Кіріспе

Латын квадраттары мен квазитоптар эквивалентті математикалық объектілер, бірақ біріншісі комбинаторлық сипатта, ал екіншісі көбірек алгебралық сипатта. Төмендегі тізімде өте кішкентай өлшемдердің мысалдары қарастырылады, бұл квадраттың қабырғасының ұзындығы немесе эквивалентті квазитоптың элементтерінің саны.

Теңдестік

n элементі бар квазитоп Q берілген болсын, оның Кейли кестесі (көбінесе көбейту кестесі деп аталады) – шекаралары бар (n + 1) × (n + 1) кесте, жоғарғы қатары баған тақырыптарын, ал сол қатары қатар тақырыптарын қамтиды. Шекараларды жою n × n массивті қалдырады, ол латын квадраты болып табылады. Бұл процесті кері қайтаруға болады: латын квадратынан бастап, квазитоптың көбейту кестесін алу үшін шекаралық қатар мен баған қосуға болады. Бұл шекаралау қалай жасалатынына толық еркіндік берілсе де, әртүрлі таңдаулармен алынған квазитоптар кейде төменде көрсетілген мағынада эквивалентті болады.

Изотоптық квазитоптар

(Q,∘) және (R,∗) екі квазитоп болсын. Q-дан R-ға дейінгі біекциялардың реттелген үштігі (f,g,h) (Q,∘) -дан (R,∗) -ға дейінгі изотопизм деп аталады, егер барлық x, y ∈ Q үшін 1 = f(x) ∗ g(y) = h(x ∘ y) орындалса. Мұндай квазитоптар изотоптық деп аталады. Егер жоғарыдағы анықтамада 1 = f = g = h болса, онда квазитоптар изоморфтық деп аталады.

Нөмірлік

Латын квадратында (немесе квазитопта) қолданылатын символдар жиынтығы кездейсоқ, ал жеке символдар ешқандай мағынаны білдірмейді, тіпті басқа контексттерде мағынасы болған жағдайда да. Сондықтан, {1,2, …, n} немесе {0,1, …, n − 1} жиындары жиі қолданылатындықтан, осы символдардың сандық мәні жоқ екенін есте ұстау қажет. Бұл мәнді нақтылау үшін, кейде кішкентай латын квадраттары символдар жиынтығы ретінде әріптерді пайдаланады.

Изотоптық инварианттар

Латын квадратындағы әр түрлі кіші құрылымдардың саны оларды бір-бірінен ажыратуға көмектеседі. Осы сандардың кейбіреулері латын квадратының барлық изотоптары үшін бірдей болады және изотопиялық инварианттар деп аталады. Мұндай инварианттардың бірі – 2 × 2 кіші квадраттар саны, олар интеркалаттар деп аталады. Тағы бірі – көлденеңдердің жалпы саны, бұл n-ретті латын квадратындағы n позициядан тұратын жиын, әр қатарда және әр бағанда бір позициядан, онда ешбір элемент екі рет қайталанбайды. Осы сандардың мәндері әртүрлі болатын латын квадраттары әртүрлі изотопиялық классқа жатады. Интеркалаттардың саны да негізгі класс инварианты болып табылады.

1-ші рет

Бірінші реттік үшін 1 символы бар бір ғана латын квадраты және {1} негізгі жиынтығымен бір квазитоп бар; ол топ, тривиалды топ.

6-10-тармақтар

Латын квадраттарының саны, реті ұлғайған сайын, комбинаторлық жарылыс деп аталатын құбылысты көрсетеді; тіпті көлемінің аздаған өсуіне де үлкен түрлер саны сәйкес келеді. Негізгі сандар келесі екі кестеде келтірілген, ал Кейли 1890 жылы латын квадраттарының санын бесінші ретке дейін білген. 1915 жылы Макмахон мәселеге басқаша қарасты, бірақ бастапқыда бесінші рет үшін дұрыс емес мән алды. М. Фролов 1890 жылы, ал Тарри 1901 жылы алтыншы реттік қысқартылған квадраттардың санын тапты. М. Фролов жетінші реттік қысқартылған квадраттардың санын дұрыс санамады. Р. А. Фишер мен Ф. Ятс, Э. Шёнхардтың бұрынғы жұмысынан хабарсыз, алтыншы ретке дейінгі изотопия кластарының санын берді. 1939 жылы Х. В. Нортон жетінші реттік 562 изотопия класын тапты, бірақ оның әдісі толық емес екенін мойындады. А. Сад 1951 жылы, бірақ 1948 жылы жеке жарияланған, және П. Н. Саксена көбірек кластар тапты, ал 1966 жылы Д. А. Прийс бұл Нортонның нәтижесін 564 изотопия класына түзетті деп атап өтті. Алайда 1968 жылы Дж. В. Браун 563 дұрыс емес мәнін жариялады, ол жиі қайталанды. Ол сондай-ақ сегізінші реттік изотопия кластарының санын дұрыс көрсетпеді. Сегізінші реттік қысқартылған квадраттардың дұрыс санын М. Б. Уэллс 1967 жылы тапқан, ал изотопия кластарының санын 1990 жылы Г. Колесова, С. В. Х. Лам және Л. Тиль тапты. Тоғызыншы рет үшін қысқартылған квадраттардың санын С. Е. Баммель мен Дж. Ротштейн, оныншы рет үшін Б. Д. Маккей мен Э. Рогойски, ал он бірінші рет үшін Б. Д. Маккей мен И. М. Ванлес анықтады.