Кіріспе
Сотталған американдық кісі өлтіруші (1905–1998)
Винни Рут Джадд (29 қаңтар 1905 – 23 қазан 1998), туған Винни Рут МакКиннелл, сондай-ақ Мариан Лейн деп танылған, Аризона штатының Финикс қаласындағы медициналық хатшы, 1931 жылғы қазанда Агнес Энн Лерой және Хедвиг Самуэльсон деген достарын өлтірді деген айып тағылды. Қылмыстар Джаддтың құрбандардың денелерін, оның бірі бөлік-бөлік етіліп, Феникстен Лос-Анджелеске, Калифорнияға пойызбен, сандықтар мен басқа да жүктермен тасымалдаған кезде ашылды, осыдан кейін баспасөз бұл істі "Сандықтардағы кісі өлтірулер" деп атады. Джадд бұл қылмысты танымал Финикс кәсіпкері Джек Холлоранның махаббатын жеңіп алу үшін жасады деген жорамал бар. Джадд Леройды өлтіргені үшін сотталып, кінәлі деп танылды және өлім жазасына кесілді. Бірақ, ол психикалық жағдайының нашар екені анықталғаннан кейін үкім күшін жойды және Аризона штатының ақыл-сақасынан айырылғандарға арналған емханасына (кейін Аризона штатының ауруханасы деп аталды) жатқызылды. Келесі үш онжылдық ішінде Джадд емханадан алты рет қашып кетті; 1960 жылдары соңғы рет қашқаннан кейін ол алты жылдан астам уақыт бойы із-түзсіз жоғалып, бай отбасында жалған атпен жұмыс істеді. 1971 жылы ол мерзімінен бұрын босатылып, 1983 жылы шартты түрде босатылды. Джаддтың кісі өлтіруін тергеу және сот процесі газеттерде сенсациялық жарияланымдармен және кем дегенде бір адамның қылмысқа қатысқан болуы мүмкін екенін көрсететін күдікті жағдайлармен ерекшеленді. Оның үкімі АҚШ-та өлім жазасы туралы пікірталас тудырды.
Өмірбаян
Винни Рут МакКиннелл 1905 жылғы 29 қаңтарда Индиана штатының Оксфорд қаласында, методист пасторы Х. Дж. МакКиннелл мен оның әйелі Кэрри отбасында дүниеге келді. 17 жасында ол өзінен жиырма жылға астам үлкен, Бірінші дүниежүзілік соғыс ардагері доктор Уильям С. Джадтке тұрмысқа шығып, онымен бірге Мексикаға көшті. Уильям соғыста алған жарақаттарының салдарынан морфинге тәуелді болғандықтан, жұмыс табуда қиындықтарға тап болды, бұл олардың жиі көшіп-қонуына және тұрақсыз табыспен өмір сүруіне себеп болды. Винни Рут Джаддтың денсаулығының нашарлауы және бала тумауы некені одан әрі шиеленістірді. 1930 жылға қарай, жұбайлар көбінесе бөлек тұрды, бірақ үнемі хабарласып тұрды. "Рут" деп аталатын Джадд Аризона штатының Финикс қаласына көшіп, бай отбасының үй шаруашылығын жүргізушісі (гувернантка) болып жұмыс істеді. Осы кезде ол 44 жастағы Финикс кәсіпкері Джон Дж. "Бақытты Джек" Холлоранмен танысты, ол қаланың саяси және әлеуметтік өмірінде белсенді болды. Холлоран үйленгенімен, оның еркектерге құмарлығы және жалтақ тілділігі белгілі еді. Джадд пен Холлоран дос болып, кейіннен заңсыз қарым-қатынасқа түсті. Бірнеше айдан кейін Джадд Финикстегі Груноу медициналық клиникасында хатшы болып жұмыс істеді. Сол жерде ол рентген техникасы Агнес Анн ЛеРуамен және оның бөлмедесі Хедвиг Самуэльсонмен танысты. Екеуі де Холлоранмен жақын дос болды. Джадд ЛеРуа мен Самуэльсонмен дос болып, тіпті 1931 жылы бірнеше ай олармен бірге тұрды, бірақ әйелдер арасында келіспеушіліктер туындады және Джадд көп ұзамай ЛеРуа мен Самуэльсон бөліскен жалға алынған шатырдан (бунгало) жақын жердегі жеке пәтеріне қайтып келді. Оқиға кезінде Джадд 26 жаста, ЛеРуа 27 жаста, ал Самуэльсон 24 жаста болды.
Өлтірулер
Полиция мәліметінше, 1931 жылдың 16 қазанында Лерой мен Сэмюэлсон Халлоранға деген құштарлық үшін үш әйел арасында туған даудан кейін Джадд тарапынан өлтірілген. Екі құрбанды 2929 (қазіргі 2947) N. 2-ші көшедегі үйлерінде .25 калибрлі тапаншамен атып өлтірген. Прокурорлардың сөзінше, Джадд пен оның әріптесі Сэмюэлсонның денесін бөліп, басын, денесін және төменгі аяқтарын қара түсті жәшікке салып, жоғарғы аяқтарын бежевый чемодан мен шляпа қорабына салған. Леройдың денесі толығымен екінші қара жәшікке тығылған.
Лос-Анджелеске ұшып бару
Қылмыстардан екі күн өткен соң, 1931 жылдың 18 қазанында Жудд, сол қолына оқ тиген жарасының үстін таңған күйде, денелері бар сандықтар мен багаждармен бірге Финикстің Юнион станциясынан Лос-Анджелеске бағытталған Golden State Limited жолаушылар пойзына отырды. Лос-Анджелес орталық станциясына жол аясында, багаж жұмысшысы Х. Дж. Мапес сандықтардың жағымсыз иісі мен олардан шығып жатқан сұйықтықтарға күдікпен қарады. Мапес Лос-Анджелестегі аудандық багаж агенті Артур В. Андерсонға сандықтардың ішінде заңсыз бұғы еті болуы мүмкін екенін хабарлады. Сол кезде батыс жағалауына бағытталған пойыздарға бұғы етін тасымалдау жиі кездесетін құқық бұзушылық еді. Андерсон сандықтарды тексеру үшін ашылғанша ұстап тұруға бұйрық берді. Ол Жуддтан кілтті сұрады, бірақ ол кілтті өзімен алып келмегенін мәлімдеді. Жуддтың інісі, Оңтүстік Калифорния университетінің студенті Бартон МакКиннелл, оны пойыз станциясынан күтіп алып, қылмыстар туралы не денелер туралы хабарсыз болды. Жудд інісімен бірге кетіп, сандықтарын қалдырып кетті. Сол күні сағат 16:30 шамасында Андерсон Лос-Анджелес полиция департаментіне (LAPD) күдікті сандықтар туралы хабарлады. Полиция әр сандықтың құлпын ашып, денелерді тапты. Тем уақытта Бартон әпкесін Лос-Анджелесте бір жерге түсіріп, ол содан кейін із-түзсіз жоғалып кетті. Жудд бірнеше күн бойы жасырынып жүрді, содан кейін 1931 жылдың 23 қазанында, келесі жұма күні, жерлеу үйінде полицияға өздігінен бас берді. Қос қылмыстың дене мүшелеу аспектісі сотта қарастырылмады, өйткені Жудд тек ЛеРойді өлтіргені үшін сотталды, оның денесі мүшеленбеген; ол Самуэльсонды өлтіргені үшін ешқашан сотталмады. Мемлекеттік айыптаушылар Жуддтың алдын ала ойластырып әрекет еткенін, үш әйелдің арасындағы қарым-қатынастың бірнеше апта бойы нашарлағанын және олардың Халлоранға деген құштарлығы үшін дауласып, соның нәтижесінде қылмыс орын алғанын мәлімдеді. Прокуратура Жуддтың өзін-өзі қорғану туралы мәлімдемесін нығайту үшін сол қолына оқ жарақатын өзі салғанын айтты. Жуддтың қорғаушылары оның ақыл-есі дұрыс болмағандықтан кінәсіз екенін мәлімдеді, бірақ өзін-өзі қорғану туралы аргументті сотқа ұсынбады. Жудд өзін қорғау үшін куәгерлерді шақырмады. Қазылар алқасы 8 ақпанда Жуддты ЛеРойді бірінші дәрежелі өлтіргені үшін кінәлі деп тапты. Апелляциялық шағым қабылданбады. Судья Спикмен 1933 жылдың 17 ақпанында Жуддты асылуға үкім шығарып, Флоренс қаласындағы Аризона мемлекеттік түрмесіне жіберді. Бұл төрт қазының ант берген мәлімдемелерінен кейін болды. Олар бұрынғы Меса қаласының мэрі Дэн Клейнман қазылар алқасының бір мүшесі болғандықтан, Жуддты қылмысқа қатысқандарды ұстап берудің ең жақсы жолы деп сендіріп, өлім жазасын ұсынуға дауыс бергенін мәлімдеді. Олар Спикменнен жазаны өмір бойына түрмеге ауыстыруды сұрады. Жуддтың адвокаттары Клейнманның қазылар алқасының мүшесі болғанда Жуддты айыптап, оны өлім жазасына кесуге қатысты екенін дәлелдеді. Олар осы негізде екі шағымданып, Клейнманның әрекеті қазылардың теріс қылығына тең екенін дәлелдеді. Алайда ешбір шағым нәтиже бермеді. 1933 жылдың 24 сәуірінде.
Жақсылық
Сот барысында Халоран мен Джадттың заңсыз қарым-қатынаста болғаны анықталған соң, Халоран кісі өлтіруге қатысы бар деген күдік туды. 1932 жылдың 30 желтоқсанында Джаддтың жаңа куәлігінен кейін ол үлкен алқа биде кісі өлтіруге көмектескен деп айыпталды. 1933 жылдың қаңтар айының ортасында Халоранға қарсы қойылған айып бойынша алдын ала сот отырысы өтті, онда Джадд басты куәгер ретінде пайда болды. Шамамен үш күнге созылған куәлігінде, эмоционалды күйде болған Джадд өзінің оқиғасын айтып берді: «Мен Джек Халоран жауапты болған нәрсе үшін дарға асыламын. Мен кісі өлтіргені үшін сотталдым, бірақ мен өзімді қорғау үшін атқанмын. Джек Халоран барлық дәлелдерді жойды. Менің осы жағдайға түсуіне ол себепкер. Ол менің кінәлі екенімді мойындайды». Джаддтың сөзінше, ол кісі өлтіруден кейін бірден Халоранмен кездесіп, онымен бірге бунгалоға оралған. Денелерді көрген соң, ол гаражға шығып, «үлкен, ауыр сандық» әкеліп қайтып, ешкімге айтпауды бұйырды. Тікелей тексеру кезінде Джадд кісі өлтіруден екі күн өткен соң Сэмюэлсонның бөлінген денесін сандыққа және басқа да жүктерге қайта жинағанын мойындады. Халоран өзін қорғау үшін куәгер шақырмады. Оның адвокаты сотқа Джаддтың айтқанының «ақыл-есі дұрыс емес адамның әңгімесі» екенін айтты және ол екі әйелдің өзін-өзі қорғау үшін өлтірілгенін айтқандықтан, шын мәнінде қандай да бір қылмыс жасалмады деп мәлімдеді; сондықтан Халоран ешнәрсе үшін соттала алмайды. Содан кейін Халоранның адвокаты клиентіне қарсы айыпты алып тастауды сұрады. Ресми түрде ақталғанмен, Халоран ақырында Финиксте беделін жоғалтып, бизнес серіктестері мен әлеуметтік статусын жойды. 1939 жылы Тусон қаласында қайтыс болды.
quote box|I am going to be hanged for something Jack Halloran is responsible for I was convicted of murder, but I shot in self defense. Jack Halloran removed every bit of evidence. He is responsible for me going through all this. He is guilty of anything I am guilty of. According to Judd, she met up with Halloran shortly after the killings and returned with him to the bungalow. After seeing the bodies, he went out to the garage, returned with a "great, heavy trunk" and told her not to tell anyone. Under cross examination, Judd admitted repacking Samuelson's dismembered body in a trunk and other luggage two days after the murders. Halloran did not take the stand in his own defense. His attorney told the court that Judd's story was nothing more "than the story of an insane person" and argued that since she had testified that the two women were killed in self defense, there was, in fact, no crime committed; therefore Halloran could not be tried for anything. Halloran's attorney then asked for the charges against his client to be dismissed. Although officially exonerated, Halloran eventually fell out of favor in Phoenix, losing his business associates and social status. He died in Tucson in 1939.
Қашу және шарт бойынша босату
Өлім жазасы күштен шығарылғаннан кейін, Джадд Аризона штатының Ақыл-саулығы бұзылғандарға арналған ауруханасына (кейін Аризона штатының ауруханасы деп аталды) Финикс қаласына жіберілді, ол штаттың жалғыз психиатриялық мекемесі болатын. Джадд 1933 және 1963 жылдар аралығында алты рет осы мекемеден қашып кетті, бірде Юма қаласына дейін, ескі Оңтүстік Тынық мұхиты темір жолының бойымен жүріп кеткен. Джадд 1963 жылдың 8 қазанында аурухананың кіреберіс есігінің кілтін пайдаланып, соңғы рет қашып шықты, бұл кілтті оған бір досы берген еді. Аризона штатының губернаторы Джек Уильямс, егер кездесу құпия сақталса, Джаддты босатуға қол қоюға келісті. Бірақ, келесі күндері Белли Джаддты дереу босатуға шақырып, баспасөз мәслихатын өткізді, бұл Дебусты Беллиді жұмыстан шығаруға мәжбүр етті. Джадд екі жылдық заңдық тартысқа соңғы нүкте қойылғаннан кейін 1971 жылдың 22 желтоқсанында босатылды. 1983 жылы Аризона штаты оған «толық босату» қағазын берді, яғни ол енді шартты түрде босатылған емес. Джадд Калифорнияға оралып, бұрынғы жұмыс берушілерінің отбасында жұмыс істеді, кейін Калифорнияның Стоктон қаласында тұрды, ал қайтыс болғанға дейін бірнеше жыл бұрын Феникске қайта оралды. Ол 1998 жылдың 23 қазанында 93 жасында қайтыс болды, ол 1931 жылы LAPD-ге тапсырған күнінен тура 67 жыл өткен соң дүние салды.
Жана Боммерсбах тергеу
Тергеуші журналист Яна Боммерсбах Джаддтың ісін «Феникс Нью Таймс» газетіндегі бірнеше мақалаларында және кейіннен жарық көрген «Қорадағы қылкер: Винни Рут Джадд» (Simon & Schuster, 1992) атты кітабында қайта қарастырды. Тергеу барысында Боммерсбах өзі Джаддпен сұхбаттасты. Боммерсбах полиция мен айыптаушылардың Джаддқа қатысты бейтарап еместігіне көз жеткізіп, оның кінәсіздігін көрсететін дәлелдер тапты. Ол сонымен қатар сот процесін жариялаған баспасөзді де сынады. Ол сол кездегі қылмыстық тілшілердің жоғары саяхатталған сот процестерін қазіргі кезде «супермаркетке тән арзандық» деп есептелетіндей етіп жазғанын айта келіп, баспасөз Джаддқа әділ сот ала алмауына себеп болатын жағдай жасады деп мәлімдеді. Боммерсбахтың сөзіне қарағанда, 1931 жылы Феникстің халқы аз болғандықтан (48 000-нан астам адам), Феникс полициясының қызметкерлері Холлоранды жақсы білген, оның достарын, таныстарын және қарындастарын білген. Кейбір полицейлер құрбандарды да білген. Тіпті кейбіреулер Джаддтың ешкімді өлтірмегеніне, тіпті өзін қорғау үшін де емес, Холлоранды және басқаларды жасыруға тырысқанына сенген. Холлоранның босатылуы әділетсіздік деп есептелді, ал оның ақталуы саяси жасыру деп саналды. Оның сұр түсті «Паккард» машинасы қылмыс орнында, қылмыс болған түні және келесі күні де көрінген, бұл оның да қылмысқа қатысы болуы мүмкін екенін көрсетеді. Боммерсбахтың айтуынша, Джаддтың Самюэлсонның денесін бөліп-жаруға қабілеті болмаған, себебі мәйіттерді қарап шығу барысында осы операцияны жасау үшін Джаддтың жоқ болған хирургиялық дағдылар қажет болған, тіпті денелерді көтеруге де физикалық күші жетпеген. Боммерсбах сондай-ақ, LeRoi үлкен калибрлі оқпен атылғандығы туралы газеттердегі алғашқы хабарламаларға сүйене отырып, екінші қару қолданылған болуы мүмкін деген болжам жасады. Самюэлсонның денесін хирургиялық дағдысы бар біреу кескен болуы мүмкін екенін айта келіп, Боммерсбах Энн Миллер есімді медбике туралы жазды. Миллер 1936 жылы Аризона штатының ауруханасында жұмыс істеген кезде Джаддтың оған доктор Браун түрмеде кездесіп, бәрін мойындауға уәде бергенін айтқан. Кейін Миллер Финикстің адвокатына Джаддтың оқиғасын айтқаннан кейін, ол: «Ол сізге осыны айтқандығына сенімдімін. Доктор Браун менің кабинетіме келіп, бәрін айтқысы келді. Ол келесі аптаға кездесуді жоспарлаған еді, бірақ ол кездесуге бір күн қалғанда қайтыс болды». Браун 1932 жылдың маусымында 44 жасында жүрек ауруынан қайтыс болды.
1933 жылғы "күнә мойындау хаты"
2014 жылы Джуддтің өз адвокаты Х.Г. Ричардсонға 1933 жылғы сәуірде жазған, «мойындау хаты» деп аталатын хаты табылды, бұл оның ісіне қатысты жаңа сұрақтар тудырды. Хатта Джудд өзінің «алғашқы және жалғыз мойындауы» деп атап, Леройды өлтіруді жалғыз өзі жоспарлап, орындағанын, онымен Хэллоранның махаббаты үшін бәсекелесіп жатқанын мәлімдеді. Ол сондай-ақ Сэмюэлсонды өлтіруді жоспарламағанын, бірақ Леройды өлтірген оқтан хабардар болған Сэмюэлсон қылмыс орнына кіріп, Джуддпен төбелес салғаннан кейін оны өлтіргенін айтты. Джудд мәйіттерді өзі жеке алып кеткенін де хабарлады. Роберт Пеланың New Times газетінде жариялаған мақаласына сәйкес, Ричардсон хатты жасырған, себебі ол оның ісі бойынша жаңадан берген шағымның мәніне қайшы келді. Ричардсонның қайтысынан кейін Джудд оның әйеліне хатты қайтаруды көп рет сұрады, себебі ол хаттың оның санасы туралы тыңдауларға және Аризона штатының психиатриялық ауруханасынан босатылу мүмкіндігіне қауіп төндіретінінен қорқып, бірақ Ричардсонның әйелі бас тартты. 2002 жылы, Джудд қайтыс болғаннан кейін бірнеше жыл өткен соң, хат Аризона штатының мұрағатында анонимді түрде табылды. Хат жарияланғаннан бастап, фильм жыл сайын 16 қазанда, қылмыстың болған күні Феникстің Trunk Space театрында көрсетіліп келеді. Джуддтің оқиғасына негізделген көптеген көркем фильмдер мен кітаптар болғанымен, бүгінгі күнге дейін Murderess – оқиғаны деректік негізде баяндайтын жалғыз толық метражды фильм болып табылады. «Багаждардағы қылмыс» (The Trunk Murders) 2009 жылы «Құпия әйелдер» (Deadly Women) шын қылмыстық телесериалының «Қараңғылық жүректері» (Hearts of Darkness) атты эпизодында (3 маусым, 6 серия) көрсетілді. Меган Эбботттың 2009 жылғы «Мені тереңге жерле» (Bury Me Deep) романы Джудд ісіне негізделген. Даррен Кларк пен Гэри Патчтың 2015 жылғы «Тигр әйел» (Tiger Lady) арт-инсталляциясы – Феникстің Valley Bar-ында тұрақты түрде көрсетілетін кинетикалық проекция. Онда Джудд сагасының маңызды сәттері бейнеленген. Джуддтың рухы Гринвилл колледжінің әйелдер жатақханасы Бьюрит Холл-ды мазалайды деген әңгіме бар, онда Джудд оқу бітіргенге дейін бірнеше жыл оқыған. Бастапқы оқиға уақыт өте келе өзгертілген, ал қазіргі нұсқасында ғимаратты қорқынышты Кэрри (оның есімі Джуддтың анасымен шатасудан туған) мазалайды, ол өлтіріліп, бөлік-бөлік етіліп, денесі залдағы шатырға жасырылған. 2024 жылдың ақпан айында «Феникс» театры «Винни Рут Джад туралы шындық» (The Truth About Winnie Ruth Judd) атты пьесаны қояды. Бұл пьесада оқиғаны жұртшылықтың көзқарасымен және БАҚ-тың оқиғаны пайдалануымен қарастырады. KOY радиостанциясы сот процесін радиодрамаға айналдырды, оны сол кездегі радио хабаршысы Джек Уильямс жетекшілік етті. Радио бағдарламасы кейіннен «Нағыз қылмыс подкасттары» (True Crime Podcasts) болып дамитын жаңа жанрдың алғашқы үлгісі болды.