Кіріспе

Ллойд Александрдың 1964 жылғы фантастикалық романы "Үш кітабы" (1964) – американдық жазушы Ллойд Александрдың жоғары фантастикалық романы, "Прайден хроникасы" бес томдық сериясының бірінші кітабы. Серияда Даллбен сиқыршы тәрбиелеген, шошқа бағуға көмектесетін жас Таранның ерлікке айналу жолы мен Араун Өлім Иесінің күштеріне қарсы күресі баяндалады. Бұл кітап 1985 жылғы Disney анимациялық фильмі "Қара қазанның" сюжеттік негізіне алынған көптеген элементтерді қамтиды.

Шығу тегі

Сериал Уэльс мифологиясымен және Уэльстің қамалдарымен, табиғатымен және тілімен шабыттандырылды, оны автор Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әскери барлау оқуларында бастан өткерді. Алғашқы кітаптың жоспарланған атауы бастапқыда "Ағаштар шайқасы" болған.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Жас Таран Каер Даллбенде өз қамқоршылары, ежелгі сиқыршы Даллбен және фермер, зейнеткер солдат Коллмен бірге тұрады. Таран өміріне қанағаттанбай, Ұлы ханзада Гвидион сияқты ұлы батыр болуға құштар. Анувиннің зұлым Араун өлім иесінің қызметшісі, мүйізді патша деп аталатын соғыс басшысының қауіп-қатеріне байланысты Таранға фермадан шығуға тыйым салынады және оған болашақты болжайтын ақ шошқа Хен Вэнге қарау жүктеледі. Хен Вэн түсініксіз жағдайда үркіп, қашып кеткенде, Таран оны Тыйым салынған орманға ертіп барады. Ұзақ, нәтижесіз қуалаудан кейін, оған мүйізді патшаның өзі бастаған, Каер Даллбенге қарай шапқан атты әскер шабуыл жасайды. Таран қашып құтылуға тырысады, бірақ жерге құлайды, жараланады. Ол оянғанда жарасын Гвидион, Прайденнің Дон әулетін басқаратын ханзадасы емдегенін көреді. Гвидион Хен Вэнмен кеңесу үшін Каер Даллбенге келген еді. Гвидион шошқаны табуға бел буған, Таранды өзімен бірге алып кетеді. Орман ішінде тұратын түкті адам Гургидің басшылығымен олар мүйізді патшаның лагеріне жетеді және оның нысанасы Дон әулетінің үйі – Каер Датил екенін біледі. Гвидион патша сарайын ескертуге бел буған, бірақ топқа Араунның өлмеген Қазан туған сарбаздары шабуыл жасайды, олар Гвидион мен Таранды тұтқындап, оларды Спиральді қамалдағы Ахрен патшайымға алып барады. Сиқыршы қыз Гвидионнан оның тағын тартып алған және Аннувиннің темір тәжін өзіне иеленген бұрынғы шәкірті мен күйеуі Араунды құлатуға көмектесуін және оған қосылып Прайденді бірге басқаруды сұрайды. Гвидион бас тартқанда, ол түрмеге қамалады, бірақ Таранмен бір жерде емес. Ахреннен сиқырлық үйрену үшін жас қыз ретінде туыстары жіберген ханшайым Эйлонви Таранның тұтқындағы камерасына барады және алдымен оның серігін, содан кейін оны босатуға келіседі. Гвидион мен оның аты Мелинарға қала сыртында қосылу үшін туннельдер лабиринті арқылы саяхаттап бара жатқанда, Таран мен Эйлонви қабірден қару ұрлайды. Олар орманға шыққанда, Спиральді қамал құлады; олар кейіннен бұл Эйлонви алған қару – аңыздағы семсер Дирнвин екенін біледі. Эйлонви Таранның жолдасын босату туралы өтінішін дұрыс түсінбеген, өйткені сыртта күтіп тұрған адам Гвидион емес, қамалдың бұрынғы тұтқыны Ффледуард Ффлам, тумысынан патша, бірақ таңдауы бойынша көшпелі бард. Үшеуі қираған үйлерді іздестіріп, Гвидионның өліміне қайғырады және Каер Датилді ескертуді өз міндетіне алуды шешеді. Гургимен қосылған, бірақ Қазан туғандар қуған топ солтүстікке қарай шығысқа қарай қозғалады және Хен Вэнды құтқарып алған Әділ Халықтың жер асты патшалығында аяқталады. Әділ халықтың патшасы Эйдилег Таранға оны алуға, олардың тобын қайта жабдықтауға және Доли есімді жұлдызды жол көрсетуге келіседі. Каер Датилге сапарға шыққанда, Ффледудюр мен Долидің кеңесіне қарамастан, Таран жарақаттанған жас гвитантты құтқарады, Араун құлдыққа алған үлкен жыртқыш құстардың бірі. Гвитайнт тез қалпына келіп, түнде қашып кетеді, көп ұзамай Хен Вэн артынан қашып кетеді, мүйізді патшаның әскері олардың барлығын байқайды. Ффледур, Доли және Гурги шайқасқа шығады, ал Таран мен Эйлонви Мелинарға қарай алға қарай жүреді, мүйізді патша оларды қуып жүреді. Тау басында мүйізді патша оларға шабуыл жасап, алғашқы соққысымен Таранның семсерін сындырады. Таран Дирнвинді Эйлонвиден тартып алады, бірақ оны суретке түсіру үшін қажетті "асыл туылу" жетіспейді. Ақ жалын оның қолын күйдіріп, оны жерге лақтырады. Таран есінен танып қалғанша ағаштарда тағы бір адамды көріп, түсінбейтін сөзді естиді. Мүйізді патшаның маскасы еріп, ол отқа айналады. Таран оянғанда, мүйізді патшаны жойған адам Гвидион екенін біледі, ол Спиральді қамал құлаған кезде Ахренмен бірге басқа бекіністе болған. Ахреннің азаптарына төтеп бергеннен кейін ол барлық жаратылыстардың жүрегін түсінуді үйренді және алдымен гвитайнтпен, содан кейін оларды орманда тапқаннан кейін Хен Вэнмен сөйлесе алды. Ол оракулдан мүйізді патшаны қалай құрту керектігін үйренді, оның құпия есімін айту арқылы. Оның асыл тұқымын мойындаған Эйлонви Дирнвинді оған береді, ал Таран мен оның серіктері Дон үйіне қызмет еткені үшін Каер Датилден қазыналар алады. Эйлонвиге Әділ халық жасаған сақина, Гургиге тамақпен қамтылған әмиян, Ффлеуддур ешқашан сынбайтын алтын арфа жіп, Долиге көзге көрінбейтін (әдетте ол жоқ) қабілет беріледі. Таран өзінің оқиғалары барысында Каер Даллбеннің өзіне ең қажетті жер екенін түсінеді, тек үйіне қайтуды сұрайды. Гвидион оны Каер Даллбенге қайтаруға сүйісіп келеді, Эйлонви, Хен Вэн және Гурги де олармен бірге тұрады.

Қабылдау

2012 жылы «Үш кітабы» мектеп кітапханасы журналы жариялаған сауалнамада барлық уақыттағы ең жақсы балалар романдарының тізімінде 18-орынды иеленді. Бұл журнал негізінен АҚШ оқырмандарына арналған ай сайынғы басылым. «Хорн Бук» журналының Рут Хилл Вигерс кітаптың «уақытқа төтеп беретінін және балалар Таранның ерлік мағынасын танып білуге құштар болатынын» айтты. «The Junior Bookshelf» журналы қосалқы кейіпкерлерді, жасалма және артық юморды, сондай-ақ көптеген сабақтарды тым көп пайдалануды сынға алды.

Бейімделулер

Үш кітабы және оның жалғасы "Қара қазан" Уолт Дисней Продакшнс студиясымен еркін бейімделді және 1985 жылы соңғы атаумен шығарылды. "Қара қазан" фильмінің түсімдері өндіріс шығындарына жетпеді, бұл коммерциялық сәтсіздікке алып келді. Ллойд Александрдың пікірі екі бөліктен тұрды: "Біріншіден, фильм мен кітаптың арасында ешқандай ұқсастық жоқ деп айтуым керек. Бірақ фильмді, жеке фильм ретінде, мен өте әсерлі деп таптым."