Pézenas (pez(ə)nas; Languedocien: Pesenàs) is a commune in the Hérault department in the Occitanie region in southern France.
Атауы
"Пезен" атауы ескі "Piscenae" атауынан шыққан, бұл латын тіліндегі "piscenis" сөзінен, яғни "балық шабағы" деген мағынаны білдіреді. Аңыз бойынша, қамалдың артында балыққа толы көл болған. Пезен қаласының тұрғындары – писсенолықтар.
The name "Pézenas" is derived from the older name Piscenae, probably from the Latin word piscenis, meaning fishpond. According to legend, there was a lake full of fish behind the château. Inhabitants of Pézenas are Piscenois.
Шығу тегі
Пезенастың пайда болу тарихы нақты белгілі емес, бірақ оған үш фактор ықпал етті: Пейне өзенінің суы, Родезден Сент-Тибериге дейінгі ежелгі рим заманына дейінгі жол және қорғанысқа қолайлы төбе.
The origins of Pézenas are unclear, but were influenced by three factors: water from the River Peyne, an ancient pre Roman route from Rodez to Saint Thibéry and a defensive hill site.
Көлік
Жол: Бұрын қала орталығынан өтетін 9-шы ұлттық жол айналма жолмен алмастырылды, ол қазір Клермон-Ферраннан Безиерге дейінгі A75 автожолының бір бөлігін құрайды. Темір жол: Ең жақын магистральдық станциясы – Агде. Пезенас қаласына қызмет еткен екі бір рельстік желі болған. Безиерден келген жол алынып тасталды, бірақ станция (Gare du Nord) әлі де мәдени орталық ретінде сақталған. Теориялық түрде ұлттық теміржол желісінің бөлігі болып саналса да, шындығында Агде маңындағы Виас қаласынан басталатын желі жабық. Бұл жол 21-ші ғасырға дейін солтүстікке қарайғы карьерге жүк тасымалдайтын пойыздар пайдаланған. Кем дегенде 2011 жылдан бері Пезенастан оңтүстікке қарай шамамен 5 миль (8 км) жердегі Сент-Тиберидегі бөлігі "Pedalorail" демалыс кешені ретінде қолданылуда. Дегенмен, жол толығымен сақталған және Gare du Midi медициналық орталық ретінде пайдаланылуда. Әуе көлігі: Ең жақын халықаралық әуежай – Безиерс Кап-д'Агде әуежайы. Париж Орлиге күнделікті рейстер 2009 жылдың басында тоқтатылды. 2008 жылдан бері халықаралық рейстер ашылды, қазіргі таңда Ұлыбритания, Бельгия, Германия және Швецияға рейстер бар. Бовеге де рейстер жасалады. Монпелье, Ним, Перпиньян және Каркассон әуежайларына да оңай жете аласыз. Жақын орналасқан Низас қаласындағы кішкентай шөп алаңы 2014 жылы карьерді кеңейту үшін жабылды.
Road: Route nationale 9, which used to pass through the town centre, was replaced by a bypass which now forms the part of the A75 autoroute from Clermont Ferrand to Béziers. Rail: The nearest main line station is Agde. Two single track lines used to serve Pézenas. The track from Béziers has been removed, though the station (Gare du Nord) still exists as a cultural centre. Although notionally still part of the national rail network, in reality the line from Vias, near Agde, is closed. It was used into the 21st century by occasional freight trains serving a quarry further north. Since at least 2011, a section at St Thibéry, some five miles (5 mile (8 km)) to the south of Pézenas, is in use as a 'Pedalorail' leisure facility. However, the track remains in place throughout and the Gare du Midi is extant and in use as a medical centre. Air: The nearest international airport is Béziers Cap d'Agde Airport. Daily flights to Paris Orly ceased in early 2009. Since 2008, international services have been established, currently to the UK, Belgium, Germany and Sweden. There are also flights to Beauvais. Montpellier, Nîmes, Perpignan and Carcassonne airports are all within easy reach. A small grass airstrip at nearby Nizas was closed in 2014 for the expansion of a quarry.
Пезеннің кішкентай қымызшасы
Үлкен мақта орамасының мөлшері мен пішінімен тең, бұл кішкентай, тәтті, дәмді қой етінен жасалған бәліштер алтын қоңыр түсті, хрустящие қабығы мен ылғалды, тәтті ішкі бөлігі бар. Оларды аперитив ретінде, салатпен немесе десерт ретінде жеуге болады. Олар қаланың барлық кондитерлік дүкендерінде пісіріледі, бірақ олардың шығу тегі жергілікті емес. Дәстүрге сәйкес, Лорд Клайв осы рецептті Үндістаннан әкеліп, 1768 жылы Ларзак сарайында болғанда Пезенас кондитерлеріне үйреткен. Бірақ, бұған оның қызметшілері себеп болуы мүмкін. BBC телеарнасының "MasterChef: The Professionals" бағдарламасында 2012 жылдың 27 қарашасында Мишель Рук кіші осы тағамды қалай дайындау керектігін көрсетіп, оны конкурсанттар үшін классикалық рецепт ретінде белгіледі.
The size and shape of a large cotton reel, these little sweet, spiced mutton pies are a golden brown, with crispy pastry and a moist, sweet interior. They can be eaten as an hors d'oeuvre, with a salad or as a dessert. They are cooked in patisseries all over the town, but their origin is far from local. Tradition has it that Lord Clive brought the recipe from India and taught it to the pastry makers of Pézenas when he was staying at the Château de Larzac in 1768. It is more likely that his servants were responsible. In the BBC TV programme MasterChef: The Professionals, broadcast on 27 November 2012, Michel Roux, Jr. demonstrated how to cook the dish and set it as the classic recipe for contestants to make.
Пезенский ұяшығы
Айналадағы бірнеше қалалар мен ауылдар сияқты, Пезенас та "тотемдік жануарға" ие; бұл жағдайда Ле Пуляйн (окситан тілінде lo poulain немесе lo polin) деп аталатын үлкен хобби ат, ол "көкше" дегенді білдіреді. Бұл 1226 жылы Людовик VIII қалаға келген кезде болған оқиғаны еске түсіреді, сол кезде патшаның сүйікті биесі ауырып қалды. Людовик Албигой кресті жорығына аттанғанда, биесін Пезенаста қалдыруға мәжбүр болды. Оралғанда, ол биесінің толық жазылып қана қоймай, сонымен қатар, әдемі көкше туғанын және оны ленталармен әшекейлеп патшаға ұсынғанын көріп таң қалды. Ол қала тұрғындарына барлық мерекелерде қолданылатын ағаштан жасалған көкше жасауды бұйырды. Бұл дәстүр алғаш рет 1615 жылы айтылған. Аттың пайда болуы туралы аңыздың ең алғашқы жариялануы 1701 жылға дейін созылады. Пуляйн Марди Гра және басқа да мерекелік шараларда пайда болады. Оны тоғыз адам көтеріп алып жүреді, алға тоғыз адамды басқарады, олармен бірге музыканттар тобы да болады. Пуляйннің ағаштан жасалған, аузы ашылатын басы және бірінші қабат терезелеріне дейін созылатын мойны бар; оның аузына салынған ақшаның кішкентай сомасы (loболе) немесе басқа да сыйлықтар мойнының ішіне құлайды. Оның жартылай цилиндрлі денесі жұлдыздармен және Пезенас қаласының гербімен безендірілген қою көк матамен жабылған. Раманың астында үш түсті юбка бар. Пуляйн арқасында екі мүсін тасиды, біреуі еркек, біреуі әйел, олар Эстиину және Эстиинет немесе Эстиинета (кейде француз тілінде Эстиенон және Эстиинета деп жазылады), бұл 1622 жылы Людовик XIII қалаға келген кездегі тағы бір патшалық оқиғаны еске түсіреді. Патшаның қолдаушысы, Бассомьер маршалы, Пейне өзенінен атпен өтіп бара жатқанда, жаяу өткелден өтуге тырысып жатқан шаруа әйелді көріп, оған атына отыруды ұсынды. Бұл екі адамның қалаға келуіне үлкен қызығушылық туды және осы оқиғаны еске алу үшін екі мүсін жасалды.
Like several of the surrounding towns and villages, Pézenas has a "totem animal"; in this case a huge hobby horse called Le Poulain (lo poulain or lo polin in Occitan), which means "the colt". It is said to commemorate a visit to the town in 1226 by Louis VIII, during which the king's favourite mare fell ill. She had to be left behind in Pézenas while Louis continued with the Albigensian Crusade. On his return he was astonished to find that not only was his mare now fully recovered, but she had also given birth to a fine colt, which was duly presented to him, adorned with ribbons. In return he decreed that the town should construct a wooden colt to be used to celebrate all its public festivities. The first mention of the custom is in 1615. The earliest publication of the legend accounting for the horse's existence dates from 1701. The Poulain appears for Mardi Gras and other festive occasions. It is carried by nine men and led by another, accompanied by a band of musicians. The Poulain has a realistically carved wooden head, with snapping jaws and an extending neck that can reach up to first floor windows; l'obole (small amounts of money) or other offerings put into its mouth tumble down inside its neck. Its semi cylindrical body is covered with a dark blue cloth decorated with stars and the coat of arms of Pézenas. Below the frame it has a tricolor skirt. The Poulain carries two effigies on its back, one male, one female, called Estieinou and Estieinette or Estieineta (sometimes spelled Estiénon and Estiéneta in the French manner), recalling another royal occasion when Louis XIII visited the town in 1622. A follower of the King, the Maréchal de Bassompierre, was crossing the river Peyne on horseback. He saw a peasant woman attempting the crossing on foot and gallantly offered her a seat on his horse. The unlikely couple's arrival in the town caused great amusement and the two effigies were made to remember the event.