Кіріспе

Чорао, сондай-ақ Чодднам (айтылуы – чоднэ, м әрпі ұнсыз) немесе Чодан деп те аталады, бұл Үндістанның Гоа штатындағы Тисвади маңындағы Мандови өзеніндегі арал. Гоадағы 17 аралдың ішіндегі ең ірісі. Штаттың астанасы Панаджи қаласынан және Мапуса қаласынан қашықтықта орналасқан. Чораоға Рибандардан пароммен жетуге болады. Чорао ауылы лузо-гоандық шіркеулерімен және үйлерімен әйгілі. Бұл арал сонымен қатар құстар қорығымен де танымал. Мандови мен Зуари өзендері арасындағы алты ірі аралдың бірі, қалғандары: Илья де Гоа, Дивар, Камбаржуа, Сент-Эстевам, Ванксим және көптеген кішкентай мангр аралдары мен құмды жағалаулар.

Этимология

Этимологиялық тұрғыдан алғанда, аралдың "Чодненм" атауы санскрит сөзі chuddamonnim-нен туындаған. "Чудда" сөзі бас киімді білдіреді, ал "Монним" (Мани) – мойынға тағылатын немесе цилиндр пішіндес әшекейді көрсетеді. Португалиялық ақсүйектер бұл аралды тұруға ыңғайлы деп тапқандықтан, оны Ilha dos Fidalgos (Ақсүйектер аралы) деп атаған.

Хоруаның португалдар алдындағы тарихы

Гоаға индо-арийлердің көшіп келуінің бірінші толқыны христиан дәуірінде б.з.б. 4-3 ғасырлар мен б.з. 3-4 ғасырлары аралығында болды. Осы қоныс аударушылардың ұрпақтары 96 брахман руын құрды. Конкани тілінде 96 саны – Шеннай, содан Шеной немесе Шенви тегі шыққан (португал тілінде Синай деп жазылады). Синай руларының тоқсан алтысының он отбасы Чорауда қоныстанды. Шенви брахмандары Гоаның әлеуметтік-экономикалық және діни өмірінде үстемдік құрды. Гоа тарихшысы Хосе Герсон да Куньяның сөзіне сәйкес, Чораода ежелгі Тиртха (қасиетті су қоймасы) болған және ол Махакшетра (Ұлы ел немесе орын) деп белгілі болған. Шенви брахмандарына үлкен құрмет көрсетілген, олар әдемі, әдепті және шебер болған. (Португалдықтар кейін Сати салты сияқты жесірлердің шашын қырқуды да тоқтатты.) Чораоның брахмандарына Калаванттар деп аталатын храм қызметкерлері қызмет көрсеткен (қазіргі қоғам Гоада Гомантак Маратха Самадж деп танылады). П.Д. Ксавьердің пікірінше, "Калавант жүйесі күйеуі қайтыс болғанда өртеу салтынан қашу үшін ауылдық храмдарға паналаған жесірлерден бастау алған болуы мүмкін".

Хоранды христиандыққа айналдыру

Арал Дивар мен Сальцеттегі көршілес аралдармен бірге иезуиттер христиандыққа өткізді. 1510 жылы бұл аймақ португалдықтар басып алған алғашқы жерлердің бірі болды. 1552 жылы Чорао аралында 3000-нан астам адам тұрды, олардың 300-і христиан болды және осы кезде кішкентай шіркеу салынды. 1559 жылдың соңына қарай барлығы 1200-ге жуық адам шомылдырылды. Келесі жылы, 1560 жылы, иезуит орденінен шыққан бірінші епископ Дом Жоао Нунес де Баррето Чораода орналасты, ол кейіннен жаңа місіонерлер дайындалатын орынға айналды. Иезуит миссионері және жазушы Луис Фроис 10 желтоқсан 1560 жылғы хатында: «Осы брахмандардың көпшілігі португал тілінде сөйлей алады және Иман мен Ахилаққа қатысты ілімді үйренуге құштар» деп жазды. 1560 жылдың 8 тамызында белгіленген жалпы шомылдыру рәсіміне дайындалу үшін бүкіл Чорао аралы өте жылдам дайындық жасады. Архиепископ және бірнеше дін қызметкерлері бірінші болып Чорао аралына келді, содан кейін әке Мелхиор Карнейро және провинциал келді. Тамыз айы болғандықтан, жаңбыр көп жауатын кезде, шіркеуді жөндеу жұмыстары асығыс аяқталды. Брагансаның вице-королі Дом Константино өзімен музыканттарды алып келді, олар керней, барабан және шарамела сияқты түрлі аспаптарда орындады. Вице-король Дом Константино Браганса сондай-ақ жергілікті маңызды адамдардың спонсоры (қамқоршысы) болды, оларды махаббат пен құрметпен қабылдады. Бұл жаңа мүмінге қуаныш сыйлады. Сол түні мүмкіндігінше көп адам шомылдырылды. Әке Жозеф Рибейро қалғандарды шомылдыру рәсімінен өткізді. Барлығы 1207 адам дінге өтті, олардың көп бөлігі бұрыннан шомылдырылған болатын. Фроис айтуынша, Чораода христианды қабылдағандардың көп бөлігі шаудариндер (құрма жеушілер) болған. Олар жақсы христиандар болды және қарапайым өмір салтымен, оларды дінге өткізу оңай болды. Олар ораза айында күнәларын мойындады, кейбіреулері екі аптада бір рет, ал басқалары ай сайын мойындады, ал алтауы немесе жетісі әр жексенбіде мойындап, біздің Грейс Анамыз шіркеуінде (Чорао аралы) қасиреттілікке қатысты. Кейбір хораолық әйелдер шомылдырылған кезде миссионерлерді таң қалдыратын көп алтын зергерлік бұйымдар киді. Олар Шардо кастасына жатады. 1566 жылы Чораода 2470 адам дінге кірді, ал кейбір брахмандар кейінірек римдік католиктер болуға уәде берді. 1582 жылы Чораода үш мыңнан астам адам дінге кірді, оның барлық тұрғындары римдік католиктер болды және көптеген адамдар шомылдырылу үшін сырттан келді.

Фидальгос аралы

Көптеген қабаттары әдемі ғимараттар гүлдік бақтармен қоршалған, ал кейде кеңістік жетіспеуінен бір-біріне бітісіп тұрды. Осы жерде көптеген ақсүйектер мен байлар жайлы да қызықты өмір сүрді. Сондықтан Чорао аралы "Ильха дос Фидальгос" (Ақсүйектер аралы) деп аталып кетті. Әдетке сәйкес, Фидалголар шіркеуге барғанда, олардың әдемі, көбінесе қызыл дамасктан жасалған қолшатырларын сақтау үшін арнайы орын бөлінетін еді. Фидалголар аралдың оңтүстік-шығысындағы паром аялдамасының жанында жиі демалып, Патмарио (жаelкенді қайықтар) Ескі Гоаға немесе Рибандарға қарай келе жатса, күтіп отыратын. Фидалголар да, қара халық та сол кездегі дәмді тағамдарды жеп, шатырларда ыстық шай ішуді ұнататын. Олар жаңа піскен мерем (шағын дәмдік) жеп, ыстық шай ішетін.

Chorão ірімшігі

Чорао бір кезде 16-шы ғасырдан бері сүт малдарынан өндірілген, еуропалық стильде пісірілген ірімшігімен әйгілі болды және "Queijo da Ilha de Chorão" (Чорао аралының ірімшігі) деп аталды. Чорао ірімшігі Гоаның жергілікті халқының да, Гоадағы португал ақсүйектерінің де арасында танымал болды. Чорао ірімшігі тіпті Макаоға дейін экспортталатын. Аралдан ірімшік жасаушылардың эмиграциялануы салдарынан, 19-шы ғасырда ірімшік өнеркәсібі тоқтатылды.

Хорао бекіністері

Мараттардың шабуылынан екі жақсы жабдықталған бекініс Қорао аралын қорғады. Фортелеза де Сан-Бартоломеу-де-Чорао (Форт Сан-Бартоломеу) 1720 жылы Қорао аралының солтүстік-шығыс бөлігінде салынған. Оның ішінде қамал болған. Басқа да ерекшеліктерінің қатарында, он бір зеңбірек және Қорао аралын және Кальвимді қоршап тұрған бекіністерді қорғау үшін пайдаланылған. Жозе Николау да Фонсеканың сөзіне сәйкес, ол Нароа бекінісімен бір уақытта салынған болуы мүмкін. 1811 жылы бекініс тасталып, қазір толық қираған күйде жатыр.

Білім беру мекемелері

1559 жылы иезуиттер Хораода ауыл балалары үшін мектеп ашты. Бір кезде олардың саны 400-ге дейін жеткені жазылған. Бұл мектепте оқу, жазу және христиан дінінің негіздері оқытылды. Халық сенуінше, мектеп Ә. Дом Жоао Нунес Бареттоның, Эфиопия патриархының иезуиттер үшін салған резиденциясында орналасқан. Бұл мектепте, әлдебір уақытта, дін аудару жұмысына көмектесетін Конкани тілі де оқытылған болуы мүмкін. Мектеп иезуиттердің қажеттілігі үшін ашылды.

Латын мектебі

1870 жылғы 6 ақпанда Chorão Communidade қабылдаған қаулыдан кейін, 1871 жылғы 19 сәуірде шығарылған жарлыққа сәйкес, Chorão Communidade есебінен Chorão аралында Латын мектебі құру туралы шешім қабылданды, оның профессорының жалақысын штат үкіметі тағайындайтын болды.

Ағылшын тілі мектебі

1944 жылы Фр. Элиас Гама Хорао аралында жаңа ағылшын мектебін салуды жоспарлаған, бірақ Боктавадолық Януарио Перейра құрған, бірақ іс жүзінде жұмыс істемейтін Санкт-Бартомеус орта мектебі болғандықтан, ол мұны істей алмады. Сол мектепті қайта іске қосу Фр. Элиас Гаманың еңбегі болды. 1952 жылдың 6 қарашасында Дом Хосе да Коста Нунес жаңа мектеп ғимаратын салтанатты түрде ашты. Оқу ағылшын тілінде жүргізіледі және мектеп оқушыларын С.С.С. емтиханына дайындайды.

Шорға

Бұл ауыл аралдың оңтүстігінде орналасқан.

Амбелим

Бұл ауыл аралдың солтүстік-батысында орналасқан.

Қарайим (Карой)

Бұл ауыл аралдың солтүстік-шығысында орналасқан.

Құстар қорығы

Чорао аралы ең алдымен өзінің таңғажайып флорасы мен фаунасымен тартымды. Суда өсетін керемет әрі әдемі мангр ормандары көптеп кездеседі. Чорао аралының батыс бөлігінде, 178 гектар жерде Салим Али құс қапталы орналасқан. Бұл Гоаның ең ірі құс қапталы. Қаптал атақты үнді құс зерттеушісі доктор Салим Алидің есімімен аталған және қазір "Салим Али құс қапталы" деп мақтан тұтады. Осы ұлттық парктің аумағында 400-ден астам түрге жататын көшпенді және жергілікті құстар қоныстанады. Салим Али құс қапталының су тұрғындарының арасында крокодилдерді де кездестіруге болады.

Чорао аралының тұрғындары

Аты Лауазымы Локу Синай Найк (Лукас де Са) Рендеиро Мор (бас салық жинаушы) & Ауылдық сот органы, 1548 жыл, "Гоа брахмандарының ең ұлы адамы" және Хораода христиандыққа есік ашты. Крисна Танадор Мор (Ауылдық сот органы), Гоаның бас брахмандарының бірі. Португалияның Бардес пен Салсетті жаулауына көмектесті. Рауль Чатим (Ravala Śeṭī немесе Roulu Shet) Караим Гаункары, 16 ғасыр саудагері, гильдия басшысы және Афонсу де Альбукеркимен серіктес, Гоада жоғары лауазымда болды. Португалияға сапар шеккен алғашқы гоалық саудагер, Португалия королі оған құрметті атпен бірге жылқы сыйлады. Винсент Альварес Португалияның Жоан V патшасының дәрігері және химигі. Мануэль Каэтано Альварес Португалиядағы Медицина факультетінің бірінші гоалық түлегі. Браз Фернандес Португалияның Бомбейдегі тұңғыш вице-консулы. Рожерио де Фария (Роже Фария) Бразилия консулы және Лузо-Гоан бизнесмені. Бомбей айналымдарында "Кеңес саудагері" деп аталды. Лукас де Лима Теолог, заңгер және канонист. Браз Энтони Фернандес 1925 жылы Бомбей тарихи қоғамын құрған жазушы, тарихшы. Жозе Мария Тито Фернандес (Кете) Capela de Nossa Senhora da Saúde (Chorão аралы) сәулетшісі. Доктор Чикот Ваз Нейрофизиолог. Әулие Анастасио Гомес Теолог. Ренато да Пенха Гонсавлес Ғалым. Луис Ксавье Коррейя да Грака Ғалым және заңгер. Аугусто да Пенха Гонсалвес Анголадағы Жоғарғы сот судьясы. Нэнси Родригес 1990-91 жылдардағы Нью-Йорктегі үндістер арасындағы халықаралық сайыста "Әлем сулуы". Энтони Колако 1991 жылғы Мүгедектер Олимпиадасында АҚШ-тың Миннесота штатында алтын медальді жеңіп алған алғашқы гоалық. Франсис Фернандес Саусақ іздері сарапшысы және Солтүстік Америкадағы бұрынғы полиция инспекторы. Әулие Себастьяо Ксавье Де Норонха Милапур епархиясында 47 жыл миссионер болып, 32 жыл Ваилангани приход пасторы болды, ол онда талмай еңбек етіп, "Анамыздың" ескі кішкентай шіркеуін керемет ғибадатханаға айналдырды, 1865 жылдың 16 шілдесінде Хорао, Гоада дүниеге келді.