылды. 1989 жылы қолданысқа берілгенге дейін, оның басталуынан бастап, оған қатысты даулы ұсыныстар түсті. Қоғамдық лидерлердің Мартин Лютер Кингтің құрметіне қала көшелеріне ат қою туралы бірнеше ұсыныстары қабылданбады. Соңында Логан көшесіне қосымша «Мартин Лютер Кинг-младший бульвары» деген есім берілді, ал алғашқы атау кейіннен алынып тасталды. 1999 жылдан бастап өткен отырыстарда қала орталығын әдемілеу жобасының аясында көшелерді қайта жаңарту мәселесі талқыланды. Жоба көшелерді абаттандырумен бірге, жолдың астындағы кәріз жүйесін ауыстыру үшін кейінге шегерілді. Қаланың бизнес қауымдастығы құрылыстың бастапқы көлеміне наразылық білдірді, ал Лансинг қалалық кеңесі дауға жауап ретінде жобаны тоқтатумен қорқытты. Бірақ қала орталығындағы инвестицияларды жоғалтпау үшін жобаның көлемі қысқартылып, 2005 жылы жоспардан үш ай бұрын аяқталды. 2010 жылы Мичиган штатындағы қала көшелеріндегі жылдамдық шектеулерін жариялау және сақтау мәселесіне байланысты қосымша даулар туды, соның ішінде Капитолий айналымын құрайтын көшелер де осы мәселеге қатысты болды. Жылдамдық шектеулеріне қатысты соңғы дау 2006 жылғы штаттық заңды сақтаумен байланысты болды, бұл заң жылдамдық тұзақтарын жоюға бағытталған. Бұл белгілеу 2024 жылдың 26 наурызында тоқтатылды, осы күні MDOT магистральдық желіге қатысты юрисдикцияны қалаға берді, ал қала бір бағытты келешектерді екі бағытты қозғалысқа айналдыруды жоспарлап отыр.

Маршрут сипаттамасы

Капитолийлік айналым Лансингтегі басқа мемлекеттік тас жолдар мен Мичиган штатының Капитолий кешені арасындағы байланыс қызметін атқарды. Басты жол М-99 жолының солтүстік шетінен, I-496 тас жолының 5-ші шығу орындасынан басталды. Ол Мартин Лютер Кинг бульварымен солтүстікке қарай жүрді, онда көше солтүстік және оңтүстік бағыттарына бөлінген, әрқайсысы үш қатарлы, оларды Сент-Джозеф көшесіндегі Біріккен миссионерлік баптист шіркеуі бөліп тұрады. Шіркеуден солтүстікке қарай бір блоктан кейін, көше бөліктері Ленауи көшесінің солтүстігіндегі орталық бөлігіш жолақпен бөлінеді. Аллеган көшесінде Капитолийлік айналым бір бағытты жұпқа айналды. Шығысқа қарай қозғалатын көлік Allegan көшесімен Әділет сарайының оңтүстігінен өтіп, жалғасты. Капитолийлік айналым Мичиган даңғылындағы Сидар және Ларч көшелерінің бір бағытты жұптарымен, Кули құқық мектебі стадионының жанында, Лансинг Лунгуттс кіші лига бейсбол командасының үйінде қиылысты.

Жол қозғалысын есептеу

2022 жылы MDOT Мичиган штатының негізгі тас жолдарындағы көлік қозғалысы деңгейін өлшеу үшін жылдық сараптамаларының бірін жүргізді. Бұл сараптамалар күндізгі орташа жылдық көлік қозғалысын (AADT) есептейді, яғни жылдың кез келген күні жолдың бір бөлігіндегі көлік қозғалысының орташа деңгейін анықтайды. Капитолий айналымындағы ең жоғары көлік қозғалысы Мартин Лютер Кинг бульварынан тіркелді. Бұл учаскеде күніне орташа есеппен 20 476 көлік өткен. Бұл көрсеткіш 697 коммерциялық көліктің AADT-ын қамтиды. Аллеган және Оттава көшелерінде көлік қозғалысы азайды, олар арқылы тиісінше 2577 және 1253 көлік, соның ішінде 116 және 56 коммерциялық көлік өткен.

Ұсыныс және құру

MDOT 1986 жылы Капитолийлік айналымды ұсынды. Бұл тас жол белгісі Мичиган штаты мен Лансинг қаласы арасындағы серіктестіктің бір бөлігі болды, мақсаты қаланың орталық аймағын жаңғырту еді. Бұл тас жол белгісі жүргізушілерге Лансинг қаласының орталық аймағындағы түрлі көрікті жерлерге бару жолын көрсетті. Лансинг қаласы 1989 жылдың 13 қазанында осы жолға қатысты көшелердің басқару құқығын MDOT-қа берді, бұл штатқа магистральдық желіні іске қосуға мүмкіндік берді. Мичиганның қазіргі кітапхана ғимараты 1989 жылы ашылды. Штаттық Капитолий, бұрын 1971 жылдың 25 қаңтарында Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген, осы жаңғырту шарасының аясында қайта жаңартылды. Капитолийдің үш жылдық кең ауқымды жөндеу жұмысы 1992 жылы аяқталды, сол жылы ол Ұлттық тарихи ескерткіш мәртебесін алды. Әділет залы 2002 жылдың қазан айында ашылды, бұл Мичиган Жоғарғы сотына 1970 жылы сот Капитолийден шыққаннан бері алғаш рет тұрақты орналасқан жер берді.

Көше атауларының өзгеруі

1986 жылы Лансингте Мартин Лютер Кингтің есімін қалай құрметтеу туралы әртүрлі ұсыныстар талқыланды. Лансинг пасторлар конференциясы азаматтық құқықтар жолындағы көшбасшының құрметіне Логан көшесін қайта атауды ұсынды, бірақ сол кездегі тұрғындар бұл идеяны қолдамады. 1988 жылдың қазан айында тағы бір ұсыныс Аллеган көшесінің атын өзгертуді көздеген, себебі ол көше қысқарақ болатын және аз тұрғынға әсер ететін еді. Аллеган көшесі қаланың афроамерикандық қауымынан өтеді. Тұрғындар қарсылық білдірді, өйткені қаланың солтүстік-оңтүстік бағыттағы көшелерінің барлығы 1847 жылы қала құрылғанда штаттың округтерінің аттарымен аталып келген. Келесі сәтсіз ұсыныс Кингтің құрметіне бүкіл Капитолий айналымын қайта атауды қарастырды. Бұл идеяға қолдау болмады, өйткені маршруттың ерекше белгілері әзірленіп, жасалып, орнатуға дайын тұрған еді. 1989 жылы конференция тағы да Логан көшесінің атын өзгертуді ұсынды. Бұл жолы тұрғындар жаңа белгілерді орнатуға жұмсалатын 32 000 долларға (қазіргі шақтағы құны) қарсылық танытты. Логан көшесіне Мичиган полкінде полковник, ал кейін Американдық Азамат соғысында генерал болған Джон А. Логанның есімі берілген. 1989 жылдың 24 сәуірінде қалалық кеңес қала әкімінің ұсынысымен көшеде екі атауды қолдануға рұқсат берді. Алайда, 1994 жылдың 28 наурызында қалалық кеңес бұл екі атауды қолдану тәртібін тоқтатып, екі жылдық пікірталас соңынан "Логан көшесі" атауын алып тастады. Жоба 2003 жылдың соңында дайындық жұмыстарын жүргізгеннен кейін 2004 және 2005 жылдары қала орталығындағы көшелерді жабуды көздеген. MDOT қала орталығын жақсарту мақсатында көшелерді қайта жаңартуды жоспарлаған, сондай-ақ әсемдеуге арналған тротуарлар, жарықтандыру және жаңа ағаштар отырғызуды көздеген. Қала бірқатар жылдарға созылатын жоба аясында дауылдық және санитарлық кәріз жүйелерін бөліп жаңартуды да жоспарлаған. MDOT жоба аясында Мичиган авенюінің әр бағытындағы бір қанағаттан басқа барлық көшелердің жабылатынын мәлімдеді. Лансинг штатылық газеті бұл жобаны "2001 жылы 496 тас жолының құрылысынан бергі ең ауқымды жоба" деп атады. Көптеген кәсіп иелері жоба аяқталғаннан кейін бизнестері қала орталығының жақсаруының нәтижесін көре алмай қалуы мүмкін екеніне алаңдады. Қала әкімі қалалық кеңесті жобаның қалалық бөлігіне арналған облигациялардың шығарылуын тоқтату туралы дауыс беруді кейінге қалдыруға тырысты. Қалалық кеңес мүшелері MDOT-тің "бизнеске бейімделуге келмейтінін" сынады. MDOT компаниясы келісімшарт бойынша ұсыныстар қабылданғанын және жобаның ауқымын өзгертуге мүмкіндік жоқ екенін мәлімдеді. Қала жобаны толығымен тоқтатуға бармады, себебі бұл қаланың орталық инфрақұрылымға салған инвестициясын жоғалту қаупін тудыратын еді. Оның орнына соңғы шешім екі аптаға кейінге қалдырылды. Егер жоба тоқтатылса, MDOT қаражатты штаттың басқа аймақтарындағы жобаларға қайта бағыттай алатын еді. Жобаны кейінге қалдыру туралы шешім қабылданғаннан кейін қала әкімі Тони Бенавидес кәсіпкерлердің алаңдаушылықтарын жою үшін жұмыс тобын құрды. Тіпті жергілікті газеттер де барлық тараптарды мәселені шешіп, жобаны сақтап қалуға шақырды. Қала 2003 жылдың 19 қарашасында кәріз жобасының бөліктерін басқа кезеңге ауыстыру туралы жаңартылған жоспарды жариялады, осылайша оларды аяқтауға 16 жыл қажет болатын еді. Бастапқы 2004-2005 жылдардағы жоба Оттава, Аллеган, Пайн және Валнут көшелеріндегі жақсарту жобасымен бірге кәріз және су магистральдық жұмыстарын қамтыды, ал Капитолий даңғылында қосымша жұмыстар жүргізілуі мүмкін еді. Жаңартылған жоспар бизнес-қоғамдастықтың мақтауына ие болды. Жаңартылған жобаның бюджеті 12 миллион долларды құрады (2003 жылғы бағамен). Жоба 2004 жылдың 13 желтоқсанында мақұлданды. Келісімшарт жұмысына арналған ұсыныстар 2004 жылдың 21 қаңтарында ашылды, және ұсыныс Grand Ledge қаласының E. T. MacKenzie компаниясына берілді.

Қайта құру жобасы

Капитолийдің қысқартылған реконструкция жобасының жұмысы 2004 жылдың 5 сәуірінде басталды. Аймақтың кәсіпорындары жоба басталмас бұрын, туындауы мүмкін қиындықтарға дайындалды. Мичиган Жоғарғы Соты қызметкерлерді жобаның нәтижесінде болатын өзгерістер туралы ескерту үшін түрлі түсті буклеттер таратты. Капитолий даңғылы мен Оттава көшесінің қиылысында орналасқан Орталық методист шіркеуі паркингке кіру мүмкіндігінен айырылды, бірақ қала шіркеуге қатысушылар үшін көшеде парковка орнын сақтап қалды. Жобаның алғашқы кезеңінде Оттава даңғылы кезең-кезеңмен жабылды, ал құрылыс алаңының жанында жұмыс істейтін мемлекеттік қызметкерлерге ыңғайласу үшін іргелес бір бағытты көшелер екі бағытты қозғалысқа айналдырылды. Зардап шеккен көшелердің бір жағындағы тротуарлар жабылды, ал қарсы жағы ашық қалды. Құрылыс басталғаннан кейін жаңа жоба газеттерде мақтауға ие болды. Бұл мақтау, жүргізушілерге және жобаға жауапты лауазымды тұлғаларға сақтықпен қарау туралы ескертумен бірге келді. Жүргізушілерге қысқартылған жоба олардың ыңғайлылығы үшін қайта жоспарланғаны еске салынды, ал лауазымды тұлғаларға жұмысты мүмкіндігінше жылдам аяқтау туралы ескертті. Кәсіпорлар жобаның олар күткендей үлкен қиындықтар тудырмағанын мәлімдеді. Азаушылықтар туралы бірнеше хабарламалар түсті, кейбір тұрғындар қала орталығына сапарларда шағын кешігулерді баяндады. Бұқаралық ақпарат құралдарында бірнеше тұрғын шуды жобаның ең жағымсыз салдары деп атады. MDOT бастапқыда 2005 жылға жоспарланған Аллеган көшесіндегі жұмыстарды 2004 жылғы құрылыс маусымына көшірді. Жоба қараша айында аяқталды. Жобаның қалған бөліктерінің құрылысы 2005 жылдың 14 наурызында қайта басталды. Бұл кезеңге Аллеган және Валнут көшелеріндегі аяқталмаған жұмыстар кірді. Мамыр айына қарай зардап шеккен көшелер қиыршық тасқа айналдырылды және аяқталған көшелер қайта ашылды. 2005 жылға жоспарланған қосымша жұмыстарға Седар және Ларч көшелерін абаттандыру кірді. Жобаның аяқталуы 2005 жылдың 30 маусымында көшелерді қозғалысқа ашу үшін лента кесу рәсімімен белгіленді.

Жылдамдық шектеу туралы дау

2006 жылы Мичиган штатында жылдамдық шектеулерін реттеу мақсатында заң қабылданды. Осы заңға сәйкес, Мичиган штатының полициясы (MSP) мәліметінше, Капитолий айналымын құрайтын көшелерге дұрыс жылдамдық белгілері қойылмаған. Заңның мақсаты – штат бойынша жылдамдық тұзақтарын жою, жылдамдық шектеулерін ғылыми критерийлерге сүйеніп белгілеу болып табылды. Егер жол қалалық іскерлік ауданда немесе тұрғын үйлерде болмаса, жылдамдық шектеуі жол бойындағы кіреберістердің – кесісетін көшелердің немесе жеке үйлерге кіретін жолдардың санына байланысты белгіленеді. Бұл классификацияларға қатысты, жол қозғалысы инженерлерінің техникалық зерттеулеріне негізделген ерекше жағдайлар жасалуы мүмкін. Лансинг қаласының өкілдері 2009 жылдың наурыз айында штаттың Көлік кодексінің орнына Бірыңғай Көлік кодексін қабылдау арқылы, Лансингтің заңдағы өзгерістен қорғалғанын және шектеулерді сақтауға құқылы екенін мәлімдеді. Лансинг қаласының прокуроры 2010 жылдың маусым айында Капитолий айналымындағы жылдамдықпен байланысты берілген айыппұлдарды күштен шығарды. Айналымда жылдамдық белгілері болмағандықтан, айыппұлдар заңсыз деп танылды. Қала, Капитолий айналымын құрайтын көшелердің мемлекеттік магистраль мәртебесіне байланысты, белгілерді өздігінен орната алмайды; Мичиган штатындағы мемлекеттік магистральдардағы жылдамдық шектеулерін белгілеу және белгілеу жөніндегі жауапкершілік MSP және MDOT-қа жүктеледі. Қалалық прокурор Бриг Смит, мемлекеттік органдар жылдамдық зерттеуін аяқтап, белгілерді орнатқанша, Капитолий айналымында жылдамдықпен байланысты берілген айыппұлдарды орындай алмайтынын мәлімдеді. MSP және MDOT өкілдері зерттеудің аяқталғанын және жаңа белгілерге тапсырыс берілгенін хабарлады. MDOT және MSP жүргізген жылдамдық зерттеулерінің нәтижесінде айналымның шығыс жартысындағы жылдамдық шектеуі және батыс жартысындағы жылдамдық шектеуі көтерілді. Джонс журналистерге берген сұхбатында, қазіргі жағдайдың мәні – «көшелер айыппұл салу мақсатында жасанды түрде тым төмен белгіленген» екендігінде.

Пайдаланудан шығару

БЛ I 96-дан тәуелсіз болған Капитолийлік айналымының ұзындығы 2024 жылғы 26 наурызда Лансинг қаласына берілді, соның ішінде 2024 жылы Оттава және Аллеган көшелерін өзгерту жоспарлары да бар. Осы берумен бірге, Капитолийлік айналымы атауы штаттық тас жолдар жүйесінен алынып тасталды.