Кіріспе

Питтсбургтегі фуникулер, Пенсильвания, АҚШ.

Дукесн еңісі (/dj//uː/'/k//eɪ//n/ dewKAYN) – Питтсбургтің Оңтүстік жағында орналасқан фуникулер, ол АҚШ-тағы Вашингтон тауына көтеріледі. Мажар-американдық инженер Сэмюэл Дишердің жобасы бойынша 1877 жылы салынған. Төменгі станциясы Екінші Империя стилінде салынған. 30 градус бұрышпен 122 метр биіктікке көтерілетін бұл еңіс 1975 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Еңіс негізінен Финляндия, Ресей және Моңғолияда қолданылатын 5 фут рельс енімен ерекшеленеді. Мононгахела еңісімен бірге, Питтсбургтің Оңтүстік жағындағы екі жолаушылар фуникулерінің бірі болып табылады. 1977 жылға қарай, екеуі де туристік орынға айналып, жылына бір миллионнан астам жолаушы мен туристке қызмет көрсетті. Сол жылы Америка Механикалық Инженерлер Қоғамы (ASME) екі еңісті де тарихи механикалық инженерлік ескерткіштер деп жариялады.

Тарих

Бастапқыда бумен жұмыс істейтін, Дукесн инклинін Питтсбургте тұратын венгр-американдық инженер-құрылысшы Сэмюэл Дишер жобалаған және 1877 жылы аяқтаған. Инклиннің ұзындығы 800 фут (244 м), биіктігі 400 фут (122 м) және еңісі 30 градусқа тең. Оның рельс ені 5 фут, бұл АҚШ үшін ерекше (бірақ Финляндия, Ресей және Монголия үшін стандарт). Дишер Америка Құрама Штаттарындағы инклиннің көп бөлігін, оның ішінде Питтсбург пен Пенсильваниядағы бірнешеін, сондай-ақ көптеген өнеркәсіптік және тас жол жобаларын жобалағандығымен белгілі. Инклин 19 ғасырдың соңында Вашингтон тауына жүк тасымалдау үшін арналған еді. Кейін ол жолаушыларды, әсіресе Вашингтон тауының тұрғындарын тасыды, олар тік жолдармен таудың басына жетуден шаршаған. Инклин жұмысшы табының адамдарына қызмет ету үшін Вашингтон тауының барлық жерінде салынып жатты, олар өнеркәсіптік дамудың салдарынан жағалаудан шығарылған. Бірақ 20 ғасырда «Көмір төбесі» деп белгілі болған жерде көбірек жолдар салынды және автомобильдердің саны артқан сайын, көптеген басқа инклин жабылды. 1960 жылдардың соңына қарай Мононгахела инклині мен Дукесн инклині ғана жұмыс істеді. 1962 жылы Дукесн инклині жабылды, көрінетін түрінде мәңгілікке. Оған күрделі жөндеу қажет болды, ал иелерінің азайып бара жатқан санына байланысты, ешқандай шаралар қабылданбады. Бірақ Дукесн Хайтс тұрғындары инклинды қалпына келтіруге көмектесу үшін қайырымдылық қорын ұйымдастырды. Бұл үлкен жетістікке ие болды және 1963 жылдың 1 шілдесінде инклин оны сақтауға арналған коммерциялық емес ұйымның қолдауымен қайта ашылды. Содан бері инклин толығымен жаңартылды. Филадельфиядағы J. G. Brill and Company компаниясы жасаған вагондар бояуынан арылып, түпнұсқа ағашы ашық көрінді. Тас жолдың басына Питтсбургтің «Алтын үшбұрышының» көрінісін ұсынатын бақылау алаңы қосылды. Дукесн инклині қазір қаланың ең танымал туристік орындарының бірі. 1975 жылы ол Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. 1977 жылға қарай қалған екі жолаушылар инклині жылына бір миллионнан астам жолаушы мен туристерге қызмет көрсетті. Сол жылы екі инклин де тарихи механикалық инженерлік ескерткіштер ретінде тағайындалды.

Танымал мәдениетте

Бұл еңіс "The Next Three Days" (2010) трейлерінің бастапқы сахнасында көрсетілген. Фильмнің ортасында да осы сахна қайтадан пайда болады. Ол сондай-ақ Питтсбург қаласында түсірілген 1983 жылғы "Flashdance" фильмінде де көрсетілген. 1987 жылғы "Lady Beware" фильмінде Диана Лейн және Котер Смит сомдаған кейіпкерлер осы еңіспен жол тартады. Дюкесн еңісі – "Yinztagram" әлеуметтік желісіндегі Питтсбургтің танымал нысандарының бірі.