Кіріспе

Cheek v. United States, 498 U. S. 192 (1991) – АҚШ Жоғарғы Сотының салық төлеуден жалтарған Джон Л. Чиктің салық декларацияларын уақытында тапсырмау және салықты қасақана төлемеу фактісі бойынша шығарылған сот үкімін күштен шығарған ісі. Сот, салық заңнамасының күрделілігінен туындаған түсініспеушілік нәтижесінде, салық заңын бұзбайтынына шын ниетпен сену, тіпті бұл сенім ақылға сыймас немесе негіссіз болса да, қасақаналықты жоққа шығарады деп шешті. Сонымен қатар, сот салық заңнамасының жарамсыз немесе конституцияға қайшы екендігі туралы шын сенімнің, салық заңнамасының күрделілігінен туындаған түсініспеушілікке негізделген адал сенім емес екенін, және ол қорғаныс ретінде қабылданбайтынын мәлімдеді.

Өмірбаян

Жауапкер Джон Л. Чик 1973 жылы «Американ Эйрлайнз» авиакомпаниясының ұшқышы болды. 1979 салық жылына дейін Чик Федералды табыс салығы бойынша декларацияларын тапсырды. 1980 салық жылынан бастап Чик Федералды табыс салығы бойынша декларация тапсыруды тоқтатты. Ол жұмыс берушісіне ұсынған W-4 нысанында 60-қа дейін жеңілдіктерді көрсетті. 1982 жылдан 1987 жылға дейін Чик Федералды табыс салығын жоққа шығаруға бағытталған кем дегенде төрт азаматтық іске қатысты. Бұл істерде мынадай аргументтер келтірілді: 1) ол заң бойынша салық төлеуші емес деген аргумент; 2) жалақы табыс емес деген аргумент; 3) он алтыншы түзету жеке тұлғаларға табыс салығы салуға рұқсат бермейді деген аргумент; және 4) он алтыншы түзетуді орындауға болмайды деген аргумент. Төрт істе де соттар бұл аргументтердің дұрыс емес екенін мәлімдеді. Чик сонымен қатар салық қылмыстары бойынша айыпталған екі қылмыстық сотқа қатысты. Джон Чикке ақырында 1980, 1981, 1983, 1984, 1985 және 1986 жылдарға арналған Федералды табыс салығы бойынша декларацияны әдейі тапсырмау фактісі бойынша алты айып тағылды. Оған сондай-ақ 1980, 1981 және 1983 жылдарға арналған салықтан қашу бойынша айып тағылды.

Соттың бірінші сатысы

Өзінің қылмыстық іс процесінде Чек өзін өзі қорғады. Ол сондай-ақ 1978 жыл шамасында Федералды табыс салығы жүйесі конституцияға қайшы екеніне сенетін бір топ өткізген семинарларға қатыса бастағанын мәлімдеді. Чек семинарлар мен жеке зерттеулерінің нәтижесінде салық заңдары конституцияға қайшы түрде қолданылып жатыр және оның әрекеттері заңмен сәйкес деп шын ниетпен сенгенін айтты. Чек АҚШ Конституциясын, сот шешімдерін, ортақ құқық пен басқа да материалдарды өзінің түсініктері тұрғысынан баяндады. Ол осы материалдарға сүйене отырып, салық декларациясын беруге міндетті емес, табыс салығын төлеуге міндетті емес екенін, сондай-ақ жалақысынан ұсталған ақшаны қайтаруға құқылы екенін мәлімдеді. Чек сонымен қатар жеке компанияда (American Airlines) алған жалақысы ішкі кірістер заңдары бойынша табысқа жатпайды деп ұстанымын білдірді. Чек осылайша, қылмыстық салық қылмысы үшін қажетті "қасақаналық" ниетпен әрекет етпегенін дәлелдеуге тырысты.

Заңның белгісіздігі

АҚШ қылмыстық заңы бойынша, жалпы ереже ретінде заңды білмеу немесе заңды қате түсіну қылмыстық қудалауға қарсы қолданылатын жарамды қорғаныс болып табылмайды (сонымен қатар Ignorantia juris non excusat қараңыз). Дегенмен, осы ереженің ерекшеліктері бар. Кейбір АҚШ қылмыстық заңдары "нақты ниетпен жасалған қылмыстар" деп аталатын қылмыстарды қарастырады, онда заңды білмеу жарамды қорғаныс болуы мүмкін. Федералдық қылмыстық салық заңдары – нақты ниетпен жасалған қылмыстарға арналған заңдардың мысалы, онда заңды нақты білмеу жарамды қорғаныс болып есептеледі.

Қатысушыларға берілген қате нұсқаулар

Чек сотталды, бірақ қазылар кеңескен кезде сот төрешісінен заңды түсіндіруді сұрады. Төреші қазылар алқасына "шынайы, бірақ негіссіз сенім қорғаныс болып табылмайды және қасақаналықты жоққа шығармайды" деп түсіндірді. Сот та қазылар алқасына "жеке жұмысқа орналасқан адамның жалақысы табыс емес деген немесе салық заңдары конституцияға қарсы деген тұжырымға келген кеңес немесе зерттеу объективті түрде ақылға сыймайды және заңды ада қылып түсіну қорғанысының негізі бола алмайды" деп түсіндірді.

Апелляциялық шағымдар

Чик өзінің айыпталуын АҚШ-тың жетінші апелляциялық округінің сотына шағымдады, ол шешімді күшінде қалдырды. АҚШ Жоғарғы Соты істі қарау үшін certiorari бұйрығын шығарды. Сотта Чик алдын ала сотта қасақаналықты жоққа шығару үшін заңды дұрыс түсінбеудің объективті түрде негізді болуы керек деген қазылар алқасына берілген нұсқаудың қате екенін айтты.

Келіспеушіліктер

Соттасушы Гарри Блэкмун, оған қосылған судья Тургуд Маршалл, федералды табыс салығы конституцияға қайшы деп сену қасақаналық айыбына қарсы қорғаныш бола алмайды деген Соттың шешімімен келісті. Алайда, бұл екі судья Ішкі кіріс кодексін дұрыс түсінбеуге негізделген шынайы, адал сенімнің дұрыс қорғаныш болып табылатыны туралы Сот шешіміне наразылық білдірді. Блэкмун бұған қарсы пікір білдіріп былай деп жазды:

Меніңше, бұл істе біз "салық заңдарының күрделілігімен" емес, табыс салығы заңының ең қарапайым және негізгі мәселесімен айналысамыз: жалақы алушы салық төлеуші ме және жалақы табыс болып санала ма? [ ] Мен үшін түсініксіз, бүгінгі күні, қазіргі федералды табыс салығы жүйесі құрылғанына 70 жылдан астам уақыт өткен соң, 1913 жылғы Кіріс туралы заң қабылдалғаннан бастап, 38-ші том, 166-бет, еңбек еткені үшін алатын жалақысы табыс емес деп, заңмен белгіленген қасақаналық айыбына қарсы қорғаныш ретінде, құзыретті санаты бар кез келген салық төлеуші мұндай мәлімдеме жасай алады, тіпті басқаша айтатын және ақылсыздарға табыс салығын төлеуден бас тартуға кеңес беретін секта болған жағдайда да. Бір қызығы, бұл салық төлеуші, әрине, біздің ірі коммерциялық әуе компанияларының бірінде лицензияланған ұшқыш болған, демек, кем дегенде ең төменгі интеллектуалдық қабілетке ие болған адам еді.

Жақсы қорғаныс

Кейбір салық төлеуге қарсы шығушылар бұл істі, салық заңнамасын адал ниетпен дұрыс түсінбегендік туралы Чектың (Cheek) қорғанысын қолдану арқылы жазасыз салық төлеуден қашуға болатындығын дәлелдеу үшін пайдаланды. Дегенмен, Чектың қорғанысы тек қылмыстық сотта ғана қолданылады, салық төлеуден қашудың тәсілі ретінде емес. Сонымен қатар, адвокат Дэниел Б. Эванс Чектың қорғанысы логикалық тұрғыдан өз-өзіне қарсы екенін айтады: [I] егер сіз оны пайдалануды алдын ала жоспарласаңыз, онда ол сәтсіздікке ұшырауы әлдеқайда мүмкін, себебі сіздің "адал ниетті сеніміңізді" құруға жасаған әрекеттеріңізді үкімет сіздің жасаған ісіңіздің дұрыс емес екенін білгеніңізді көрсететін дәлел ретінде пайдаланады, сондықтан сіз алдын ала қорғаныс жүйесін құруға тырыстыңыз.