Кіріспе

Дифиодонт сүтқоректілердің екінші тістері. Тұрақты тістер немесе ересектер тістері – дифиодонт сүтқоректілерде қалыптасатын тістердің екінші жиынтығы. Адамдар мен ескі әлем маймылдарында отыз екі тұрақты тіс болады, олардың құрамына алты жоғарғы және алты төменгі жақ молярлары, төрт жоғарғы және төрт төменгі жақ премолярлары, екі жоғарғы және екі төменгі жақ кәсір тістері, төрт жоғарғы және төрт төменгі жақ кескіш тістері кіреді.

Уақыт шкаласы

Тұрақты тістер әдетте ауызда 5-6 жаста пайда болады, содан кейін ауыз аралас тіс кезеңіне енеді, онда негізгі (немесе жапырақ тістер) және тұрақты тістер бірге болады, соңғы негізгі тіс түсіп біткенше. Тұрақты тістердің бірінші пайда болатындары – негізгі тістердің соңғы "сүт" тістерінің артында орналасқан тұрақты бірінші молярлар. Бұл бірінші тұрақты молярлар тұрақты тіс қатарының дұрыс дамуы үшін маңызды. Он үш жасқа дейін 32 тұрақты тістің 28-і шығады. Толық тұрақты тіс қатары тұрақты тіс кезеңінде көп уақыттан кейін аяқталады. Соңғы төрт тұрақты тіс, үшінші молярлар, әдетте 17-21 жас аралығында пайда болады және олар "ақыл тістері" деп аталады.

Патология

Тістердің артық болуы мүмкін, оларды "қосымша тістер" деп те атайды. Бұл құбылыс гипердонтия деп аталады және оны көбінесе қате түрде "үшінші тіс жиынтығы" деп атайды. Бұл тістер ауызға шығуы немесе сүйекте тоқтап қалуы мүмкін. Гипердонтия көбінесе еріннің тілігі және жақшарық, трихоринофалангеалды синдром, клидокраниалды дисплазия және Гарднер синдромы сияқты синдромдармен байланысты.