Кіріспе

Австралия Конституциясының 51-бабының (xxxvii) тармағы (сонымен қатар, "сілтемелік билік" деп аталады) – бұл Австралия Парламентіне кез келген штат жіберген мәселелер бойынша заң шығаруға құқық беретін Конституция ережесі. Австралия федерация болғандықтан, штаттар мен Федерацияның заң шығару құқығы бар, ал Австралия Конституциясы Федерацияның құқығын шектейді (51- және 52-баптарды қараңыз). 51-баптың (xxxvii) тармағы заң шығару құқықтарын бөлудегі икемділікті қамтамасыз етеді. Іс жүзінде, сілтемелік билік Федерацияға заңдар қабылдауға мүмкіндік беруде маңызды рөл атқарды.

51-бөлімді пайдалану мысалдары ((xxxvii)

Бұл тізім толық емес. Керісінше, бұл мақала билікті жүктеудің (тапсырудың) маңызды мысалдарына назар аудап, оның қалай және не үшін қолданылатынын көрсетуге бағытталған.

Фактикалық қатынастар

Австралия Конституциясы Комонвеллге некеге қатысты заң шығару өкілетін береді (51-бап (xxi)) және некеге қатысты істерге (51-бап (xxii)) қатысты. Австралия Комонвелл ажырасуды, соның ішінде балаларды тәрбиелеу мәселелерін қарастыратын арнайы сот – Австралия Отбасы сотын құрды. Алайда, некеден тыс туған балаларды тәрбиелеу Комонвеллдің құзырына кірмейтін. Осының салдарынан, мұндай мәселелер маманданбаған штаттық соттарда қаралуға тиіс болды. 1986 жылдан 1990 жылға дейін Батыс Австралияны қоспағанда, барлық штаттар некеден тыс туған балаларды тәрбиелеу, оларға күтім жасау және олармен қарым-қатынас құру мәселелерін Комонвеллге жүктеді. Бұл жүктеу балалардың әл-ауқатын қорғау мәселелерін қамтымады. Балаларға қатысты зорлық-зомбылық отбасылық құқық бойынша сотқа дейінгі дауларда жиі туындайтындықтан, бұл шектеу маңызды, себебі ол бөлінген жүйені құрады және бюрократиялық кедергілер тудырады. Сондай-ақ, бұл жүктеу фактілік қатынастардың аяқталуынан туындайтын мүліктік мәселелерге қатысты емес еді. Нәтижесінде, күтім туралы шешімдер Отбасы соты арқылы шығарылады, ал мүліктік келісімдер штаттық соттарда жасалады, бірақ бұл мәселелер өзара байланысты болуы мүмкін. 2003 жылы Виктория, Квинсленд және Жаңа Оңтүстік Уэльс штаттары қаржылық мәселелерді Комонвеллге жүктеді. Алайда, басқа штаттармен байланысты мәселе әлі шешілмеген. Батыс Австралия өкілеттік беруден бас тартты және өзінің арнайы соты – Батыс Австралия Отбасы сотына ие.

2009 жылдың 1 наурызынан бастап іс жүзіндегі қатынастар бойынша шектеулі юрисдикция

2009 жылдың 1 наурызынан бастап 1975 жылғы Отбасы туралы заңның жаңа бөлімі, географиялық байланысы бар қатысушы мемлекеттердегі фактілік қатынастар бойынша шектеулі юрисдикцияға ие болады, Отбасы туралы заңның 90RG, 90SD және 90SK баптарында көрсетілгендей. Қатысушы мемлекеттер мен аумақтар: Жаңа Оңтүстік Уэльс, Виктория, Квинсленд, Оңтүстік Австралия, Тасмания, Австралия астаналық аумағы, Солтүстік аумағы, Норфолк аралы, Рождество аралы және Кокос (Килинг) аралдары. Бұл мемлекеттер Австралия Конституциясының 51(xxxvii) бабына сәйкес, фактілік мәселелерді қарау құқығын алды.

Некеге қатысты билікті беру мен фактілік билікті берудің айырмашылығы

Некеге және "некелік мәселелерге" қатысты заң шығару үшін Ұлттық Одақтың құқығы Конституцияның 51 (xxi) және (xxii) тармақтарымен бекітілген, ал фактілік қаржылық мәселелер бойынша заң шығару құқығы Конституцияның 51 (xxxvii) тармағына сәйкес штаттардың Ұлттық Одаққа жүктеуіне негізделген. "Фактилік қаржылық мәселе" деп аталатын арнайы мәселе құрылды, 2008 жылғы Отбасы заңына түзетулер (Фактилік қаржылық мәселелер және басқа шаралар) туралы заң жобасының түсіндірмелік қағазын қараңыз.

Дегенмен, "некелік мәселе" және "фактилік қаржылық мәселе" анықтамалары кейбір жағынан өзгеше, себебі бұл мәселелер бойынша заң шығаруға Ұлттық Одақтың құқығының әртүрлі көздері бар. Сондықтан, 1975 жылғы Отбасы туралы заңдағы "фактилік қаржылық мәселе" анықтамасының (а) – (д) тармақтары осы тармақтардағы сот ісін тиісті фактілік қатынас тоқтатылғаннан кейін басталатын сот ісімен шектейді.

Австралиядан тыс фактілік қатынастар бойынша юрисдикция жоқ

Неке Конституцияда мойындалған және халықаралық деңгейде танылған құқықтық мәртебеге ие болса, де-факто қатынастың және "де-факто қаржылық себептің" құқықтық мәртебесі 51 (xxxvii) бабының шектеулеріне байланысты қатысушы мемлекеттің ішінде ғана қолданылуы мүмкін. Аталған бапта заң тек Парламенттері мәселені қараған немесе кейіннен заңды қабылдаған мемлекеттерге ғана қолданылатыны айтылған. Бұдан әрі түсіндірсек, некеде тұрмаған жұбайлар мемлекеттен шығып кеткен кезде мемлекеттің құқықтық мәртебесін өздерімен бірге алып кетпейді, де-факто құқықтық мәртебесі қатысушы мемлекеттен тыс жерде болуы мүмкін емес. Осылайша, некеде тұрмаған жұбайлардың қарым-қатынасы олардың тұрақты түрде тұратын елінің некеде тұрмаған қарым-қатынастарға қатысты заңдарымен реттеледі. Заңнаманы басқаша түсіндіру Австралия Конституциясын бұзуға әкелуі мүмкін, себебі билік мемлекеттік биліктен қалай алынғанына және өзін-өзі анықтау құқығына, сондай-ақ мәртебе таңдау құқығына қатысты халықаралық адам құқықтарына (Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық келісімнің 1 және 2-баптарына) қатысты шектеулер бар.

Корпорациялар

Корпорациялардың күші, Конституцияның 51 (xx) тармағы, "шетелдік корпорациялар және Коммуналдық шекарада құрылған сауда немесе қаржы корпорациялары" туралы заң шығаруға Қауымдастыққа өкілеттік береді. Осы өкілеттік негізінде 1989 жылы Қауымдастық Австралиядағы корпорациялар туралы толық заңнаманы, 1989 жылғы Корпорациялар туралы заңды (Cth) қабылдады. Заң тек қана бар болған корпорацияларды ғана емес, сонымен қатар корпорация құру процестерін де қамтыды. Әр юрисдикцияда компанияларды құру үшін әртүрлі ережелер жиынтығы және компаниялардың тіркелуі үшін әртүрлі тізілімдер болғандықтан, бұл бизнес үшін бюрократиялық және құқықтық кедергілер туғызды. Алайда, Incorporation Case (1990) ісінде Жоғары Сот "құрылған" сөзі корпорацияларға тек олар құрылғаннан кейін ғана қатысты деп шешті, демек, корпорация құру процестерін регламенттеуші заңнаманы қолдамады. Осы себепті заң жарамсыз деп танылды. Содан кейін Қауымдастық штаттарды корпорация құру процестері бойынша өкілеттіктерді Қауымдастыққа беруге көндіріп, корпорация құру процестеріне қатысты заң шығару өкілеттігін алды. Қазіргі Корпорациялар туралы 2001 жылғы заң (Cth) корпорациялардың күшімен және осы өкілеттіктерді берумен байланысты қолдауға ие. Бұл шешім сонымен қатар Австралияның Бағалы қағаздар және инвестициялар жөніндегі комиссиясы туралы 2001 жылғы заңның (Cth) қабылдануына мүмкіндік берді.

Еңбек қатынастары - Виктория

1996 жылы Виктория штаты кейбір еңбек қатынастары мәселелерін Комонвеллге жіберді, бұл Комонвелл өкілеттіктері (Еңбек қатынастары туралы заң) 1996 (Vic) арқылы жасалды. Бұл, Комонвеллдің еңбек қатынастары заңы – 1996 жылғы Жұмыс орындарындағы қатынастар туралы заңның Виктория штатындағы еңбек қатынастарына қолданылуына мүмкіндік берді. Әдетте, Жұмыс орындарындағы қатынастар туралы заңның қолданылуы Австралия Конституциясының 51-бабының (корпорациялардың билігі) және 51(xxxv) бабының (тараптарды жақындастыру және төрелік билігі) шектеулеріне тап болар еді. Виктория штатының қадамына басқа ешбір штат еріп жүрмеді, ал 2005 жылғы Жұмыс орындарындағы қатынастарды өзгерту (Жұмыс таңдау) туралы заң (Cth) арқылы ұлттық еңбек қатынастары жүйесі құрылғаннан кейін мәселе өз маңыздылығын жойды.

Терроризм

Австралия Конституциясының 51-бабының (қорғаныс өкілеттігі) Австралияға әскери мәселелер бойынша заң шығару құқығын бергенімен, бұл өкілеттіктің ішкі қауіпсіздікке қатысты заңдар қабылдауға дейін жететіні күмәнді деп саналады. 2002–2003 жылдары барлық штаттар 2003 жылғы Қылмыстық кодекске (Терроризм туралы) түзетулер енгізу туралы заңды қабылдауға мүмкіндік беру үшін шектеулі өкілеттік берді. Бұл өкілеттік беру шарты бойынша, заңға түзетулер штаттармен кеңеспестен енгізілмейді.

Тұтынушылық несие

2009 жылы Ұлттық тұтынушылар несиесін қорғау туралы заң (Cth) несиелік реттеуді штаттар мен аумақтардан Федералдық үкіметке (Достастыққа) ауыстырды. Бұл Австралиядағы тұтынушылар несиесін реттеудегі масштабты реформа. Бұрын тұтынушылар несиесі әр штат деңгейінде реттеліп келген, бірақ COAG отырысында әлемдік қаржы дағдарысынан кейін осы заң саласын реформалау қажеттігі туралы келісімге келді. Конституциялық деңгейде бұл, штаттардың өкілеттік беруі арқасында мүмкін болды.

Өзара тану

1992 жылы Өзара тану туралы заң қабылданды, ол әртүрлі мемлекеттер арасында белгілі бір тауарлар мен мамандықтарды өзара тануға мүмкіндік берді. Бұл, белгілі бір мамандық иелеріне (мысалы, медбике, дәрігер, мұғалім) ең аз кешігу мен қиындықтарсыз басқа мемлекетте сол мамандық бойынша жұмыс істеуге жол берді. Сондай-ақ, өндірілген мемлекеттің стандарттарына сәйкес келетін көптеген тауарларды, сол мемлекеттің нақты стандарттарына қарамастан, кез келген басқа мемлекетте сатуға болады.

Тегiн заңдар

51-баптағы (xxxvii) жолдау құқығын "көзбеніше заңдар" тәжірибесімен шатастыруға болмайды. Көзбеніше заңдар мемлекеттік парламенттер штаттар арасындағы үйлесімділікті қамтамасыз ету үшін бірдей заңдарды қабылдағанда туындайды. Мұндай заңнаманы, мүмкін, Комонвелл өзінің аяқталған заңнамасы арқылы бастауы мүмкін. Дегенмен, көзбеніше заңдардың өзі штаттардың құқықтарына негізделген штаттық заңдар болып табылады. Штаттар көзбеніше заңнаманы қалауы мүмкін, себебі ол оларға кейіннен оны жою және өзгертуді бақылауға мүмкіндік береді. Алайда, бұл әртүрлі юрисдикцияларда әртүрлі түзетулер жасалғанда қарама-қайшылықтарға әкелуі мүмкін.

Байланысты гранттар

"Тіркелген грант" – бұл Қауымдастықтың конституцияның 96-бабына сәйкес штаттарға қаражат бөлгенде, белгілі бір саясатты іске асыру шартымен, штаттардың саясатын бағыттап белгілеуі. Айналым заңнамасындағыдай, қабылданатын заң штат заңнамасы болып табылады және штаттың заң шығару өкілеттігіне негізделген, бірақ грантты Қауымдастық береді. Тіркелген гранттар жиі штаттар мен Қауымдастық арасындағы тік фискалдық тепе-теңсіздік салдарынан штаттарға "жүргізілген". Ал, s51(xxxvii) қолданылған салалар көбінесе әртүрлі штат жүйелерінің қажет еместігіне қолдау білдіреді.