Қытайдың "Чаоюн" крейсері

Кіріспе

Қытайдың Цукуши класы крейсері

Чаоён – Қытай империясының әскери-теңіз күштері үшін салынған крейсер. Ол Англияның Ньюкасл-Апон-Тайн қаласындағы Чарльз Митчелл және компаниясымен, сэр Джордж Уайтвик Ренделдің жобасы бойынша салынды. Бұл жоба бұрын Чили теңіз күштерінің «Артуро Прат» кемесіне (кейін Жапон империясының «Цукуши» крейсері) қолданылған еді. Қытайлықтар екі кемеге тапсырыс берді: «Чаоён» және «Янвэй» қытай крейсері. Екеуі де өмірінің соңына дейін Бейян флотында бірге қызмет етті, жазда Такуде, ал қыста Кореяның Чемулпо портында орналасқан. «Чаоён» қытай-француз соғысында ешқандай қақтығысқа қатыспады, бірақ Бірінші қытай-жапон соғысында 1894 жылдың 17 қыркүйегінде Ялу өзені шайқасында қытай желісінде болды. Ол шайқаста «Цзюань» қытай крейсерімен соқтығысып, өртке түскен және батқан алғашқы кемелердің бірі болды.

Дизайн

"Чаоюн" кемесінің дизайнын оның авторы, британдық теңіз архитекторі сэр Джордж Уайтвик Рендел, үлкен темір кемелерге қарсы тұра алатын, төмен құнмен жасалған крейсердің үлгісі ретінде жарнамалады. Кейіннен бұл дизайн оның темір қанатты канонерлік кемелері мен қорғалған крейсер арасындағы кезеңдік концепция ретінде қарастырылды. Теория бойынша, кеме өз кіші өлшемдеріне, жоғары жылдамдығына және үлкен, маневрлеуге қиын кемелерге шабуыл жасау үшін жоғары бастапқы жылдамдығы бар негізгі артиллериясына сүйенуі керек еді. "Чаоюн" кемесінің негізгі дизайны бастапқыда Чили теңіз күштерінің "Артуро Прат" крейсерінде қолданылды, ол құрылысы жағынан одан бұрын салынған, бірақ бірнеше өзгерістер енгізілді, соның ішінде бу қазандықтарының саны төрттен алтыға дейін арттырылды. "Чаоюн" және оның серігі, қытайлық "Янвэй" крейсері бірдей дизайнмен салынды және оларды Чарльз Митчелл Ньюкасл-апон-Тайн қаласының жанындағы Тайн өзенінде салды. Митчелл Ренделмен бірге жұмыс істеді және "Артуро Пратты" да салды. "Чаоюн" кемесінің жалпы ұзындығы 67 метр, ені 10 метр, орташа сусыру тереңдігі 5 метрді құрады. Кемелерді 140 адамдық экипаж басқарды. Екі кеме арасындағы ең маңызды айырмашылық – олардың поршеньдік қозғалтқыштарының қуаты; "Янвэй" кемесінің қуаты [мәлімет жоқ] болса, "Чаоюн" кемесінің қозғалтқышы [мәлімет жоқ] қуат берді. Бұл "Янвэй" кемесінің жылдамдығы [мәлімет жоқ] болса, "Чаоюн" кемесі одан жылдамырақ, [мәлімет жоқ] жылдамдыққа жете алды. Екі кеме де 1 метр тереңдікте су өткізбейтін бөлімдермен, бір түтін құбырымен және желкендерге де қолданылатын екі мачтамен жасалған болаттан салынды. Кеменің мұрты тарау үшін нығайтылған. Оларда гидравликалық рульдік жүйелер және электр шамдары сияқты бірқатар техникалық инновациялар болды. Басты қару-жарақ – Armstrong Whitworth жүктеуге арналған зеңбіректер, біреуі мұртқа, біреуі кормаға орнатылған, олар бекітілген зеңбірек қалқандарында орналасқан. Бұл қалқандар ауа райынан қорғану үшін қосылды, бірақ ату бұрышы мен көтерілу бұрышын шектеді. "Чаоюн" кемесінде сондай-ақ төрт [мәлімет жоқ] дюймдік зеңбірек (әр жағынан екі), екі [мәлімет жоқ] ұзын зеңбірек, төрт Гатлинг зеңбірегі, төрт Хотчкисс зеңбірегі, екі төрт стволды Норденфельдт зеңбірегі және екі торпеда түтігі болды. Екі кеме де екі қанатын ұшқынмен жабдықталған, олардың әрқайсысы шам торпедаларымен қаруланған.

The design for Chaoyong was advertised by its designer, British naval architect Sir George Wightwick Rendel, as an example of a low cost cruiser able to withstand larger ironclad warships. The design was later seen as an intermediate concept between his flat iron gunboats and the protected cruiser. In theory, the ship would rely on its small size and higher speed, along with a higher muzzle velocity main battery to attack larger, less maneuverable ships. Chaoyongs basic design was initially used on the Chilean Navy vessel Chilean cruiser Arturo Prat, which preceded it in construction, although several changes were made, including increasing the number of steam boilers from four to six. Both Chaoyong and her sister ship, Chinese cruiser Yangwei shared the same design, and were built by Charles Mitchell on the River Tyne near Newcastle Upon Tyne. Mitchell had worked alongside Rendel, and was building Arturo Prat. Chaoyang measured 220 feet (67 m) long overall, with a beam of 32 feet (10 m) and an average draft of 15.5 feet (5 m). The ships were manned by 140 crew. The most significant difference between the two ships was the power output of their reciprocating engines; while Yangwei had an output of , Chaoyong engine supplied This meant that while Yangwei could achieve a speed of , Chaoyong could go faster at
They both were constructed out of steel with waterproof bulkhead 3.5 feet (1 m) below the waterline, a single smokestack, and twin masts, which could also be used for sails. The prow was reinforced for ramming. They had a number of technical innovations, including hydraulic steering systems and electrical incandescent light fixtures. The main armaments were breech loading Armstrong Whitworth cannons, one on the bow and one on the stern, mounted in stationary gun shields. These shields were added for weather proofing reasons, but restricted the angle of fire that could be taken, as well as the elevation they could fire at. Chaoyong also had four inch guns, (two to each side), two long guns, four Gatling guns, four Hotchkiss guns, two 4 barrelled Nordenfeldt guns, as well as two torpedo tubes. Both ships were equipped with two pinnaces, which were each armed with spar torpedoes.

Мансап

Қытай дипломаты Ли Хунчжан Ренделдің жобалары туралы хабардар болды, және Артуро Праттың құрылысы басталғаннан кейін, Қытай Императорлық Әскери-теңіз флотының атынан екі бірдей типті кемеге тапсырыс берілді. Чаоюн 1880 жылдың 15 қаңтарында салына бастап, 4 қарашада теңізге сүзді. Кейіннен кемеге қосымша жабдықтар орнатылып, 15 шілдеде, оның бауырласы Янвэйден бір күн кейін, құрылысы аяқталғаны жарияланды. Екі кеме де Артуро Праттан бұрын аяқталды, ол кейіннен Чили елдің тапсырысын रद्द еткеннен соң, Жапон Императорлық Әскери-теңіз флотының «Цукуши» крейсері ретінде пайдалануға берілді. Қытай кемелерінің әрқайсысында қытай экипажы, ал батыс капитандары мен инструкторлары болды. Олар 9 тамызда Тайн өзенінен шығып, екі күннен кейін Плимут бұғазында тоқтады, онда адмирал Дин Ручанг оларға қосылып, Қытайға сапарға кемелерді басқаруды өз міндетіне алды. 20 қазанда Гонконгқа келгеннен кейін, олар Кантон (қазіргі Гуанчжоу) және Шанхай қалаларын аралап, Таку бекінісіне барды. Чаоюнға Хунчжан мінгізілді, ал екі крейсер дипломатты Таку портының (қазіргі Тяньцзинь порты) тереңдету жұмыстарын тексеруге алып барды. Екі кеме де солтүстікке қарай Бейянг флотына бекітілді, ал Ручанг басқарушы болып тағайындалды. 1884 жылдың 23 маусымында, Қытай кемелері француз Әскери-теңіз флотының кемелерімен кездескен кезде, Чаоюн Янвэймен бірге, сондай-ақ қытай корветі Янву және қытай шлюпы Канцзи де болды. Француз кемелері қытай кемелерінен әлдеқайда ірі болды, және әр флотының басшылары арасында кеңес өткізілгеннен кейін, француздар оқ ату көрсетілімін ұйымдастырды. Содан кейін, қытай флоты тарап кетті, Янву Фучжоуға (қазіргі Фучжоу) бағыт алды, ал екі крейсер Такуға қайтып келді. Одан аз уақыт өткен соң Қытай-Француз соғысы басталды, бірақ Чаоюн ешқандай әрекетке қатыспады, алайда екі крейсер Формозадағы француз блокадасын бұзу үшін жіберуі мүмкін деген болжамдар тарады. Ол Янвэймен бірге қараша айында Шанхайға оңтүстікке жіберілді, бірақ Кореядағы жапондық ықпалдың күшеюіне байланысты алаңдаушылық туындағаннан кейін солтүстікке қайтарылды.

Chinese diplomat Li Hongzhang was made aware of Rendel's designs, and following the start of the construction on Arturo Prat, an order was placed on behalf of the Imperial Chinese Navy for two ships of the same type. Chaoyong was laid down on 15 January 1880, and launched on 4 November. She was subsequently worked up, and was announced as completed on 15 July, a day after her sister ship, Yangwei. They were both completed ahead of Arturo Prat, who instead would enter service as the Imperial Japanese Navy's Japanese cruiser Tsukushi after Chile cancelled the order following the end of the War of the Pacific. Each of the Chinese vessels were equipped with Chinese crews, with Western captains and instructors in place. They sailed out of the Tyne River on 9 August, and stopped in Plymouth Sound two days later where Admiral Ding Ruchang joined them to take command of the ships for the journey to China. Following their arrival on 20 October in Hong Kong, they toured Canton (now Guangzhou) and Shanghai, before travelling to the Taku Forts. Chaoyong was boarded by Hongzhang, and the two cruisers took the diplomat to inspect the dredging of the port at Taku (now the Port of Tianjin). Both ships were assigned to the Beiyang Fleet in the north, and Ruchang was placed in command. On 23 June 1884, Chaoyong was present alongside Yangwei, as well as the corvette Chinese corvette Yangwu and the sloop Chinese sloop Kangji, when the Chinese vessels met their French Navy counterparts. The French ships dwarfed their Chinese counterparts, and following a discussion between the leaders of each fleet, the French put on a firing demonstration. Afterwards, the Chinese fleet broke up with Yang Wu headed to Foochow (now Fuzhou), and the two cruisers sailed back to Taku. The Sino French War broke out shortly afterwards, although Chaoyong saw no action, although there was speculation that the two cruisers might be sent to break the French blockade of Formosa. She and Yangwei were sent south to Shanghai in November, but were then brought back north after concerns were raised about growing Japanese influences in Korea.

Ялу өзенінің шайқасы

Соғыстан кейін Чао Ён мен Ян Вэй бірлесіп жұмысын жалғастырды. Олар Такудан жұмыс істеді, бірақ қыста су мұзына тонуына байланысты, жылдың сол уақытын Кореяның Кемулпо (қазіргі Инчхон) портында өткізді. 1894 жылғы Бірінші Қытай-Жапон соғысы кезінде Чао Ён флотпен бірге болды және 17 қыркүйек күні таңертең жапон флотымен кездескенде әскер тасымалдауларын қолдады. Жапон флоты шабуылға көшкенде, қытай флоты жақыннан шегініп, тізімге тұруға тырысты. Алайда, маневр дұрыс орындалмады және Чао Ён қалған төрт кемеден қалып қойды. Бұл жылдар бойында техникалық қызмет көрсетудің жеткіліксіздігінен болды; олардың жабдықтары ескіргендіктен, тіпті жылдамдықты да аса жоғары көтере алмады. Кемелерді жұптап жұмыс істеуге бұйрық берілді, Чао Ён мен Ян Вэй бірге жұмыс істеді. Бұл ұрыс жоспары кемелердің бастапқы жобасына қайшы келді, соғысқа түсетін кемелерге арналған броняның болмауы осының салдары болды. Жапон флоты Чао Ёнға от ашты. Бірнеше минут ішінде өрт шығып, жылдар бойы жабылып келген қалың қабатты, көптеген ағаш бөліктерінен тұратын орталық құрылымды қамтыды. Янгвей де осы тағдырға ұшырады. Чао Ён жағаға жақын аралға жетіп, құрлыққа тіреуге тырысқанда, қытай крейсері Джиюаньмен соқтығысып, оң жағына қарай иіліп, жақын жердегі суға батты. Экипаждың бір бөлігін шайқаста болған қытай торпедалық қайығы құтқарып алды.