1948 жылғы Араб-Израиль соғысында шетелдік еріктілер
Mahal (Israel)
1948 жылғы Араб-Израиль соғысында Израиль үшін шетелдік еріктілер күші – Махал. 4000-қа жуық еріктілер, еврейлер мен бейеврейлер соғысқа қатысты. Тарихы мен құрамын біліңіз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1948 жылғы Араб-Израиль соғысында Израиль үшін соғысқан шетелдік еріктілер
Foreign volunteers who fought for Israel during the 1948 Arab–Israeli War
Махал, көбінесе Махал деп жазылады, 1948 жылғы Араб-Израиль соғысында Израиль күштерімен бірге соғысқан шетелдік еріктілер тобын білдіреді. Әлемнің түкпір-түкпірінен келген 4000-ға жуық еріктілер, олардың көпшілігі еврейлер, бірақ еврей емес адамдар да болды. Махал – מתנדבי חוץ לארץ (Mitnadvei Hutz LaAretz, "шет елден келген еріктілер") деген сөздердің аббревиатурасы. Соғыстан кейін Махал таратылды, және еріктілердің көпшілігі өз елдеріне қайтты, бірақ кейбіреулері елде тұрақты тұруға қалды.
Mahal, more often spelled Machal , refers to the group of overseas volunteers who fought alongside Israeli forces during the 1948 Arab–Israeli War. Some 4,000 volunteers, mostly Jews but also non Jews, arrived from all over the world. Mahal is an acronym of מתנדבי חוץ לארץ (Mitnadvei Hutz LaAretz, "volunteers from abroad"). Mahal was disbanded after the war and most of the volunteers went home, although some remained in the country as permanent residents.
Тарих
Махалдың көптеген мүшелері АҚШ және Ұлыбритания қарулы күштерінің Екінші дүниежүзілік соғыс ардагерлері болды. Соғыс аяқталғаннан кейін одақтас әскерлер күрт қысқартылды және көптеген сарбаздар демобилизацияланды; сонымен қатар, әскери қызмет тәжірибесі күнделіктіге айналып, әсіресе ұшқыштар сияқты кейбір әскери қызметшілерге ұнамайтын болды. Олар түрлі жағдайларда шақырылды немесе еврей мемлекетінің тәуелсіздік үшін күресі туралы естіп, өз еріктерімен келді. Кейбір жағдайларда тізімге алынғандардың бұрынғы әскери тәжірибесі болмады. Олардың арасында еврейлер де, христиандар да болды, олардың кейбіреуі – сионизмнің идеологиялық жақтастары, ал енді біреулері – жалдамалы сарбаздар. 1939 және 1948 жылдардағы британдық теңіз блокадасын (еврейлердің Палестинаға көшіп-қоныстануына шектеу қойған) бұзуға тырысқан «Хаапала» қозғалысы, сондай-ақ «Алия Бет» атпен белгілі болды, 66 қатысушы кемеден 236 Махалдың бұрынғы теңізшілерімен қолдау көрсетілді, олар еврей қашқындарының құпия кемелерінің экипаждары болды. 1948 жылғы Араб-Израиль соғысында еврей күштерінің құрамында 58 елден келген шамамен 3500 шетелдік еріктілер болды, олардың жалпы саны 29 677–108 300-ге жетеді (әскерилендірудің күшеюіне байланысты бұл көрсеткіш едәуір өсті). Шайқаста барлығы 123 Махалник қаза тапты (119 ер адам және 4 әйел). Махал еріктілерінің ең танымалдарының бірі – Микки Маркус, Израильдің алғашқы алуф (бригадир генерал) атанған АҚШ армиясының еврей полковнигі. Маркустың соғыс кезіндегі тәжірибесі 1948 жылғы Иерусалим үшін болған шайқаста маңызды рөл атқарды. Басқа да маңызды Махалниктер – канадалық офицер Бен Дункельман, АҚШ ұшқышы Милтон Рубенфельд және екінші дүниежүзілік соғыс кезінде британдық армияның бір бөліміне қолбасшылық еткен, Англияда туған палестиналық еврей Велсли Арон майоры. 1947 жылы АҚШ-та лекция оқып жүргенде, Хаганадан жаңадан құрылған мемлекетті қорғауға көмектесетін «білімі бар» адамдарды тартуды ұйымдастыруды сұрады.
Many members of Mahal were World War II veterans from United States and British Armed Forces. Allied armies were reduced considerably after the end of the war and many soldiers were demobilised; moreover, the service experience became mundane and did not suit some servicemen, particularly pilots. In various circumstances they were invited, or heard of the Jewish state's struggle for independence and volunteered. In some cases those who enlisted had no prior military experience. There were Jews and Christians, both ideological supporters of Zionism and mercenaries. The Ha'apala movement, also called "Aliyah Bet", which attempted to evade the 1939 and 1948 British naval blockade restricting Jewish immigration to Palestine, was assisted by 236 Machal former servicemen of the Allied navies as crews of ten clandestine Jewish refugee ships, out of sixty six participating vessels. The 1948 Arab Israeli War saw approximately 3500 foreign volunteers from 58 countries among the Jewish forces, out of an estimated 29,677–108,300 total (it grew considerably in size due to increasing levels of militarisation). A total of 123 Mahalniks were killed in battle (119 men and 4 women). One of the most famous Machal volunteers was Mickey Marcus, a Jewish United States Army colonel who became Israel's first aluf (brigadier general). Marcus' wartime experience was vital in the 1948 Battle for Jerusalem. Other important Mahalniks were Canadian officer Ben Dunkelman and U. S. pilot Milton Rubenfeld, and
Major Wellesley Aron, an English born Palestinian Jew who had commanded a unit in the British Army during World War II. In 1947, while on a lecture tour of the United States, he was requested by the Haganah to organize the recruitment of men with "know how" who could help in defending the newly established state.
Израиль әуе күштеріне көмек
Махалдың ең үлкен ықпалы Израиль әуе күшінде (IAF) сезілді, оның құрамының үштен екі бөлігін құрап, ағылшын тілі еврей тілін ең көп қолданылатын IAF қызмет тілі ретінде басып озды. Махал әуе экипаждары Еуропадан Палестинаға қару-жарақ пен жабдықтар, ал араб елдерінен мыңдаған еврей қашқындырын тасымалдады. 1948 жылы Негев аймағын Мысыр армиясы қоршаған кезде, Махал ұшқыштары жау тылында қалған елді мекендерге әуемен мыңдаған тонна көлік жеткізді, көбінесе үлкен жүк ұшақтары мен түрлендірілген авиалайнерлерді мұнай шамдарымен жарықтандырылған, құмды, дайын емес ұшу-қону жолақтарына түнгі уақытта қондырды. Израильдің ұлттық әуе компаниясы Эль-Алдың құрылуына Махал ардагерлері үлкен үлес қосты. Махал қызметкерлерін Израиль қорғаныс күштеріне интеграциялау оңай болмады. Көбінесе әуе күшінде еріктілерге жоғары жалақы мен жағдайлар талап етіліп, берілгендіктен, арасында шиеленіс туды; кейбір еріктілер сионизмге немесе қатаң, тәртіпті иерархияға онша берілмейтін авантюристтер еді. Бұл әуе тасымалы бөлімінің таратылуына әкелді, оның Махал қызметкерлері жалақы шарттарына наразылық білдіріп, «өндірістік әрекет» жасады. Бөлім Израиль қызметкерлерімен қайта құрылды. IAF құрылысына логистикалық қолдау 1948-1949 жылдардың маңызды айларында ұшақтар сатып алған түрлі диаспоралық ұйымдар көрсетті. Австралиядағы маңызды шаралардың бірі Израильге алты ұшақтың экспортталуына әкелді, бірақ қару-жарақ блокадасы тек Израильге қарсы салынды. 1949 жылдың 7 қаңтарында соңғы атысты тоқтатуға бірнеше сағат қалғанда, төрт британдық RAF Spitfire ұшағы (мүмкін, Мысырда орналасқан No. 208 эскадрильясы) Израильдің оңтүстік шекарасын асып, әуеде барлау миссиясын жүргізді. Оларға Израиль әуе күштерінің Spitfire ұшақтары шабуыл жасады, нәтижесінде британдық ұшақтардың үшеуі атып түсірілді. Израильдік Spitfire ұшақтарын Махал еріктілері "Slick" Goodlin (АҚШ) және Джон МакЭлрой (Канада) басқарды. Екеуі де бұрынғы АҚШ Әскери-әуе күштері мен Канада Корольдік әуе күштерінің ұшқыштары, Екінші дүниежүзілік соғыстың қатысушылары.
The largest presence of Mahal was felt in the Israeli Air Force (IAF), making up nearly two thirds of its personnel, to the point that English overtook Hebrew as the most widely used operational IAF service language. Cargo flights flown by Mahal air crews transported weapons and supplies to Palestine from Europe, and thousands of Jewish refugees from Arab countries. During the Egyptian Army siege of the Negev region in 1948, Mahal pilots airlifted thousands of tons of supplies to communities behind enemy lines, usually by night landings of large cargo planes and converted airliners on makeshift, unpaved sand runways, hand lit by oil lamps. The national Israeli airline El Al was partially founded by Mahal veterans. The integration of Mahal personnel into the Israel Defense Forces did not proceed without difficulty. Occasional tensions surfaced due to the superior pay and service conditions demanded by and given to the volunteers over resident or native Israeli soldiers, mainly in the air force; some of the volunteers were adventurers with little commitment to Zionism or to a rigid, disciplined hierarchy. This culminated in the disbandment of the Air Transport Division, following an "industrial action" by its Mahal personnel over pay conditions. The division was re established with Israeli personnel. Logistic support of the founding of the IAF was provided by various diaspora groups which procured planes in the critical months of 1948–9. One important such activity in Australia led to the export to Israel of six planes, despite the arms blockade enforced only against Israel amongst the combatants. A few hours before the final cease fire on 7 January 1949, a flight of four British RAF Spitfires (possibly from No. 208 Squadron RAF based in Egypt) bypassed the southern Israeli border on an aerial reconnaissance flight. They were attacked by a pair of Israeli Air Force Spitfires, resulting in three of the British planes being shot down. The Israeli Spitfires were flown by Mahal volunteers "Slick" Goodlin (USA) and John McElroy (Canada). Both were former US Army Air Forces and Royal Canadian Air Force pilots, veterans of the Second World War.
Мұра және еске алу
Соғыс 1949 жылы аяқталғаннан кейін Махалдың көп бөлігі өз елдеріне қайтып оралды. Бірақ кейбіреулері Израильде қалды; Лод қаласының жанындағы Кфар-Даниэль ауылы Солтүстік Америка мен Ұлыбританиядан келген Махал ардагерлерімен құрылды. Сол кездегі премьер-министр Давид Бен-Гурион: «Махал күштері – Израиль мемлекетінің сақталуына диаспораның ең маңызды үлесі болды» деді. Тель-Авивтен Иерусалимге баратын жолдың бойындағы Шаар-Хагай маңында Махал еріктілерінің құрметіне ескерткіш орнатылды. Онда Ешуа кітабының 1:14 (ЕЖ) аятынан алынған келесі сөздер жазылған: «Барлық батырлар қаруланып, бауырластарыңның арасынан өтіп, оларға көмектессін». Арада жылдар өткен соң, жол конфигурациясының өзгеруі Шаар-Хагай ескерткішіне баруды қиындатты, нәтижесінде келушілердің саны күрт азайды. Махалдың Израильдің құрылуындағы маңызды рөлі туралы хабардарлық танымы төмендеді. Еврей Америкасы тарихи мұраны сақтау қоғамы бұл мәселені және тарихи естелік қажеттілігін мойындады. 2017 жылдың желтоқсанында Иерусалимдегі Махал көшесінде, Иерусалимдегі Оқ-дәрі төбесі мұражайының қарама-қарсы жағында Алты күндік соғыстағы Оқ-дәрі төбесі шайқасына арналған жаңа Махал ескерткіші ашылды. Еврей Америкасы тарихи мұраны сақтау қоғамы мен Израиль мұра корпорациясының американдық ардагерлері қаржылаған ескерткішті танымал израильдік суретші Сэм Филипе жобалады. Ескерткіш – Махалдың Израильдің құрылуының негізгі тасы екенін көрсететін алып рельефті тас. Тасқа орнатылған қоладан жасалған мүсіндер Израиль қорғаныс күштерінің Махалға үлес қосқан тармақтарын – Әуе күштерін, Армияны және Әскери-теңіз күштерін бейнелейді. Жаңа Махал ескерткіші, оның түсіндірмелік тарихи тақталарымен бірге, жылына жүздеген мыңдаған келушіні қабылдайды.
After the end of the war in 1949, the majority of the Mahal returned to their home countries. Some remained to live in Israel; the village of Kfar Daniel near Lod was founded by Mahal veterans from North America and the United Kingdom. Then Prime Minister David Ben Gurion said "the Mahal Forces were the Diaspora's most important contribution to the survival of the State of Israel." A memorial honoring the Mahal volunteers was erected near Sha'ar HaGai on the road from Tel Aviv to Jerusalem. On it is inscribed a verse from Joshua 1:14 (HE): "All those of valour shall pass armed among your brethren, and shall help them." Over the years, changing road configurations made accessibility to the Sha'ar HaGai memorial obscure with a corresponding, significant, drop off in visitation. Contemporary awareness of the vital role of Mahal in the birth of Israel diminished. The Jewish American Society for Historic Preservation recognized the problem and the necessity for historical memory. December 2017, a new Mahal memorial was dedicated on Mahal street in Jerusalem directly across from Jerusalem's Ammunition Hill Museum to the Battle of Ammunition Hill during the Six Days War. The memorial, funded by the Jewish American Society for Historic Preservation, and the American Veterans of Israel Legacy Corporation,Unreliable source: date=August 2021 was designed by noted Israeli artist Sam Philipe. The Memorial is a massive relief boulder symbolizing Mahal as one of the foundational rocks in the birth of Israel. Mounted on the boulder are bronze sculpted symbols of branches of the Israel Defense Forces that Mahal contributed to, Air Force, Army, and Navy. The new Mahal memorial, with its interpretive historical signage, is seen by hundreds of thousands of visitors a year.
Бүгінгі еріктілер бағдарламалары
Шетелде тұратын азаматтар Израиль қорғаныс күштерінде (ИҚК) түрлі еріктілер бағдарламалары арқылы қызмет ете алады. Бұл бағдарламалар Израильде заңды түрде тұратын, еврей тегі бар (және еврей әжесінен немесе атасынан тараған) жас емес-израильдіктерге, сондай-ақ 24 жасқа дейінгі (ерлер), 21 жасқа дейінгі (әйелдер) және 36 жасқа дейінгі (дәрігерлер) шетелдегі израильдіктерге арналған. Бағдарламалар әдетте 18 айға созылады, оның ішінде жауынгерлік бөлімдерге қосылатындар үшін ұзартылған дайындық немесе жауынгерлік емес дайындықтан 1 ай өтеді. Барлық шетелдік еріктілер қатардағы Израиль әскери бөлімдерінде қызмет етеді. Сар-Эл – еврейлер мен еврей емес азаматтарға арналған тағы бір ИҚК еріктілер бағдарламасы, ол жауынгерлік емес қолдау көрсетуге бағытталған.
Overseas residents can serve in the IDF through various volunteer programs which are for young non Israelis of Jewish background who are legal residents in Israel (and descendants of a Jewish grandparent) and overseas Israelis who are younger than 24 (men), 21 (women), 36 (physicians). The programs consist typically of 18 months of IDF service, including extended training for those joining combat units or 1 month of non combat training. All overseas volunteers serve in regular Israeli military units. Sar El is another IDF volunteer program open to Jews and non Jews which focuses on non combat support.