Хорхе Луис Борхестің мұрагері Мариа Кодаманың өмірі мен қызметі
María Kodama
Мария Кодама: Аргентиналық жазушы, аудармашы және Хорхе Луис Борхестің жұбайы. Ол Борхестің мұрагері болды, өсиет бойынша барлық құқығы оған тиді. (1937-2023)
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Аргентиналық жазушы (1937–2023)
Argentine writer (1937–2023)
Мария Кодама Швейцер (10 наурыз 1937 – 26 наурыз 2023) – аргентиналық жазушы және аудармашы. Жазушы Хорхе Луис Борхестің жесірі, ол 1986 жылы қайтыс болғаннан кейін оның мүлкінің жалғыз иесі атанды. Борхес 1979 жылы, Кодама оның әдеби хатшысы болған кезде, өсиетнамасында оған авторлық құқықтарын берді, ал 1985 жылы барлық мүлкін оған қалдырды. Олар Борхес қайтыс болғанға дейін аз уақыт бұрын, 1986 жылы үйленді.
María Kodama Schweizer (10 March 1937 – 26 March 2023) was an Argentine writer and translator. The widow of author Jorge Luis Borges, she was the sole owner of his estate after his death in 1986. Borges had bequeathed to Kodama his rights as author in a will written in 1979, when she was his literary secretary, and bequeathed to her his whole estate in 1985. They were married in 1986, shortly before Borges' death.
Өмірбаян
Кодама – швейцариялық неміс, ағылшын және испан тегі бар аргентиналық ана мен жапондық әкесінің қызы болған. Ол студент кезінде Борхестің Буэнос-Айрестегі исланд әдебиеті бойынша лекцияларының бірінде онымен танысқан. 1975 жылы Борхестің тоқсан тоғыз жастағы анасы Леонор Асеведоның қайтысынан кейін, Кодама Борхестің әдеби хатшысы болып жұмыс істеді және Борхестің күтушісі "Фаннидің" шақыруымен, ол соқыр қарт ретінде оның көптеген шетелдік сапарларына көмектесу мүмкіндігіне ие болды. Борхес көзі көрмей қалғаннан кейін Кодама оған жазуда көмектесті. Ол 1978 жылғы «Breve antología anglosajona» және 1984 жылғы «Atlas» (олардың бірлескен саяхаттары туралы еңбек) жұмыстарында, сондай-ақ Снорри Стурлусонның «Жас Эдда» аудармасында онымен бірлесіп жұмыс істеді. Кодама 1986 жылдың 26 сәуірінде Парагвайда азаматтық рәсім арқылы Борхеске үйленді. Бұл сол кезде Аргентинадағы ажырасу шектеулерін айналып өтуге ниеттенгендер үшін кең таралған тәжірибе болды, ал Борхес бұрын үйленген, бірақ көп жылдар бойы бірінші әйелінен бөлек тұрған. Той кезінде Борхес өлім аузында болды және 1986 жылдың 14 маусымында Швейцарияның Женева қаласында рактан қайтыс болды. Кодама 1988 жылы Буэнос-Айресте құрылған Хорхе Луис Борхес атындағы Халықаралық қорының президенті болды. Борхес қайтыс болғаннан кейін Кодама оның туындыларын ағылшын тіліне аудару құқығын қайтадан келісіп белгіледі. Атап айтқанда, ол Борхес пен аудармашы Норман Томас ди Джованни арасындағы ұзақ жылдарға созылған келісімді тоқтатты, оған сәйкес олар бірлесіп жасаған бірнеше аудармалардың авторлық гонорары автор мен аудармашы арасында тең бөлінетін. Ди Джованни аудармаларын алмастыру үшін Эндрю Херлидің жаңа аудармалары тапсырылып, жарияланды, ал бұрынғы аудармалар басылымнан алынды. Кодаманың Борхестің мүлігін басқаруы француз баспагері Галлимардпен Борхестің француз тіліндегі толық жинағын қайта басып шығару мәселесі бойынша қарым-қатынастың ушығуына әкелді. Пьер Ассулин «Le Nouvel Observateur» журналында (2006 жылдың тамызы) оны «Борхес туындыларын таратуға кедергі келтіруші» деп атады. Кодама Ассулинге қарсы сотқа жүгінді, оның бұл пікірін негізсіз және қарапайым жалажаптық деп есептеді, сондай-ақ бір еуролық номиналды өтемақы талап етті. Кодама 2023 жылдың 26 наурызында 86 жасында Ұлы Буэнос-Айрестің Висенте-Лопес қаласында дүние салды.
Kodama was the daughter of an Argentine mother of Swiss German, English and Spanish descent and a Japanese father. She met Borges when she was a student, at one of his lectures in Buenos Aires on Icelandic literature. After the death in 1975 of Borges's ninety nine year old mother, Leonor Acevedo, with whom he had lived all his life, Kodama became Borges’s literary secretary and had the opportunity—at the invitation of Borges's caretaker, "Fanny"—to assist him as a blind old man in his frequent travels abroad during his later years, when he received many invitations by institutions from around the world. Kodama helped Borges write, as he had lost his sight. She collaborated with him in Breve antología anglosajona (1978) and Atlas (1984, an account of their travels together) and in the translation of the Younger Edda by Snorri Sturluson. Kodama married Borges through representatives in a civil proceeding in Paraguay on 26 April 1986. This was a common practice for Argentines wishing to circumvent the restrictions on divorce in their country at the time, and Borges was already married once but for many years estranged from his first wife. At the time of the wedding, Borges was terminally ill and died of cancer in Geneva, Switzerland, on 14 June 1986. Kodama was president of the Fundación Internacional Jorge Luis Borges, which she founded in Buenos Aires in 1988. After Borges's death, Kodama renegotiated the English translation rights of his works. In particular, she terminated a longstanding agreement between Borges and the translator Norman Thomas di Giovanni under which royalties for a number of translations on which they collaborated were divided equally between author and translator. New translations by Andrew Hurley were commissioned and published to replace the di Giovanni translations, which were allowed to go out of print. Kodama's assertive administration of the Borges estate also resulted in a bitter dispute with the French publisher Gallimard regarding the republication of the complete works of Borges in French, with Pierre Assouline in Le Nouvel Observateur (August 2006) calling her "an obstacle to the dissemination of the works of Borges". Kodama took legal action against Assouline, considering the remark unjustified and defamatory, asking for a symbolic compensation of one euro. Kodama died on 26 March 2023 at the age of 86, in Vicente López, Greater Buenos Aires.