Ирландияда 1270 ж. болған шайқас: Коннахт шайқасы – ирландиялықтар мен нормандар арасындағы шешуші жеңіс. Тарих, орналасқан жері, маңызы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1270 жылы Ирландияда болған шайқас
1270 battle fought in Ireland
Cath Áth an Chip, яғни Ath an Chip шайқасы, сондай-ақ "Коннахт шайқасы" деп те аталады, 1270 жылы Ирландияның Лейтрим графтығында Гиберно-Нормандықтар мен Коннахт гаелдері арасында өтті. Шайқастың нәтижесінде гаелдер шешуші жеңіске жетті. "Атанчип" бұл бір кезде ағаш түбімен белгіленген су өткізу орыны болған, қазір "Баттл Бридж" деп аталатын жер. Шайқас болған орын, бастысы, Драмхиерни және Лейтрим ауылдары болуы мүмкін.
Cath Áth an Chip, meaning the Battle of Ath an Chip, alias the "Battle of Connacht", was fought in 1270 between the Hiberno Normans and the Gaels of Connacht in County Leitrim in Ireland. The result was a decisive Gaelic victory. "Athanchip", then a ford marked by a tree stump", is today the place called "Battle Bridge". The battle site is probably Drumhierney townland and Leitrim village.
Өмірбаян
Ирландияға нормандықтардың басып кіргеніне 60 жыл өткен соң, Федлимид О Конхобаир Де Бург нормандық әулетінің көмегімен Коннахт королі болды. Федлимид бастапқыда корольдікті жаулап алуға кіріскенде Коннахттағы нормандық поселеністердің кеңеюін тоқтатуға тырысты, бірақ ақырында король Генрих III-ке мойынсұнып, қазіргі Роскомон графтығындағы Корольдің жүздігі деп белгіленген шағын мемлекетке ие болды. Оның ұлы Аид дипломатиялық жолға немесе жарасуға қарсы болды. Әкесі билікте болған кезеңде де Аид нормандықтарға барлық мүмкіндікті пайдаланып шабуыл жасады. 1249 жылы ол сол кезде Де Бург жерлерін басқарып тұрған Пирс де Бермингемге шабуыл жасады. Бұл шабуыл толыққанды соғысқа әкеліп, Федлимидтің тақтан түсуіне себеп болды. 1250 жылы ол тағы да билікке оралды, бірақ бұл жолы әлсіреген күйде болды.
Sixty years after the Norman invasion of Ireland Fedlimid Ó Conchobair became King of Connacht with the assistance of the De Burgh Norman family. At first Fedlimid attempted to arrest the expansion of Norman settlements in Connacht as they set about occupying the kingdom but eventually capitulated to King Henry III and was left a rump kingdom in present day County Roscommon known as The King's Candreds. His son Aedh did not favour the diplomatic approach or appeasement. Even during his father's reign, Aedh attacked the Normans at every opportunity. In 1249 he ambushed Piers de Bermingham, who at the time held the wardship of the de Burgh lands. This ambush led to all out war and resulted in Fedlimid being deposed. He regained his throne in 1250 but was much weaker as a result.
Шайқас
1265 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін Аид патша болды. Ол өзінің патшалығындағы бекінілген елді мекендерге шабуыл жасауды жалғастырды. 1269 жылы Ирландияның жаңа бас судьясы Роберт д’Уффорд Роскоммон қаласында патшалық қамал салуды бастады. Д’Уффорд өзінің орынбасарын Шаннон өзенінен өтізіп, өзінің одақтасы Уолтер де Бург, Ольстердің 1-ші графының қасына жіберді. Бірлескен күштер Әдхпен келіссөздер жүргізу үшін кездесті, бірақ келісімге келмеді. Де Бургтың басқаруымен әскерлер шегініп, Шаннон өзенін Áth an Chip орнында кесіп өтуге тырысты. Аид әскерді жеңіп, Роскоммон қамалын қиратты. Шайқас Лейтрим графтығының Лейтрим барониясындағы Maigh Nissi (Moynissy, «Нисси жазығы») деген жерде болды. Коннелан былай демелі: «Moy Nisse – Шаннон өзені бойындағы Лейтрим графтығындағы аудан, Каррик-он-Шаннонға жақын; және осы жерде баяндалған оқиғалар болды». Moynissy – Шаннонға шектес Лейтрим барониясының жазық, ормансыз бөлігін білдіретін гэль тіліндегі жер атауы. Ирланд жылнамалары англо-нормандардың Ath Cara Conaill («Шаннонға қарай Каррик») арқылы өтіп, содан кейін Ath an Chip-ке қарай беттегенін көрсетеді. «Ath an Chip» деп бұрмаланған жерлердің барлығы да үлкен ағаш түбімен белгіленген броды болған. Ath an Chip – Шаннон өзеніндегі анық броды. МакНами былай демелі: «Ath an Chip қайда орналасқаны белгісіз; аталған жазушыға дәлелдер Battle Bridge-ге нұсқаған сияқты». Лейтрим ауылында R284 тас жолы Шаннон өзенін «Battle Bridge» (Béal Átha an Chatha, «шайқастың броды/аузы») арқылы кесіп өтеді. Осы көпірдегі жер Drumhierney (Droim Thiarnaigh, «иеленушінің», «мырзаның» немесе «басшылықтың» қыраты») деп аталады. Шабуыл орны Лейтрим графтығындағы Drumhierney жері болды деген болжам бар, бірақ нақты белгілі емес.
Aedh became king after his father's death in 1265. He continued to raid settled lands in his kingdom. In 1269 Robert d'Ufford, the new justiciar in Ireland, began building a royal castle in Roscommon. D'Ufford sent his deputy across the River Shannon to join his ally, Walter de Burgh, 1st Earl of Ulster. The combined forces met with Aedh to negotiate but to no avail. The forces under de Burgh retreated and attempted to ford the Shannon at Áth an Chip. Aedh routed the army and destroyed the castle at Roscommon. The battle occurred at Maigh Nissi (Moynissy, "plain of Nissi"), in the barony of Leitrim, County Leitrim. Connellan states "Moy Nisse was a district along the Shannon in the county of Leitrim, near Carrick on Shannon; and the events here narrated occurred about that place". Moynissy was the Gaelic place name for the flat, unforested part, of the barony of Leitrim, bordering the Shannon. The Irish Annals describe the Anglo Normans crossing Ath Cara Conaill ("Carrick on Shannon") before marching onward to Ath an cip. Places corrupted as "Ath an Chip" and all variants were a ford marked by a large tree stump. Ath an Chip was clearly a ford on the River Shannon. MacNamee states "where Ath an Chip was is not certain; to the present writer the evidence would seem to point to Battle Bridge". At Leitrim village the R284 road crosses the Shannon at "Battle bridge" (Béal Átha an Chatha, "the ford/mouth of the battle"). The townland at this bridge is Drumhierney (Droim Thiarnaigh, meaning the ridge of the "master", "lord", or "the domination"). Without certainty the battle site was Drumhierney townland in county Leitrim.
Салдары
1271 жылы Галвейде де Бургтың қазасы Коннахтта Аедхтың үкімшілігіне қарсы тиімді қарсылықтың бәрін тоқтатты. Аедх Гранардқа дейін шабуылдар жасауын жалғастырды, тіпті Атлонды өртеп, ондағы көпірді қиратты. Шабуылдар 1274 жылғы 3 мамырда Аедхтың күрт қазасымен аяқталды. Коннахт Корольдігі 1274 және 1315 жылдар аралығында он үш патшаның қатысуымен азамат соғысына ұшырады. Бұл тұрақсыздық Коннахтты нормандардың қоныстануына осал қалдырды.
The death in Galway of de Burgh in 1271 ended all effective resistance to Aedh's rule in Connacht. Aedh continued to raid as far east as Granard and even burnt Athlone, destroying the bridge there. The raiding came to an end with Aedh's sudden death on 3 May 1274. The Kingdom of Connacht became embroiled in a civil war with thirteen kings during the period between 1274 and 1315. This instability left Connacht vulnerable to Norman settlement.