Кіріспе

Көне ішекті аспап

Пандура (πανδοῦρα, пандоура) немесе пандор – көне ішекті аспап, ол лютня және гитара класына жатады. Аккадтар б.з.д. 3 мың жылдығынан бастап осындай аспаптарда ойнаған. Ежелгі грек суреттерінде мұндай лютнялар б.з.д. 3-4 ғасырдан бастап бейнеленген. Сөздің парсы тілінен шыққандығы Иранның ықпалын көрсетеді.

Ежелгі Грекия

Ежелгі грек пандурасы – ежелгі гректер қолданған, шағын резонанстық камерасы бар орташа немесе ұзын мойынды латта. Ол көбінесе үш ішегі болған: мұндай аспап трихорд (үш ішекті) деп те аталған (τρίχορδον, McKinnon 1984:10). Оның ұрпақтары бүгінге дейін сақталған – грузин panduri, грек tamburas және bouzouki, Солтүстік Африканың kuitra, Шығыс Жерорта теңізінің saz және Балқанның tamburica. Бұл аспап жақын Шығыс және Шығыс Еуропа аймақтарында да танымал болды, және әдетте б.з.б. IV ғасырдан бастап уақыт өте келе үшінші ішегі қосылған. Ренато Мюччи (1996) пандураның кейбір итальяндық Ренессанс ұрпақтары итальяндық гитара, мандор немесе мандола деп аталғанын ұсынады.

Римдік

Римдік пандура типтес аспаптар туралы ақпарат көбінесе ежелгі римдік өнер туындыларынан алынады. Римдіктер билік кезінде пандура өзгертілді: ұзын мойны сақталды, бірақ төрт ішек салу үшін кеңейтілді, ал корпусы сопақ немесе төменгі жағына қарай сәл кеңейтілді, бірақ алмұрт пішіндес аспаптардағы ішкі иілімдер болған жоқ. «Пандура» сөзі классикалық латын авторларында сирек кездеседі.

Месопотамия

Лю́т класы́ның аспаптары Месопотамияда Акад дәуірінен бері, яғни б.з.б. үшінші мыңжылдықтан бастап кездесетін.