Кіріспе

Югослав хорват саясаткері Иван Шубашич (; 7 мамыр 1892 – 22 наурыз 1955) – югослав хорват саясаткері, Хорватияның соңғы баны және Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі корольдік Югославия үкіметінің премьер-министрі ретінде белгілі.

Ерте өмір

Ол Вукова Горицада дүниеге келді, кейін Австрия-Мажарстан империясында өмір сүрді. Грамматикалық және орта мектепті Загребте бітіріп, Загреб университетінің теология факультетіне түсті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Австро-Венгрия армиясына әскерге шақырылып, Дрина өзенінде серб әскерлерімен шайқасты. Кейін Шығыс майданына жіберілді, онда ресейліктерге қашуға мүмкіндік алды. Содан кейін ол Салоника майданында серб армиясы құрамындағы югослав еріктілеріне қосылды. Соғыстан кейін Шубашич Загреб университетінің құқық факультетін бітіріп, Врбовско қаласында заң кеңсесін ашты. Ол жерде Владко Мачекпен танысып, Хорватия шаруалар партиясына қосылды. 1938 жылы Югославия Ұлттық жиналысына сайланды.

Хорватияға тыйым салу

1939 жылдың тамызында Мачек пен Югославияның премьер-министрі Драгиша Цветкович Югославияның конституциялық қайта құрылуы және Хорватияның Бановина нысанында мемлекеттік тәуелсіздігін қалпына келтіру туралы келісімге келді. Бұл автономиялық құрылым, Хорватияның өзімен қатар, бүгінгі Босния және Герцеговинаның үлкен бөлігін, сондай-ақ бүгінгі Воеводинаның этникалық хорваттар көпшілігі құрайтын бөліктерін қамтыды. Шабашич осы құрылымның бірінші баны, яғни титулды басшысы болып тағайындалды және оның үкіметіне жауапты болды. Бановина 1941 жылдың сәуірінде Остік державалардың шапқынынан кейін Югославия Корольдігімен бірге таратылды. Шүбашич Душан Симович пен оның эмиграциядағы югослав үкіметіне қосылды.

Шет елдегі үкімет

Эмиграцияда Шубашич алғаш рет АҚШ-та Югославияның корольдік үкіметін өкілдік етті. Бірте-бірте, роялистік үкімет пен Иосип Броз Тито және оның коммунистік басымдығы бар партизандары бейнелеген Югославияның басты қарсылық қозғалысы арасындағы айырмашылық кеңейе түсті, бұл Уинстон Черчилльді делдалдыққа мәжбүр етті. Коммунист емес хорват Шубашич Тито күштері босатылған аумақтардағы де-факто үкіметті және Дража Михайлович пен оның сербтер басымдығы бар четниктерін қолдаған монархия арасында келісімге қол жеткізу үшін жаңа премьер-министр болып тағайындалды. Михайловичті ашық түрде қабылдамағаннан кейін Шубашич Вис аралында Титомен кездесіп, Тито-Шубашич келісіміне қол қойды, онда партизандар Югославияның заңды қарулы күштері ретінде мойындалды, ал партизандар жаңа үкіметті ресми түрде мойындап, оған қатысуға міндеттелді. Шубашич 1944 жылдың 2 қарашасына дейін, Тито Югославияның жаңа премьер-министрі болғанға дейін лауазымын сақтап тұрды. Ол 1945 жылдың қазанына дейін Тито кабинетінде сыртқы істер министрі болды, содан кейін жаңа үкіметтің коммунистік саясатына келіспей отставкаға кетті.

Кейінгі өмір және өлім

Шүбашич өмірінің қалған бөлігін көпшілік назарынан тыс өткізді және 1955 жылы Загребте қайтыс болды. Оның қоштасу рәсіміне шамамен 10 000 адам келді. Ол Мирогой зиратында жерленген.