Кіріспе

Фред "Фриц" Клейн (1932 жылғы 27 желтоқсан – 2006 жылғы 24 мамыр) – Австрияда туған американдық психиатр және сексолог, бисексуалдар мен олардың қарым-қатынастарын зерттеген. Ол автор және редактор болған, сондай-ақ жеке адамның сексуалдық бағдарының деңгейін өлшейтін Клейн сексуалдық бағдар шкаласын (grid) жасаған. Клейн сексуалдық бағдар өмір бойында өзгеруі мүмкін деп сенді және зерттеушілер екі жыныспен сексуалдық қатынас жасаған ерлердің санын аз бағалапты. Фриц Клейн 1998 жылы Америка бисексуалдық институтын құрды, ол бисексуалдық көзқарасты зерттеулерге қолдау көрсету, халықты сексуалдық мәдениет туралы біліммен қамтамасыз ету және бисексуалдық мәдениет пен қоғамдастықты дамыту арқылы оның жұмысын жалғастыруда.

Өмір және мансап

Клейн Австрияның Вена қаласында, дін сақтайтын еврей отбасында дүниеге келді. Ол бала кезінде антисемитизмнен қашып, отбасымен бірге Нью-Йорк қаласына көшті. 1953 жылы Ешива университетін бакалавр дәрежесімен, ал 1955 жылы Колумбия университетін MBA дәрежесімен аяқтады. Ол Швейцариядағы Берн университетінде алты жыл медицина оқыды және 1961 жылы MD дәрежесін алды. Өзін бисексуал деп есептеген Клейн 1974 жылы Нью-Йорк қалалық кітапханасында өз жыныстық бағдары туралы әдебиеттің жетіспеуіне таң қалды. Сол жылы ол әлемдегі алғашқы бисексуалдық ұйым – Бисексуалдық форумды құрды.

Клейннің жыныстық бағдар желісі және басқа да еңбектері

Ол Клейн жыныстық бағдар желісін, Альфред Кинси қолданған "нөлден алтыға дейінгі" Кинси шкаласына ұқсас, күрделі жыныстық бағдарды сипаттаудың көп өлшемді жүйесін ойлап тапты, бірақ ол жыныстық бағдар мен жекеліктің жеті түрлі векторын жеке-жеке өлшеді (жыныстық тартылыс, жыныстық мінез-құлық, жыныстық қиялдар, эмоционалдық қалау, әлеуметтік қалау, өмір салты және өзін-өзі тану) – олар адамның өткенімен, қазіргісімен және болашақтағы идеалды тілегімен байланысты. Клейн 1978 жылы өзінің зерттеулеріне негізделген «Бисексуалдық таңдау: жүз пайыздық жақындық туралы түсінік» атты еңбегін жариялады. Ол сондай-ақ 1978 жылы «Ер адам, оның денесі, оның жынысы» кітабының авторларының бірі болды. 1982 жылы Клейн Сан-Диегоға көшіп келді. Ол 1986 жылы «Бисексуалдық: теория және зерттеу» еңбегін жариялады. 1998 жылы ол бисексуалдық туралы зерттеулер мен білім беруді ынталандыру, қолдау және көмек көрсету мақсатында Америка бисексуалдық институтын (AIB) құрды, ол Бисексуалдық қоры немесе Би қоры деп те белгілі. Клейн сонымен қатар «Бисексуалдық журналын» құрды және өмірінің соңына дейін журналдың бас редакторы болып қызмет етті. Ол 2001 жылы «Бисексуал және гей күйеулер: олардың әңгімелері, олардың сөздері» атты еңбегін жариялады. Клейн 2005 жылы «Өмір, секс және бақытты іздеу» романын жариялады. 2006 жылы Клейнге қатерлі ісік диагнозы қойылып, оған операция жасалды. Сол жылдың 24 мамырында ол 73 жасында Сан-Диегодағы үйінде жүрек талмасынан қайтыс болды. Оның артында екі бауыры және өмірлік серігі Том Райс қалды. Клейн денесін ғылымға сыйға берді.