Кіріспе

XIV ғасырдағы итальян мәдениетінің кезеңі Треченто (/t//r//eɪ/'/tʃ//ɛ//n//t//oʊ/, сондай-ақ /US//t//r//ɛ/'/, ˌtreˈtʃɛnto; "мың үш жүз" деген сөздің қысқартылған түрі) – итальян мәдени тарихындағы XIV ғасырды білдіреді.

Өнер

Треченто өнер тарихында итальяндық Ренессанстың немесе кем дегенде прото-Ренессанстың бастауы деп есептеледі. Треченто суретшілерінің қатарында Джотто ди Бондоне, сондай-ақ ғасыр ішінде Италиядағы ең маңызды мектеп саналған Сиена мектебінің суретшілері болды, олардың ішінде Дуччо ди Буоннисенья, Симоне Мартини, Липпо Мемми, Амброджио Лоренцетти және оның інісі Пьетро бар. Екі маңызды мүсінші Джованни Пизаноның шәкірттері: Арнольфо ди Камбио және Тино ди Камайно, сондай-ақ Бонино да Кампионе еді.

Жергілікті тіл жазуы

Треченто жергілікті тілде, латын тілінде емес жазған жазушылардың көптеп жұмыс істеген, әдеби белсенділіктің артып кеткен кезі ретінде де танымал болды. Данте, Петрарка және Боккаччо осы дәуірдің басты жазушылары еді. Данте өзінің әйгілі "Құдайлық комедиясын" ("La divina commedia") жазды, ол қазір ортағасырлық көзқарастың қорытындысы саналады, ал Петрарка трубадурлар поэзиясының провансальдық үлгісімен ықпалдасқан лирикалық стильде өлеңдер шығарды.

Дүниежүзілік музыка

Музыкада Треченто Италияда, Франциядағыдай, белсенді кезең болды, музыканттар мен ықпалдар жиі алмасып тұрды. Бұл кезеңді алдыңғы ғасырдан ерекшелендіретін нәрсе – әсіресе махаббат лирикасы болған дүниелік әндерге жасалған баса назар; сақталған музыканың көп бөлігі полифониялық, бірақ 13-ғасырдың басында Альбигендік крест жорығынан қашып Италияға келген трубадурлардың ықпалы анық байқалады. Ғасырдың көркемдік және әдеби жетістіктеріне қарағанда, Треченто музыкасы (кем дегенде жазба түрінде) ғасырдың екінші жартысында гүлденді, және бұл кезең көбінесе (әсіресе ағылшын тіліндегі зерттеулерде) 15-ғасырдың басындағы он жылдықтарға дейін созылады, оны «Ұзын Треченто» деп атайды. Тречентоның музыканттары мен композиторларының қатарында әйгілі Франческо Ландини, сондай-ақ Маэстро Пьеро, Герарделло да Флоренция, Жакопо да Болонья, Джованни да Кассия, Паоло "Тенориста" да Флоренция, Николо да Перуджа, Бартолино да Падова, Антонио Захара да Терамо, Маттео да Перуджа және Йоханнес Цикония бар.