19 ғасырдағы Уппсала университетінің алғашқы табиғаттану қоғамы
Linnéska institutet
Уппсала университетіндегі алғашқы ғылыми қоғам – Линней институты. Табиғаттанумен айналысқан студенттер құрған, тарихы, құрылуы мен жарияланымдары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Линне институты – 19 ғасырдың басында Уппсала университетінде құрылған, қысқа ғұмырлы ғылыми қоғам. Бұл Упсаладағы табиғаттану ғылымдарымен айналысқан алғашқы студенттік қоғам. Қоғам 1800 жылы бірнеше студенттің қатысуымен «Societas pro historia naturali» («Табиғи тарих қоғамы») деген атпен құрылды, 1802 жылы «Zoophytolithiska sällskapet» («Зоофитолиттік қоғам») деп, ал соңында 1807 жылы «Linnéska institutet» («Линне институты») деп өзгертілді. 1802 жылы Линнейдің шәкірті Адам Афзелиус қоғамның президенті болып сайланды. 1807 жылы, Линнейдің туғанына 100 жыл толуына орай атын соңғы рет өзгерткен кезде, қоғам ескерткіш медаль жасап, «Linnéska institutets skrifter» («Линне институтының жазбалары») атты қоғамның жалғыз жинағын жариялады. Бұл басылым 1906 жылы Йохан Маркус Хулттың басылымында қайта басылды. 1813 жылы қоғамның қызметі тоқтатылды. Афзелиустен басқа, журналдың жалғыз санына мүшелер мен серіктестер ретінде Ларс Герман Гилленхал (кейін Швецияның әділет министрі), геолог және тау-кен инженері Якоб Хенрик аф Форсельс, палеозоолог Йохан Вильгельм Далман, коллекционер Габриэль Марклин, дәрігер Карл Стенхаммар (кейін Каролинска институтының профессоры) және кейін мемлекеттік қызметкер болған, сондай-ақ табиғатты әуесқой тұрғысынан зерттеген Барон Фредерик Антон Врангель кірді. Қоғамның хатшысы болған Далман оны студенттер мен оқытушылардың ресми емес пікірталас жүргізетін қарапайым кездесу орны ретінде бағалады, бірақ 1807 жылы атын өзгерту және Линнейдің мерейтойын салтанатты түрде тойлау оған қоғамның жерлеу рәсімі сияқты сезім тудырды. Қоғамның қалған хаттамалары мен басқа да құжаттары Уппсала университетінің кітапханасында сақталады.
The Linnéska institutet (Linnaean Institute) was a short lived scientific society at Uppsala University in the early 19th century. It has the distinction of being the first student society in Uppsala preoccupied with the natural sciences. The society was founded in 1800 by a few students under the name Societas pro historia naturali ("Society for Natural History"), which was changed in 1802 to Zoophytolithiska sällskapet ("Zoophytolithic Society") and finally in 1807 to Linnéska institutet ("Linnaean Institute". The Linnaean disciple Adam Afzelius, then botanices demonstrator (and later professor), was elected its president in 1802. At the time of its last change of name in 1807, done to celebrate the 100th anniversary of Linnaeus' birth, the society had a memorial medal made and published the only fascicle of Linnéska institutets skrifter ("Publications of the Linnaean Institute"); this issue, which was the only one ever published, was reprinted in an edition of Johan Markus Hulth in 1906. Activities ceased in 1813. Besides Afzelius, members or collaborators in the only issue of the journal included Lars Herman Gyllenhaal (later Swedish prime minister for justice), the geologist and mining engineer Jacob Henrik af Forselles, the palaeozoologist Johan Wilhelm Dalman, the collector Gabriel Marklin, the physician Carl Stenhammar (later a professor at Karolinska Institutet), and the later civil servant and amateur naturalist Baron Fredrik Anton Wrangel. Dalman, who was secretary of the society, had appreciated it as an unpretentious meeting place for informal discussions between students and teachers, but resented the pompous character it acquired with the change of name and the magnificent celebration of the Linnaean anniversary in 1807, which he likened to a funeral service for the society. The remaining protocols and other papers of the society are kept in Uppsala University Library.