Британдық дипломат және БҰҰ негізін қалаушысы Брайан Уркуарттың өмірі мен қызметі

Кіріспе

Британдық халықаралық мемлекеттік қызметкер (1919–2021)

Майор сэр Брайан Эдвард Уркхарт (['/ə//r//. //k//ə//t/ URkut]) (28 ақпан 1919 – 2 қаңтар 2021) – британдық халықаралық мемлекеттік қызметкер, Екінші дүниежүзілік соғыс ардагері және жазушы. Ол Біріккен Ұлттар Ұйымының құрылуында маңызды рөл атқарды. Бристольдегі Бадминтон мектебінде, анасы сабақ берген жерде оқығаннан кейін, Уркхарт Вестминстер мектебіне стипендиямен түсті және соғыс басталғанда университетті тастап, Оксфордтың Крайст-Черч колледжінде оқыды.

Әскери қызмет

Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Уркхарт британ армиясына қосылды және қысқа оқудан кейін 1940 жылдың 14 қаңтарында Дорсетшир полкінің офицері болып тағайындалды. Оның әскери билет нөмірі 113613 болды. Оған қозғалыс қабілетін жоғалтуы қанағаттандырылмайтындықтан, айлар бойы ауруханада жатып, күшін қайта жинады. Бұл оқиғаны Корнелиус Райан "Маркет-Гарден" операциясы туралы кітабында, "Көпір тым алыс" деген атпен сипаттаған. Ричард Аттенборо режиссерлік еткен фильмде Уркхарттың кейіпкері (ирланд актері Фрэнк Граймс сомдаған) Арнемдегі 1-ші әуедесант дивизиясының командирі, британдық генерал Рой Уркхартпен шатасуды болдырмау үшін "майор Фуллер" деп аталды. Операцияның сәтсіз аяқталуы және салдарынан көптеген адамдар қаза тапқандығы Уркхарттың шешімін дұрыс екенін көрсетті. Ол жоғары лауазымдағы адамдарды операцияны тоқтатуға көндіре алмағаны үшін қатты күйзеліске түсіп, әуедесант әскерінен бас тартуды сұрады. Уркхарт 1945 жылдың сәуір айында Берген-Белсен концлагеріне кірген одақтас әскерлерінің бірі болды. Ол жерде болған оқиғалар оны Біріккен Ұлттар Ұйымында бейбітшілік орнату жұмысына қатысуға ынталандырды. Ол Хаммаршельдтің жанында 1961 жылға дейін адал қызмет етті, оны жеке өмірінде жақсы білмесе де, оған қатты құрметтенді. 1956 жылғы Суэц дағдарысы кезінде Уркхарт БҰҰ-ның қақтығысты шешу және бейбітшілікті сақтау жөніндегі алғашқы маңызды күшін құруда маңызды рөл атқарды. Хаммаршельдтің әскери тәжірибесі бар жалғыз кеңесшісі ретінде Уркхарт Синай түбегінде бір-бірімен соғысып жатқан Египет және Израиль әскерлерін бөлу үшін құрылған алғашқы БҰҰ бейбітшілік күштерін ұйымдастыруға жетекшілік етті. Бейбітшілік күштерін басқа әскерлерден ажырату үшін БҰҰ сарбаздардың көк берет киюін қалады. Олардың тігілуіне алты апта уақыт кететіні анықталғанда, Уркхарт оларды қара бояу арқылы бір күнде өзгертуге болатын көк шлемдерді ұсынды. 1960 жылдардың басында Уркхарт Конгодағы БҰҰ-ның басты өкілі болып қызмет етті, ол өзінің досы Ральф Банчтің орнын басты. Соғыспен қираған елді тұрақтандыруға тырысқанда, оның жұмысына сансыз қақтығысқан топтардың тудырған хаосы кедергі келтірді. Бір күні Уркхартты тәртіпсіз Катанга әскерлері ұрлап алып, қатты ұрып-соғып, өліммен қорқытты. Ол өзінің тұтқындаушыларын оның өліміне байланысты БҰҰ Гуркха әскерлері жазалайтынына көндіріп қана құтылды, олар Катангалықтардың қорқынышын тудырды. Ол 1972 жылдан 1986 жылы зейнетке шыққанға дейін БҰҰ Бас хатшысының арнайы саяси мәселелер жөніндегі орынбасары болып қызмет етті. Бас хатшының орынбасары ретінде Уркхарттың негізгі міндеттері Таяу Шығыста және Кипрде бейбітшілікті сақтау күштерін басқару және осы екі аймақта келіссөздер жүргізу болды. Оның жұмысына Намибиядағы бейбіт келісімге қатысты келіссөздер, Кашмирдегі келіссөздер, Ливан және ядролық энергияны бейбіт мақсатта пайдалану жөніндегі жұмыстар да кірді. Оның "Деколонизация және әлемдік бейбітшілік" атты кітабы 1988 жылы Остин қаласындағы Техас университетінің Линдон Б. Джонсон атындағы қоғамдық істер мектебінде оқыған Том Сликтың әлемдік бейбітшілік туралы лекцияларына негізделген. Қосымшалар Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбітшілікті сақтау әлеуеті туралы оның көзқарасын толықтыра түседі. Сондай-ақ, оның Норвегиядағы Нобель сыйлығының банкетінде 1988 жылғы Нобель сыйлығының БҰҰ бейбітшілік күштеріне табысталғандығына байланысты айтқан сөздері де бар. Ол сонымен қатар Хаммаршельд пен Банчтің өмірбаяндарын жазды. Ол сондай-ақ Британ империясының орденінің мүшесі болды. 1984 жылы ол "Қорқыныштан бостандық" сыйлығын (Төрт бостандық сыйлығының бір бөлігі) және Халықаралық бейбітшілік академиясының "Ардақты бейбітші" сыйлығын алды. Уркхарттың Біріккен Ұлттар Ұйымы атынан атқарған еңбегін құрметтеу үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының Ұлыбританиялық бөлімі жыл сайын Берген сыйлығын тартады. Оның "Ральф Банч: Американдық саяхат" (1993) атты өмірбаяны 2001 жылы Уильям Гривстің сол аттас деректі фильмін жасауға пайдаланылды.

When World War II broke out, Urquhart joined the British Army and, after a brief training period, was commissioned as an officer in the Dorsetshire Regiment on 14 January 1940. His service number was 113613. He was warned that his loss of mobility could be permanent, and spent months in the hospital recovering and regaining his strength. The episode was described by Cornelius Ryan in his book on "Market Garden", A Bridge Too Far. In the film version, directed by Richard Attenborough, Urquhart's character (portrayed by Irish actor Frank Grimes) was renamed "Major Fuller", to avoid confusion with the British general Roy Urquhart, the commander of the 1st Airborne Division at Arnhem. The subsequent failure of the operation and the heavy casualties that resulted vindicated Urquhart's judgment. He became deeply depressed by his failure to persuade his superiors to halt the operation, and requested a transfer out of the airborne forces. Urquhart was one of the first allied personnel to enter the Bergen Belsen concentration camp in April 1945. His experience there partly spurred him on to be involved in peacemaking at the United Nations. He loyally served by Hammarskjöld's side until the latter's death in 1961, admiring him greatly in spite of admittedly never getting to know him very well on a personal level. During the Suez Crisis of 1956 Urquhart played a critical role in creating what turned out to be the first major U. N. effort towards conflict resolution and peacekeeping. As Hammarskjöld's only major adviser with military experience Urquhart took the lead in organising the first U. N. peacekeeping force, which was designed to separate the Egyptian and Israeli forces then fighting each other in the Sinai Peninsula. To differentiate the peacekeepers from other soldiers, the U. N. wanted the soldiers to wear blue berets. When it turned out that those would take six weeks to make, Urquhart proposed the characteristic blue helmets, which could be converted in a day by painting over normal ones. In the early 1960s Urquhart served as the main U. N. representative in the Congo, succeeding his friend Ralph Bunche. His efforts to stabilise the war torn country were hampered by the chaos created by innumerable warring factions. At one point Urquhart was abducted, brutally beaten and threatened with death by undisciplined Katangese troops. He survived only by persuading his captors that his death would bring retribution by U. N. Gurkha troops, whom the Katangans greatly feared. He served as the U. N. Under Secretary General for Special Political Affairs from 1972 until his retirement in 1986. As Under Secretary General, Urquhart's main functions were the direction of peacekeeping forces in the Middle East and Cyprus, and negotiations in these two areas; amongst others, his contributions also included work on the negotiations relating to a Namibia peace settlement, negotiations in Kashmir, Lebanon and work on peaceful uses for nuclear energy. His book Decolonization and World Peace is based on his 1988 Tom Slick world peace lectures that he gave at the Lyndon B. Johnson School of Public Affairs at the University of Texas, Austin. The appendices offer further insight into his views on the peacekeeping potential of the United Nations. Included are his remarks at the Nobel Prize banquet in Norway on the occasion of the award of the 1988 Nobel Peace Prize to the United Nations Peace Keeping Forces. He also wrote biographies of Hammarskjöld and Bunche. He was also a member of the Order of the British Empire. He received the Freedom from Fear Award (part of the Four Freedoms Award) in 1984, as well as the Distinguished Peacekeeper Award by the International Peace Academy. To celebrate Urquhart’s work on behalf of the United Nations, the Sir Brian Urquhart Award is given annually by the United Nations Association – UK for distinguished service to the United Nations. His biographical book Ralph Bunche: An American Odyssey (1993), was used to create a William Greaves documentary film of the same name in 2001.

Жеке өмір

Уркхарт дінге жат емес деп сипатталды. Ол жазушы Глэдис Хантингтонның қызы Альфреда Хантингтонға үйленді, бірақ бұл жұбайлар кейін ажырасты.

Лекциялар

Біріккен Ұлттар Ұйымы туралы толғаулар: Біріккен Ұлттар Ұйымының Халықаралық құқық аудиовизуалды кітапханасының лекциялар сериясындағы Біріккен Ұлттар Ұйымының Құқықтық істер жөніндегі кеңсесінің Кодификация бөлімінің бас заң қызметкері Вирджиния Моррис жүргізген сэр Брайан Уркхартпен сұхбаттасулар.