1345 ж. Ауберош шайқасы: 100 жылдық соғыстың маңызды шайқасы. Англия-Гаскон әскері француз әскерін жеңіп, көптеген қаза болды. Гаскония аймағында болды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жүз жылдық соғыс кезіндегі шайқас (1345)
Battle during the Hundred Years' War (1345)
Ауберош шайқасы 1345 жылғы 21 қазанда, 1345 жылғы Гасконь науқаны барысында, Дерби графы Генри бастаған 1200 сарбаздық ағылшын-гаскондық әскер мен Пуатьелік Людовик басқарған 7000 сарбаздық француз армиясы арасында өтті. Шайқас Аквитанияның солтүстігіндегі Периге қаласының жанындағы Ауберош ауылында болды. Сол кезде Гаскония ағылшын тажының иелігінде болды, ал "ағылшын" әскерінің көп бөлігін жергілікті гаскондар құрады. Шайқас француздардың ауыр жеңілісімен аяқталды, олардың көптеген басшылары қаза тапты немесе тұтқынға алынды. Бұл шайқас Жүз жылдық соғыстың басында болды. Жыл басындағы Бержерак шайқасымен бірге, бұл аймақтағы әскери күштердің тепе-теңдігінің өзгеруін көрсетті, нәтижесінде француздық позиция құлдырады. Бұл Генрих Ланкастердің замандас шежірешісі тарапынан "әлемдегі ең үздік жауынгерлердің бірі" деп аталуына әкелген жеңістердің бірі болды.
The Battle of Auberoche was fought on 21 October 1345 during the Gascon campaign of 1345 between an Anglo Gascon force of 1,200 men under Henry, Earl of Derby, and a French army of 7,000 commanded by Louis of Poitiers. It was fought at the village of Auberoche near Périgueux in northern Aquitaine. At the time, Gascony was a territory of the English Crown and the "English" army included a large proportion of native Gascons. The battle resulted in a heavy defeat for the French, who suffered very high casualties, with their leaders killed or captured. The battle took place during the early stages of the Hundred Years' War. Along with the Battle of Bergerac earlier in the year, it marked a change in the military balance of power in the region as the French position subsequently collapsed. It was one of a series of victories which would lead to Henry of Lancaster being called "one of the best warriors in the world" by a contemporary chronicler.
Өмірбаян
1066 жылы Англияны нормандар басып алғаннан бері ағылшын монархтары Франциядағы титулдар мен жерлерге ие болды, олардың иелігі оларды Франция патшаларының вассалдарына айналдырды. Ғасырлар бойы Франциядағы ағылшын иеліктерінің мөлшері өзгеріп отырды, бірақ 1337 жылға қарай Францияның оңтүстік-батысындағы Гаскония және Францияның солтүстігіндегі Понтье ғана қалды. Тәуелсіздікке құштар гаскондықтар өздерінің әдет-ғұрыптарын сақтап, жеке тілдері бар деп есептеді. Олар өндірген қызыл шараптың көп бөлігі Англияға экспортталып, тиімді саудаға айналды. Гаскондықтар француз патшасының бұйрықтарымен өмір сүруге қарағанда, оларды тыныш қалдыратын алыстағы ағылшын патшасымен қарым-қатынас жасағанды жөн көрді. Соғыс басталғанға дейін Гаскониядан жылына кем дегенде 1000 кеме шықты. Олардың жүктерінде 80 000 тоннадан астам шарап болды. Ағылшын тәжі Гасконияның астанасы Бордодан шарапқа салықты барлық басқа кедендік алымдардан жоғары қойды, бұл мемлекеттік кірістің ең үлкен көзіне айналды. Бордоның халқы 50 000-нан асып, Лондоныкіндей болды, тіпті Бордодан да бай болуы мүмкін еді. Алайда, сол кезде ағылшын Гаскониясы француз басып алуларының салдарынан соншалықты кішірейіп қалды, ол көбінесе Англиядан импортталған азық-түлікке тәуелді болды. Тасымалдаудың кез келген үзілісі Гасконияны аштыққа ұшыратып, Англияны қаржылық жағдайдан құлатпақ болды, француздар мұны жақсы білді. Ағылшын патшаларының француз феодальдық иеліктерінің мәртебесі орта ғасырлар бойы екі монархия арасындағы қақтығыстың басты себебі болды. Француз монархтары ағылшын билігінің өсуін тоқтатуға жүйелі түрде тырысып, мүмкіндік туғанда жерлерді тартып алды. 1336 жылдың соңында Францияның Филипп VI мен Англияның Эдуард III арасындағы келіспеушіліктерден кейін Филипп ағылшындарды толығымен қуып шығудың жалғыз жолы – соғыс деп шешті. 1337 жылдың 24 мамырында Филипптің Париждегі Ұлы кеңесі Эдуардтың вассалдық міндеттемелерін бұзғаны үшін Аквитания герцогтігін, іс жүзінде Гасконияны Филипптің қолына қайтаруға келісті. Бұл жүз жылдық соғыстың басталуы болды, ол 116 жылға созылды. Гаскония соғыстың себебі болғанымен, Эдуард оны қорғауға аз ресурстар жұмсай алды, ал бұрын ағылшын армиясы континенттегі науқан кезінде солтүстік Францияда әрекет еткен. Көптеген науқандық маусымдарда гаскондықтар өздерінің ресурстарына сүйенуге мәжбүр болды және француздар тарапынан қатты қысым көрді. 1339 жылы француздар Гасконияның астанасы Бордоны қоршап алды, тіпті олар кері қайтарылмас бұрын қалаға үлкен күшпен еніп кетті. Гаскондықтар әдетте 3000-6000 адамнан тұратын, олардың көп бөлігі жаяу әскерден құралды, бірақ олардың үштен екісі гарнизонда тіркелді. Ағылшын және француз аумақтары арасында ресми шекара болған жоқ. Көптеген жер иелері кеңінен шашыраңқы иеліктерге ие болды, әрқайсысы әртүрлі феодалға адал болуы мүмкін, немесе монарх ретінде француз тәжінен, ал екіншісі ағылшын тәжінен кейбір құқықтарды алды. Әрбір кішкентай иелікте бекіністі мұнара немесе қоршау болуы мүмкін, ал үлкен иеліктерде қамалдар болды. Көлік жолдарында, жол ақысын алу және әскери өтуді шектеу үшін бекіністер де салынды; аймақтағы көптеген өзендердегі барлық көпірлер мен бродымен бірге бекіністі қалалар өсті. Әскери күштер жиі қозғалып тұрғанда азық-түлік жинау арқылы өздерін қамтамасыз ете алатын. Егер олар бір жерде ұзақ уақыт қалуды қаласа, мысалы, қамалды қоршау үшін, су көлігіне қол жеткізу азық-түлік пен жем-шөппен қамтамасыз ету үшін маңызды болды, ал қоршау жабдығы сияқты заттар үшін де қажетті болды. Соғыс көбінесе қамалдар мен басқа да бекіністі нысандарды басып алу үшін, сондай-ақ жергілікті дворяндардың өзгермелі адалдығы үшін күрес болды; аймақ ғасырлар бойы өзгеріп отырды және көптеген жергілікті феодалдар ұлттық байланыстарға қарамастан, қай монарх күштірек деп саналса, соған қызмет етті. 1345 жылға қарай, сегіз жылдық соғыстан кейін, ағылшын бақылауындағы аумақ негізінен Бордодан Байонға дейінгі жағалау жолағынан және ішкі аймақтағы оқшауланған бекіністерден тұрды. Француздардың бір кездері ағылшын бақылауында болған Гасконияда күшті бекіністері болды. Бірнеше тікелей Бордоға қатер төндірді: Либурн, Бордодан 32 км шығысқа қарай, француз әскерлеріне Бордодан бір күндік сапарға мүмкіндік берді; Жиронданың солтүстік жағалауында орналасқан Блайдың мықты бекіністі қаласы Бордодан 40 км төменде орналасқан және оның маңызды теңіз арқылы жүзе тасымалын тоқтатуға қабілетті болды; Бордодан 48 км оңтүстікке орналасқан Лангон бекінісі Гаронна бойымен жоғары қарайғы байланысты тоқтатып, Бордоға шабуылдаған француз күштерін жабдықтауды жеңілдетті.
Since the Norman Conquest of England in 1066, English monarchs had held titles and lands within France, the possession of which made them vassals of the kings of France. Over the centuries, English holdings in France had varied in size, but by 1337 only Gascony in south western France and Ponthieu in northern France were left. The independent minded Gascons had their own customs and claimed to have a separate language. A large proportion of the enormous quantity of red wine that they produced was shipped to England in a profitable trade. The Gascons preferred their relationship with a distant English king who left them alone to one with a French king who would interfere in their affairs. Before the war commenced at least 1,000 ships a year departed Gascony. Among their cargoes were over 80,000 tuns of wine. The duty levied by the English Crown on wine from Bordeaux, the capital of Gascony, was more than all other customs duties combined and by far the largest source of state income. Bordeaux had a population of over 50,000, greater than London's, and Bordeaux was possibly richer. However, by this time English Gascony had become so truncated by French encroachments that it relied on imports of food, largely from England. Any interruptions to regular shipping were liable to starve Gascony and financially cripple England; the French were well aware of this. The status of the English kings' French fiefs was a major source of conflict between the two monarchies throughout the Middle Ages. French monarchs systematically sought to check the growth of English power, stripping away lands as the opportunity arose. Towards the end of 1336, following a series of disagreements between Philip VI of France and Edward III of England , Philip decided that war was the only way to drive the English out for good. On 24 May 1337, Philip's Great Council in Paris agreed that the Duchy of Aquitaine, effectively Gascony, should be taken back into Philip's hands on the grounds that Edward was in breach of his obligations as a vassal. This marked the start of the Hundred Years' War, which was to last 116 years. Although Gascony was the cause of the war, Edward was able to spare few resources for its defence, and previously when an English army had campaigned on the continent it had operated in northern France. In most campaigning seasons the Gascons had to rely on their own resources and had been hard pressed by the French. In 1339 the French besieged Bordeaux, the capital of Gascony, even breaking into the city with a large force before they were repulsed. Typically the Gascons could field 3,000–6,000 men, the large majority infantry, although up to two thirds of them would be tied down in garrisons. There was no formal border between English and French territory. Many landholders owned a patchwork of widely separated estates, perhaps owing fealty to a different overlord for each, or holding some rights from the French Crown as the monarch and others from the English Crown as their liege lord. Each small estate was likely to have a fortified tower or keep, with larger estates having castles. Fortifications were also constructed at transport choke points, to collect tolls and to restrict military passage; fortified towns grew up alongside all bridges and most fords over the many rivers in the region. Military forces could support themselves by foraging so long as they moved on at frequent intervals. If they wished to remain in one place for any length of time, as was necessary to besiege a castle, then access to water transport was essential for supplies of food and fodder, and desirable for such items as siege equipment. Warfare was usually a struggle for possession of castles and other fortified points, and for the mutable loyalty of the local nobility; the region had been in a state of flux for centuries and many local lords served whichever monarch was considered the stronger, regardless of national ties. By 1345, after eight years of war, English controlled territory mostly consisted of a coastal strip from Bordeaux to Bayonne, with isolated strongholds further inland. The French had strong fortifications throughout what had once been English controlled Gascony. Several directly threatened Bordeaux: Libourne, 20 mile (32 km) to the east, allowed French armies to assemble a day's march from Bordeaux; the strongly fortified town of Blaye was situated on the north bank of the Gironde only 25 mile (40 km) downstream of Bordeaux and in a position to interdict its vital seaborne communications; the fortress of Langon, 30 mile (48 km) south of Bordeaux, blocked upstream communication along the Garonne, and facilitated the supply of any French force advancing on Bordeaux.
Жоспарлар
1345 жылдың басында Эдуард Францияға үш бағыттан шабуыл жасауға бел буды. Нортгемптон графы шағын күшпен Бретаньға, одан сәл үлкен күш Генрих, Дерби графының басшылығымен Гасконияға, ал негізгі күш Эдуардты Солтүстік Францияға немесе Фландрияға ертіп барады. Гасконияның бұрынғы сенашалы Николас де ла Беше, аға Ральф Стаффорд графымен алмастырылды, ол февраль айында алдын ала күшпен Гасконияға аттанды. Дерби 13 наурыз 1345 жылы корольдің Гаскониядағы лейтенанты болып тағайындалды және Англияда 2000 сарбаздық күшті, сондай-ақ Гасконияда қосымша әскерлерді жинауға келісім алды. Өте толық келісімшарттың мерзімі Гаскониядағы науқан басталғаннан бастап алты айды құрады, Эдуард III оны тағы алты айға созу мүмкіндігіне ие болды. Дербиге жоғары дәрежеде автономия берілді; мысалы, оның стратегиялық нұсқаулары: si guerre soit, et a faire le bien q'il poet ("соғыс болса, қолыңнан келгеннің бәрін жаса"). 1345 жылдың басында француздар оңтүстік-батыста қорғанысқа көшуге шешім қабылдады. Олардың барлау қызметі үш майдандағы ағылшын шабуылдарын дұрыс болжады, бірақ әрқайсысы үшін маңызды армия жинауға жеткілікті қаражаты болмады. Олар ағылшындардың негізгі күшін Солтүстік Францияда қолданатынын дұрыс болжады. Сондықтан олар бар ресурстарын сол жерге шоғырландырып, 22 шілдеде Арраста негізгі әскерін жинауды жоспарлады. Оңтүстік-батыс Франция өз күштеріне сенеуге шақырылды, бірақ 1343 жылдың басында қол қойылған Малестройт бітім шарты әлі де күшінде болғандықтан, жергілікті феодалдар ақша жұмсауға құлшынбады, сондықтан көп жұмыс істелмеді.
Edward determined early in 1345 to attack France on three fronts. The Earl of Northampton would lead a small force to Brittany, a slightly larger force would proceed to Gascony under the command of Henry, Earl of Derby and the main force would accompany Edward to northern France or Flanders. The previous Seneschal of Gascony, Nicholas de la Beche, was replaced by the more senior Ralph, Earl of Stafford, who sailed for Gascony in February with an advance force. Derby was appointed the King's Lieutenant in Gascony on 13 March 1345 and received a contract to raise a force of 2,000 men in England, and further troops in Gascony itself. The highly detailed contract of indenture had a term of six months from the opening of the campaign in Gascony, with an option for Edward III to extend it for a further six months on the same terms. Derby was given a high degree of autonomy; for example, his strategic instructions were: si guerre soit, et a faire le bien q'il poet ("if there is war, do the best you can"). In early 1345 the French decided to stand on the defensive in the south west. Their intelligence correctly predicted English offensives in the three theatres, but they did not have the money to raise a significant army in each. They anticipated, correctly, that the English planned to make their main effort in northern France. Thus they directed what resources they had there, planning to assemble their main army at Arras on 22 July. South western France was encouraged to rely on its own resources, but as the Truce of Malestroit, signed in early 1343, was still in effect, the local lords were reluctant to spend money, and little was done.
Кіріспе
Дербидің әскері мамыр айының соңында Саутгемптоннан аттанды. Жаман ауа-райының салдарынан, оның 151 кемеден тұратын флоты жол жүзінде бірнеше апта бойы Фалмут портында паналауға мәжбүр болды, содан кейін 23 шілдеде жолға шықты. Стаффордтың ынталандыруымен, мамыр айының соңында Дербидің келуін күткен және француздықтардың әлсіздігін сезінген Гаскондықтар, оның келмейтініне қарамастан, шайқасқа шықты. Гаскондықтар маусымның басында Дордоньдегі Монтравель және Монбретон қамалдарын, нашар гарнизонмен қамтылған, жаулап алды; екеуі де күтпеген шабуылға ұшырады және олардың басып алуы Малестрой бітіміне соққы берді. Стаффорд Блей қамалын қоршау үшін алға жылды, шамамен 1000 қарулы адам мен 3000 гаскондық жаяу әскерімен. Қоршауды орнатып, ол Гаскондықтарды оны аяқтауға қалдырды, ал өзі Бордоның оңтүстігіндегі Лангонға барып, екінші қамалды құрды. Екі қамалдағы ағылшын-гаскондық күштерді кемемен жабдықтау оңай болды. Француздар дереу қаруға шақырды. Сонымен қатар, Гаскондықтардың шағын, тәуелсіз топтары аймақты шапты. Жергілікті француздық топтар оларға қосылды, сондай-ақ бірнеше кішкентай ақсүйектер ағылшын-гаскондықтармен бірікті. Олар бірнеше маңызды жетістіктерге қол жеткізді, бірақ олардың басты әсері – аймақтағы әлсіз француздық гарнизондардың көп бөлігін ұстап тұру және күштерді шақыру қажеттігін тудыру болды. Аймақтағы аз ғана француздық әскерлер Кассенуилді (Агенайда), Моншампты (Кондомның жанында) және Бержерактың оңтүстігіндегі Монкуқты (стратегиялық маңызы жоқ, бірақ мықты қамал) қоршаумен айналысып, қимылсыз қалды. Көптеген аумақтар қорғалмады. Эдуард III-нің негізгі армиясы 29 маусымда теңізге шықты. Олар 22 шілдеге дейін Фландриядағы Слюйсте (Слюис) тоқтады, ал Эдуард дипломатиялық мәселелермен айналысты. Олар, мүмкін, Нормандияға қонуды жоспарлаған, бірақ дауылдан шашырап, келесі аптада ағылшын порттарына жетті. Кемеде бес аптадан астам уақыт өткен соң, адамдар мен жылқыларды түсіру қажет болды. Патша мен оның кеңесі не істеу керектігін талқылағанда тағы бір апта кешіктірілді, сол кезде қысқа дейін негізгі ағылшын армиясымен ешқандай әрекет жасау мүмкін емес екені анық болды. Мұны сезінген Филипп VI Бретань мен Гасконияға күштер жіберді. 8 тамызда Бурбон герцогы Питер Гаскониядағы француз командирі болып тағайындалды және Аженде орналасты.
Derby's force embarked at Southampton at the end of May. Due to bad weather, his fleet of 151 ships was forced to shelter in Falmouth for several weeks en route, finally departing on 23 July. The Gascons, primed by Stafford to expect Derby's arrival in late May and sensing the French weakness, took the field without him. The Gascons captured the large, weakly garrisoned castles of Montravel and Monbreton on the Dordogne in early June; both were taken by surprise and their seizure broke the tenuous Truce of Malestroit. Stafford made a short advance north to besiege Blaye with his advance party and perhaps 1,000 men at arms and 3,000 infantry of the Gascon lords. Having established the siege he left the Gascons to prosecute it and proceeded to Langon, south of Bordeaux, and set up a second siege. The Anglo Gascon forces at both sieges could be readily supplied by ship. The French issued an urgent call to arms. Meanwhile, small independent parties of Gascons raided across the region. Local French groups joined them, and several minor nobles threw in their lot with the Anglo Gascons. They had several significant successes, but their main effect was to tie down most of the weak French garrisons in the region and to cause them to call for reinforcements. The few mobile French troops in the region immobilised themselves with sieges: of Casseneuil in the Agenais; Monchamp near Condom; and Montcuq, a strong but strategically insignificant castle south of Bergerac. Large areas were effectively undefended. Edward III's main army sailed on 29 June. They anchored off Sluys (Sluis) in Flanders until 22 July, while Edward attended to diplomatic affairs. When they sailed, probably intending to land in Normandy, they were scattered by a storm and found their way to various English ports over the following week. After more than five weeks on board ship, the men and horses had to be disembarked. There was a further week's delay while the King and his council debated what to do, by which time it proved impossible to take any action with the main English army before winter. Aware of this, Philip VI despatched reinforcements to Brittany and Gascony. Peter, Duke of Bourbon was appointed French commander in Gascony on 8 August and based himself at Agen.
Бержерак
1345 жылғы 9 тамызда Дерби 500 қарулы сарбаз, 500 атты садақшы және 1000 ағылшын мен уэльстік жаяу садақшысымен Бордоға келді. Екі апта бойы сарбаздарды жинап, ұйымдастырғаннан кейін Дерби әскерін Лангонға қарай бастады, Стаффордпен кездесіп, біріктірілген күштерге қолбасшылық етті. Осыған дейін Стаффорд кішкентай қоршаулардың сақтық стратегиясын ұстанды. Дербидің ниеті мүлдем басқаша еді: ол осал соғысты жалғастырудың орнына, француздардың негізгі күштері толық жиналмас бұрын тікелей шабуыл жасауға ниеттенді. Дербидің келгенін естіген француздар күштерін стратегиялық маңызды Бержерак қаласында шоғырландырды, онда Дордонь өзені арқылы маңызды көпір орналасқан. Кеңес отырысынан кейін Дерби француздарға шабуыл жасауға шешім қабылдады. Бордоға өзен арқылы жақсы жабдықтау байланыстары бар қаланы басып алу, англо-гаскон әскеріне соғысты француздарға қарсы жүргізу үшін база береді. Бұл сонымен қатар, жақын орналасқан Монкюк одақтас бекінісінің қоршауын күйретуге және француз күштерінің Дордоньның солтүстігі мен оңтүстігі арасындағы байланысын үзуге мүмкіндік береді. Ағылшындар француз әскерін жеңсе немесе алаңдатып алса, қала оңай алынады деп сенді. Дерби жылдам қимыл жасап, француз әскерін күтпеген жерден шапты, оларды шайқаста жеңді. Француздардың ауыр шығындары болды, көптеген сарбаздар қаза тапты және көптегені, соның ішінде олардың қолбасшысы да тұтқынға алынды. Француз әскерінен аман қалғандар Арманьяк графы Жанның төңірегіне жиналып, Перигеге қарай шегінді. Шабуылдан кейін бірнеше күн өткен соң Бержерак англо-гаскон шабуылына түсті және тонауға ұшырады. Екі апта нығайтып, қайта ұйымдастырғаннан кейін Дерби қалада үлкен гарнизон қалдырып, 6000-8000 сарбазбен Солтүстік аралдағы Муссидан англо-гаскон бекінісіне қарай жылжыды. Содан кейін ол провинцияның астанасы Перигеге қарай батысқа жылжып, жол бойында бірнеше бекіністерді басып алды. Қаланың қорғанысы ескірген және қираған, бірақ оны қорғаған француз күштерінің саны шабуыл жасауға мүмкіндік бермеді. Дерби Перигені қоршап, қалаға кіретін басты жолдарды жабатын бекіністерді басып алды. Нормандия герцогы Жан, Филипп VI-ның ұлы және мұрагері, 20 000-нан астам сарбаз жинап, аймақта маневр жасады. Қазан айының басында үлкен күштер қаланы босатып, Дерби әскерін Бордоға қарай кері шегіндірді. Одан әрі күшейтілген француздар ағылшын бекіністерін қоршауға кірісті.
On 9 August 1345, Derby arrived in Bordeaux with 500 men at arms, 500 mounted archers and 1,000 English and Welsh foot archers. After two weeks recruiting and organising, Derby marched his force to Langon, rendezvoused with Stafford and took command of the combined force. Stafford had to this point pursued a cautious strategy of small scale sieges. Derby's intention was quite different; rather than continue a cautious war of sieges he was determined to strike directly at the French main force before it was fully assembled. The French, hearing of Derby's arrival, concentrated their forces at the strategically important town of Bergerac, where there was an important bridge over the Dordogne River. After a council of war, Derby decided to strike at the French there. The capture of the town, which had good river supply links to Bordeaux, would provide the Anglo Gascon army with a base from which to carry the war to the French. It would also force the lifting of the siege of the nearby allied castle of Montcuq and sever communications between French forces north and south of the Dordogne. The English believed that if the French field army could be beaten or distracted the town could be easily taken. Derby moved rapidly and took the French army by surprise, defeating them in a running battle. French casualties were heavy, with many killed and a large number captured, including their commander. The surviving French from their field army rallied around John, Count of Armagnac, and retreated north to Périgueux. Within days of the battle, Bergerac fell to an Anglo Gascon assault and was subsequently sacked. After consolidating and reorganising for two weeks Derby left a large garrison in the town and moved north to the Anglo Gascon stronghold of Mussidan in the Isle valley with 6,000–8,000 men. He then pushed west to Périgueux, the provincial capital, taking several strongpoints on the way. The city's defences were antiquated and derelict, but the size of the French force defending it prohibited an assault. Derby blockaded Périgueux and captured strongholds blocking the main routes into the city. John, Duke of Normandy, the son and heir of Philip VI, gathered an army reportedly numbering over 20,000 and manoeuvred in the area. In early October a very large detachment relieved the city and drove off Derby's force, which withdrew towards Bordeaux. Further reinforced, the French started besieging the English held strongpoints.
Қоршау
Луи Поатье басқаратын 7 мыңдық негізгі француз әскері Перигудің шығысындағы Ауберош қамалын қоршауға алды. Ауберош таудың тасты тіктелігінде орналасқан, ол Аувезер өзені мен аңғардағы жолды толық бақылайды, аңғар шағын тілкеге дейін тарылып бара жатқан жерде. Шағын ағылшын-гаскон гарнизоны Франк ван Халленнің басқаруында болды. Француз лагері екіге бөлінді: әскердің көп бөлігі қамал мен ауыл арасындағы өзенге жақын орналасты, ал қалған кішігірім күш солтүстіктен келген кез келген көмекке тырысуды болдырмау үшін жайғастырылды. Анналист Фройссар ағылшын қатарларына көмек сұраған хатпен жетпек болған сарбаздың тұтқындалып, қалақ арқылы қамалға қайтарылғаны туралы, көбінесе шындықтан алыс әңгіме айтады. Бір хабаршы француз шебінен өтіп, Дербиге жетті, ол осы кезде 1200 ағылшын және гаскон сарбазынан – 400 қарулы және 800 атты садақшыдан тұратын шағын күшпен аймаққа қайта оралды.
The main French force of 7,000, commanded by Louis of Poitiers, besieged the castle of Auberoche, east of Périgueux. Auberoche perches on a rocky promontory completely commanding the River Auvézère and the valley road at a point where the valley narrows almost to a gorge. The small Anglo Gascon garrison was commanded by Frank van Hallen. The French encampment was divided in two, with the majority of the soldiers camped close to the river between the castle and village, while a smaller force was situated to prevent any relief attempts from the north. The chronicler Froissart tells a tale, most likely apocryphal, that a soldier attempting to reach English lines with a letter requesting help was captured and returned to the castle via a trebuchet. A messenger did get through French lines and reached Derby, who was already returning to the area with a scratch force of 1,200 English and Gascon soldiers: 400 men at arms and 800 mounted archers.
Шайқас
Өзінің саны аз екенін білген Дерби Перигуе маңында бірнеше күн бойы Пемброк графының әскерінің келуін күтті. Дербиге беймәлім, Нормандия герцогының 9 000 – 10 000 сарбаздан тұратын әскері 40 шақырымдай жерде орналасқан еді. 20 қазан күні кешке Дерби одан сайын күту француз армиясының шабуылына шақырумен тең болады деп шешіп, түнгі жорыққа шықты, екі рет сайлы өзеннен өтіп, таңертең өзен бойындағы аңғардағы француз лагерінен шамамен 1,6 шақырымдай жердегі төменгі орманды төбеге орналасты. Дерби жеке француз позициясын таныстырып көрді. Пемброктың соңғы сәтте келуіне үміттеніп, Дерби офицерлер кеңесін шақырды. Күтудің орнына, артықшылықты жоғалтып алмау үшін, әскер бірден шабуылға өтіп, француз лагерін тиімді қорғаныс ұйымдастырылмас бұрын басып алуға тырысады деп шешілді. Дерби үш бағыттан шабуыл жоспарлады. Шабуыл француз әскері кешкі асын ісіп отырғанда басталды, толық жасырындық сақталды. Оның садақшылары батыстан француз позициясына оқ жаудырды. Француздар тар жазыққа тығыз жиналғандықтан, шабуыл күтпегендіктен және қарусыз болғандықтан, көп шығынға ұшырады. Сол кездегі жылнамашы Адам Муримут осы кезеңде француз әскерінің 1000-ға жуық сарбазды жойғанын хабарлады. Француздар батыстан жасалған шабуылға алаңдағанда, Дерби 400 қарулы әскерімен оңтүстіктен атты шабуыл жасады. Олар француздарға жету үшін жазық жерді басып өтуі керек еді. Француз сарбаздары қаруланып, командирлері әлі де басым күштерін жинады. Ағылшын-гаскон жаяу әскерінің шағын тобы орманды жолмен жүріп, француздың арт жағына шығып, солтүстік-батыстан шабуыл жасады. Лагерь маңында біршама уақыт бойы шайқас жүрді. Халлен өзінің қамалдан шығуын күзеткен француз әскерінің алаңдағанын немесе шайқасқа қосылуға тартылғанын байқады; ол барлық атты әскерін жинап, француздардың арт жағынан шабуыл жасады. Бұл күтпеген шабуылдан кейін француз қорғанысы күйреп, ағылшын атты әскерінің қуып жететінімен қашып кетті. Солтүстіктегі кішкентай лагерьде қалған француз әскері соғыспай қашып кетті. Француздардың шығыны белгісіз, бірақ ауыр болды. Муримут француздардың садақшылардың оқтарынан 700 қарулы әскер мен 1000-нан астам жаяу әскері қаза тапқанын айтады. Қазіргі тарихшылар жалпы шығынды «қорқынышты», «өте жоғары», «таң қалдырарлық» және «ауыр» деп сипаттайды. Көптеген француз ақсүйектері тұтқынға алынды, ал қарапайым сарбаздар, әдеттегідей, қылышпен өлтірілді. Француз қолбасшысы Луи Пуатьелік жараланғаннан кейін қайтыс болды. Тірі қалған тұтқындардың арасында командирдің орынбасары Бертран де Л'Иль-Жордан, екі граф, жеті виконт, үш барон, Клермон мен Тулузаның сенаторлары, Папаның жүрегінен туған інісі және санауға келмейтін рыцарьлар болды.
Knowing he was outnumbered, Derby waited near Périgueux for several days for the arrival of a force under the Earl of Pembroke. Unknown to Derby, another French army of some 9,000 to 10,000 men under the Duke of Normandy was only 25 mile (40 km) away. On the evening of 20 October Derby decided that waiting any longer would invite an attack from the larger French army and made a night march, crossing the shallow river twice, so that by morning he was situated on a low wooded hill about a mile (1.6 km) from the main French camp in the valley by the river. Derby personally reconnoitred the French position. Still hoping for the last minute arrival of Pembroke, Derby called a council of his officers. It was decided that rather than wait and possibly lose the advantage of surprise, the army would attack immediately and attempt to overrun the French camp before an effective defence could be devised. Derby planned a three pronged assault. The attack was launched as the French were having their evening meal, and complete surprise was achieved. His longbowmen shot from the treeline to the west into the French position. The French, packed tightly into the narrow meadow, not expecting an attack and unarmoured, are reported to have taken heavy casualties from this. Adam Murimuth, a contemporary chronicler, estimates French casualties at this stage at around 1,000. While the French were confused and distracted by this attack from the west, Derby made a cavalry charge with his 400 men at arms from the south. They had some across flat ground to cover to reach the French. French soldiers struggled into their armour and their commanders rallied their still superior forces. A small number of Anglo Gascon infantry had followed a path in the woods to emerge in the French rear and attacked from the north west. The fighting continued in the area of the camp for some time. Hallen realised that the French troops guarding his exit from the castle were either distracted or had been drawn off to join the fighting; he sallied with all the mounted men he could muster and took the French in the rear. At this further unexpected attack the French defence collapsed and they routed, pursued by the English cavalry. Those French still holding their position in the small camp to the north fled without fighting. French casualties are uncertain, but were heavy. Murimuth states that French fatalities caused by the archers alone were 700 men at arms and over 1,000 infantry. Total casualties are variously described by modern historians as "appalling", "extremely high", "staggering", and "heavy". Many French nobles were taken prisoner; lesser men were, as was customary, put to the sword. The French commander, Louis of Poitiers, died of his wounds. Surviving prisoners included the second in command, Bertrand de l'Isle Jourdain, two counts, seven viscounts, three barons, the seneschals of Clermont and Toulouse, a nephew of the Pope and so many knights that they were not counted.
Салдары
Француздар көптеген олжа мен жабдықтарды қалдырып кетті. Бұл, француз тұтқындарының босатылуы үшін алынған сыйақыларға қосымша болды, ол сыйақыларды тұтқынға алғандарға тиесілі болды және олар өздерінің феодалдарымен бөлісті. Тек сыйақылар ғана Дерби әскеріндегі көптеген сарбаздарға, сондай-ақ Дербидің өзіне зор байлық әкелді, ол сол күнгі тұтқындардан кем дегенде 50,000 фунт стерлинг (£) алған, бұл шамамен үшінші Эдуардтың жылдық кірісіне тең болатын. Келесі жылы Филипп VI патша қазынасынан тұтқындардың сыйақыларын төлеу үшін үлкен қаражат жұмсалды. Нормандия герцогы жеңіліс туралы естігеннен кейін көңілі құлап, күшін жинай алмады. Англо-гаскондық әскерінен сегіз есе көп болғанына қарамастан, ол Ангулемге шегініп, әскерін таратып жіберді. Француздар басқа англо-гаскондық гарнизондарын қоршаудан да бас тартты. Дерби алты айға жуық қарсылықсыз қалды, осы уақытта Монтсюр, Ла-Реоль және Эгийон сияқты көптеген қалаларды басып алып, Оңтүстік-Батыс Франциядағы ағылшын жерін және ықпалын кеңейтті. Осы қақтығыстан кейін жергілікті халықтың көңіл-күйі және, одан да маңыздысы, шекаралық аймақтағы беделі Англия жағына айқын бұрылды, бұл ағылшын әскерлеріне салық түсімдері мен жаңа сарбаздардың көптеген ағынын қамтамасыз етті. Маңызды жергілікті феодалдар ағылшындарға адал болуға ант беріп, өздерімен бірге үлкен жасақтар әкелді. Төрт айлық науқан "Жүз жылдық соғыстың алғашқы сәтті құрлықтағы науқаны" деп сипатталды, ол сегіз жылдан астам бұрын басталған еді. Осы жетістікпен ағылшындар отыз жылдан астам сақталатын аймақтық үстемдік орнатты. Қазіргі заманғы тарихшылар Дербидің осы науқандағы әскери шеберлігін жоғары бағалайды: "тамаша және инновациялық тактик"; "гений деңгейіне көтерілді"; "керемет"; "таң қалдырарлық"; "керемет". Оқиғадан елу жыл өткен соң жазған бір жылнамашы оны "Валуаның алғашқы төрт хроникаларында" "дүниедегі ең жақсы жауынгерлердің бірі" деп сипаттады. Дерби 1346 жылы тағы бір сәтті науқанға шықты.
The French left behind them a large quantity of loot and supplies. This was in addition to the ransoms extracted from the French captives for their release, which was due to the individuals who had captured them, shared with their liege lords. The ransoms alone made a fortune for many of the soldiers in Derby's army, as well as Derby himself, who was said to have made at least £50,000 (£ as of ) from the day's captives, approximately equal to Edward III's annual income. Over the following year Philip VI paid large amounts from the royal treasury as contributions towards the captives' ransoms. The Duke of Normandy lost heart on hearing of the defeat. Despite outnumbering the Anglo Gascon force eight to one he retreated to Angoulême and disbanded his army. The French also abandoned all of their ongoing sieges of other Anglo Gascon garrisons. Derby was left almost completely unopposed for six months, during which he seized more towns, including Montségur, La Réole and Aiguillon and greatly increased English territory and influence in south west France. Local morale, and more importantly prestige in the border region, had decidedly swung England's way following this conflict, providing an influx of taxes and recruits for the English armies. Local lords of note declared for the English, bringing significant retinues with them. The four month campaign has been described as "the first successful land campaign of the Hundred Years' War", which had commenced more than eight years earlier. With this success, the English had established a regional dominance which would last over thirty years. Modern historians have praised the generalship demonstrated by Derby in this campaign: "superb and innovative tactician"; "ris[ing] to the level of genius"; "brilliant in the extreme"; "stunning"; "brilliant". A chronicler writing fifty years after the event described him in Chroniques de quatres premier Valois as "one of the best warriors in the world". Derby went on to lead another successful campaign in 1346.