Пасо-де-ла-Амада: Мезоамерикалық археологиялық ескерткішіндегі әлеуметтік құрылымның эволюциясы
Paso de la Amada
Пaso де ла Амада – Мексикадағы ежелгі археологиялық орын. Мезоамерика мәдениеті, Ольмектер байланысы, алғашқы доп алаңы және әлеуметтік жіктелу дәлелдері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пасо-де-ла-Амада (испан тілінен: "жақсы көріктің жолы") – Мексиканың Чиапас штатында, Техуантепек шығанағында, Соконуско аймағының Мазатан бөлігінде орналасқан археологиялық ескерткіш. Ол қазіргі Буэнос-Айрес қаласы мен Эль-Пикудо елді мекені арасындағы егіс жерлерінде жатыр. Бұл ескерткіш ерте қалыптасу дәуірінде, шамамен б.з.д. 1800 жылдан б.з.д. 1000 жылға дейін, мүмкін Мокая мәдениеті өкілдерімен байланысты болған және 50 гектарға жуық аумақты құраған. Пасо-де-ла-Амада – Мезоамерикадағы ең көне доп алаңының орны. Ол Соконуско аймағындағы ольмектермен байланыс болғанының "нақты дәлелі" ретінде сипатталған және ерте әлеуметтік жіктелудің іздерін сақтайды.
Paso de la Amada (from Spanish: "beloved's pass") is an archaeological site in the Mexican state of Chiapas on the Gulf of Tehuantepec, in the Mazatán part of Soconusco region of Mesoamerica. It is located in farmland between the modern town of Buenos Aires and the settlement of El Picudo. This site was occupied during the Early Formative era, possibly the Mokaya from about 1800 BCE to 1000 BCE, and covered approximately 50 hectares of land. Paso de la Amada is the site of the oldest Mesoamerican ballcourt. It has been described as "the best evidence" for Olmec contacts in the Soconusco region, and contains evidence of early social stratification.
Ашу және қазба жұмыстары
Бұл орын 1974 жылы Хорхе Фаусто Сея Тенорио тауып, кейіннен оны қазба жұмыстарынан өтті. Джон Э. Кларк пен Майкл Блейк үйінділер ерте қалыптасу кезеңінің әлеуметтік құрылымы мен топтары туралы мәлімет бере алады деген пікірмен зерттеу жүргізді. Сан-Карлосқа жақын жердегі қазба жұмыстары Пасо-де-ла-Амададан табылған көптеген нәрселерді түсіндіруге де көмектесті. Осы екі ұқсас орындағы халықтардың арасында тығыз байланыс болған деп саналады.
This site was discovered in 1974 by Jorge Fausto Ceja Tenorio, who later excavated it. John E. Clark and Michael Blake conducted research with the idea that the mounds might give some insight into Early Formative social structure and strata. Excavation of a nearby site, San Carlos, also helped in the explanation of many findings from Paso de la Amada. There is thought to have been a close relationship between the peoples of these two similar sites.
Ең алғашқы баскетбол алаңы
1995 жылы археологтар б.з.д. 1400 жылға дейін салынған доп алаңының қираған қалдықтарын тапты. Доп алаңының ұзындығы шамамен 80 метр (262 фут), ені 8 метр (26.2 фут) және ол екі параллель төбе арасында орналасқан. Төбелердің бойымен 2,5 метр (8.2 фут) тереңдікте және 30 см (1 фут) биіктікте отыруға арналған қатарлар созылып жатыр. Бұл алаң әдеттегідей салтанатты орталықта емес, жоғары мәртебелі тұрғын үйлермен байланысты болған, бұл оның қоғамның элиталық топтарына арналғанын көрсетеді.
In 1995, archaeologists discovered the ruins of a ballcourt structure, which was dated to 1400 BCE. The ballcourt measures approximately 80 m (262ft) long and 8 m (26.2ft) wide, situated between two parallel mounds with benches, 2.5 m (8.2ft) deep and 30 cm (1ft) tall, running along the mounds. The court was not located, as usual, in a ceremonial center, but rather associated with high status residences, suggesting that it was reserved for elite members of society.
6-құрым
Пасо-де-ла-Амададағы ең үлкен құрылыс – 6-шы үйінді. 6-шы үйінді әлеуметтік құрылымның эволюциясына алғашқы дәлелдерді көрсетті. Құрылыстың алты анық деңгейі табылды. 6-шы үйінді бастапқыда қатты жердегі үлкен құрылым ретінде салынды; бұл 6-шы құрылым деп аталады. Бұл құрылым, әдетте, ортақ пайдалану алаңы немесе ерлер үйі ретінде қолданылған болуы мүмкін. Әлі де жер деңгейінде болған 5-ші құрылым күрделірек болды, оның ішкі тіректері мен отыру бөлмелері көбірек. Ол 4-ші құрылымға айналғанда платформа пайда болды. Ол аса үлкен болмаса да, Пасо-де-ла-Амададағы барлық басқа ғимараттардан 4-ші құрылымды биікке көтерді. 4-ші құрылымның ішінде көптеген тіректер, ошақтар, отыруға арналған орындар және сазды еден болды. Уақыт өте келе 3-ші құрылым жоғарырақ деңгейде салынды, ал тұрғын үйдің өзі кішірейді. Кейін 2-ші құрылым көптеген адамдардың күш-жігерін көп күнге созып салуға шақырған қоғамдық жобаға айналды. Эванс 2-ші құрылымды 20 адамның салыстырмалы түрде 25 күнде салып бітіретінін есептейді.
The largest of structures at Paso de la Amada is Mound 6. Mound 6 showed the first evidence of the evolution of social structure. Six distinct levels of structure were found. Mound 6 began as a large structure on solid ground; this is referred to as structure 6. This structure was most likely used as a common area or men's house. Still at ground level, structure five was more complex, with more interior posts and sitting room. As it evolved into structure four a platform developed. Although not significantly large, it held Structure four higher than all other buildings at Paso de la Amada. Structure four consisted of many interior posts, hearths, sitting space, and clay flooring. As time continued, structure three was built at a higher level while the actual residence became smaller. Later, structure two became a community project that would have taken many people over many days to complete. Evans estimates that structure two would have taken relatively 25 days for 20 individuals to build.
Маңыздылығы
6-шы үйінді қарапайым шаруашылық қоныстарынан күрделі әлеуметтік қоғамдарға өтуге дәлел болып табылады. Бастапқыда жабық кеңістіктер көптеген адамдарға арналған ортақ орындар немесе жиналатын жерлер ретінде салынды. "Ерлер үйі" немесе ауыл еркектерінің кездесіп, әңгімелесетін орны туралы идея кең таралған. 6-шы үйінді бастапқыда қоғамдық жиналатын үй ретінде пайда болды, бірақ уақыт өте келе кішірейіп, қабырғаларының ішінде аз адамдар жиналуына мүмкіндік берді. Платформа да кеңейді, бұл оны салу үшін көптеген адамдар жұмылдырылғанын көрсетеді. Егер үлкен топ кішкентай топқа арналған платформа мен құрылысты салу үшін біріксе, онда құрылысты басқаратын басшылар тобы немесе жеке билеуші болған деуге болады. 6-шы үйіндінің маңызды және құнды болуының себебі – осы ерте қоғамдардың саяси құрылымын білудің көптеген жолдарының болмауында. 6-шы үйінді еңбек ресурстарының бар екенін және біреудің осы құрылысты салуға бұйрық бергенін көрсетеді. Үйіндінің үстіндегі ғимараттың мөлшері де биліктің уақыт өте келе қалай шоғырланғанын және орталықтандырылғанын көрсетеді. Үкіметтік орган кішірейді; үшінші және екінші құрылымдар осыны көрсетеді. Бұл үйінді билік пен мәртебені көрсету үшін, немесе пайдалы мақсаттар үшін, немесе екеуі үшін де салынған болуы мүмкін. Дегенмен, билік басындағы адамдардың саяси билігінің болуын іздеуде, Пасо-де-ла-Амададағы 6-шы үйінді дәлелдер ұсынады және пікірталас пен болжамдар жасауға мүмкіндік береді.
Mound 6 provides a form of evidence for this shift from simple agricultural settlements to more complex social societies. Initially enclosed spaces were created as common places or meeting areas for many individuals. The idea of a “men’s house” or a place where village males could meet and converse was common. Mound 6 began as a public social meeting house, however as time went on it became smaller, allowing for fewer people to congregate inside its walls. The platform also grew, proving that a large group of people must have been recruited to build it. If a large group came together to build a platform and a structure for a smaller group of people, there must have been a group of leaders or an individual ruler conducting the construction. The reason Mound 6 is such a significant and relevant discovery is for the fact that we do not possess many ways to find out about the political structure of these early societies. Mound 6 provides evidence that a labor force was at hand and that someone had to have ordered for the construction of this structure. The size of the building on top of the mound also shows how power became more concentrated and centralized over time. The governing body became smaller; structures three and two present this notion. The mound could have been built as a display of power and prestige, for practical purposes, or both. However, in the search for the existence of political power of governing persons, Mound 6 at Paso de la Amada provides evidence and allows for discussion and speculation.