Кіріспе

Айснер v. Макомбер, 252 U. S. 189 (1920) – АҚШ Жоғарғы Сотында қарастырылған салық жөніндегі іс. Бұл іс келесі шешімдерімен ерекшеленеді:

Акционер нақты ақша немесе басқа да мүлік алмай, корпорациядағы үлесінің бұрынғы пропорциясын сақтап қалған жағдайда, акция бойынша дивиденд акционер үшін табыс болып табылмайды. 1916 жылғы «Жарғылық акті» бойынша мұндай дивидендке салынған табыс салығы, егер дивиденд корпорацияның жинақталған табысына тікелей байланысты болса да, конституцияға қайшы деп танылды.

Бұрынғы істер

1895 жылы Жоғарғы Сот «Pollock v. Farmers' Loan & Trust Co.» ісі бойынша мүліктен түскен кірістен алынатын салықтың, еңбек немесе кәсіптік қызметтен түскен кірістен алынатын салықтан өзгеше, штаттардың Конгресс өкілдігіне пропорционалды болуы керек деген шешім қабылдады. 1913 жылы АҚШ Конституцияның он алтыншы толықтыруын ратификациялады, ол кірістің көзіне қарамастан (мүліктен немесе еңбек және кәсіптік қызметтен түскен кіріс) және штаттың Конгресс өкілдігін ескермей кіріс салығын салуға мүмкіндік берді. 1918 жылы Сот «Towne v. Eisner» ісінде «Eisner v. Macomber» ісіндегіге ұқсас жағдайды қарастырды. (Екеуі де ішкі кіріс жинауға Ейснер жауапты болды). Бірақ «Towne v. Eisner» ісінен кейін АҚШ Конгресі акциялар дивидендтері кіріс ретінде қарастырылуы тиіс екенін нақты көрсететін кіріс жинау заңын қабылдады.

Фактілер

Мюртел Х. Макомбер Standard Oil компаниясының 2200 акциясына ие болды, ол компания 50% акция дивиденді жариялады. Ол қосымша 1100 акция алды, оның шамамен 20 000 доллары номиналды құнымен компанияның жинаған кірісін көрсетті, бұл кіріс бастапқы салық заңы күшіне енген күннен бері үлестірілмей, қайта капиталдандырылған. Ағымдағы заң акция дивидендтерін табысқа жатқызады, ал үкімет сертификаттарды Макомберге корпорация оған ақша төлегендей табыс ретінде салық салынуы керек деп талап етті. Ол салық инспекторы Марк Эйснерге ақшасын қайтару үшін сотқа жүгінді.

Акциялар дивидендінің экономикалық мәні

Бұл жағдайда акция дивиденді акцияларды бөлудің экономикалық эквиваленті болды, яғни корпорация шығарылған акциялардың жалпы санын көбейтетін, бірақ жаңа акцияларды акционерлерге олардың бұрынғы акцияларының санына пропорционалды түрде тарататын операция. Мысалы, егер корпорация "екіге біреу" акцияларды бөлуді жарияласа және ешқандай ақша немесе басқа мүлік акционерлерге үлестірмесе, бір акциясы 4 доллар болған 100 акцияны ұстаған акционер енді әрқайсысы 2 доллардан 200 акцияны ұстайды, екеуінің де құны 400 долларға тең болады.

Салдары

Қалай болғанда да, инвесторлардың салықтан қашуы ұзаққа созылмады. Келесі жылы Сот капиталдық табысты табыс деп таныды және акциялар сатылған кезде оны табыс ретінде мойындау керек деп шешті. Сонымен қатар, акциялар дивидендтеріне қатысты ерекшелік «Америка Құрама Штаттары мен Феллис» сияқты істерде тарылды (аналық компанияның акционерлеріне берілген еншілес компанияның акциялары табыс ретінде салық салынады); «Рокфеллерге қарсы Америка Құрама Штаттары» және «Куллинанға қарсы Уокер» (компаниялардың уақыт өте жинаған капиталының өсуі, акциялар мұрагер компанияның акционерлеріне таратылған кезде салық салынады). 1940 жылы Жоғарғы Сот «Эйснерге қарсы Маккомбер» ісінде айқындалған «бөліп алу» (severance) концепциясынан бас тартып, «Хелверингке қарсы Бруун» ісінде «бөліп алу» іске асырудың қажетті шарты емес деп шешті. «Бруун» ісінде, салық төлеуші жалға беруші, жалға алушы жалға және салық төлеуді тоқтатқаннан кейін 99 жылға жалға берілген мүлікті қайтарып алды. Жалға алу шарты жалға алушыға жаңа ғимарат немесе басқа да жақсартулар салуға мүмкіндік берді. Жалға алушы бұрынғы ғимаратты бұзып, жаңасын салған. Жаңа ғимараттың құны мүлікті қайтарып алған күні 64 245,68 долларды құрады. Үкімет жалға берушінің 51 434,25 доллар көлемінде табыс алғанын, мүлікті қайтарып алған күніндегі ғимараттың құны мен жалға берушінің ескі ғимараттағы 12 811,43 долларлық бастапқы құны арасындағы айырмашылықты мәлімдеді. Жалға беруші мүліктің сатылмағанын, сондықтан іске асыру болмағанын және пайданы тудырған мүліктің жақсартуы оның бастапқы капиталынан бөліне алмайтынын аргументтеді. Сот жалға берушіге қарсы шешім шығарып, мүлікті қайтарып алудан ол табыс алғанын анықтады. Сондай-ақ, Сот «бөліп алу» енді іске асырудың қажетті шарты емес екенін мәлімдеді.