Кіріспе

Гемопневмоторакс немесе гемопневмоторакс – көкірек қуысында ауа (пневмоторакс) және қан (гемоторакс) бірге болу жағдайы. Өкпеге немесе кеудеге келген жарақаттан гемоторакс, пневмоторакс немесе олардың екеуі де пайда болуы мүмкін.

Себеп

Плевралық кеңістік анатомиялық тұрғыдан өкпеге берік бекітілген висцеральді мембрана мен кеуде қабырғасына берік бекітілген париетальді мембрананың (яғни қабырғалар мен қабырғааралық бұлшықеттер, қабырғалар арасындағы бұлшықеттер) арасында орналасқан. Плевралық кеңістікте плевралық сұйықтық болады. Бұл сұйықтық екі мембрананы беттік кернеу арқылы бірге ұстап тұрады, екі шыны табақ арасындағы су тамшысы сияқты, оларды бөлінуге кедергі келтіреді. Сондықтан, қабырғааралық бұлшықеттер кеуде қуысын сыртқа жылжытқанда, өкпелер де созылады, өкпедегі қысым төмендеп, біз «тыныс алғанда» бронхтарға ауа кіреді. Плевралық кеңістік атмосфералық қысыммен салыстырғанда тұрақты теріс қысымда сақталады. Егер кеуде қабырғасы, демек плевралық кеңістік жараланса, қан, ауа немесе екеуі де плевралық кеңістікке енуі мүмкін. Қысымды атмосферамен теңестіру үшін ауа және/немесе қан кеңістікке ағылады. Нәтижесінде сұйықтық бұзылып, екі мембрана бір-біріне жабыспайды. Кеуде қуысы кеңейгенде, ол енді өкпелерді бірге тартпайды. Осылайша өкпелер кеңейе алмайды, өкпедегі қысым төмендемейді және бронхтарға ауа кірмейді. Тыныс алу мүмкін болмайды. Эластикалық тіні көп болғандықтан, зардап шеккен өкпе құрышып, «өкпенің құлауы» деп аталады.

Диагностика

Егер сізде көкірекке жарақат немесе травма тисе, дәрігер көкірек қуысында сұйықтық немесе ауа жиналып тұрғанын анықтау үшін рентген суретін түсіруді ұсынуы мүмкін. Өкпе маңындағы сұйықтықты толығырақ зерттеу үшін басқа диагностикалық тесттер де жасалуы мүмкін, мысалы, кеуде томографиясы немесе ультрадыбыстық тексеру. Көкірек ультрадыбысы сұйықтықтың мөлшерін және оның дәл орналасқан жерін көрсетеді.

Емдеу

Бұл жағдайды емдеу гемоторакс пен пневмоторакс емдеуімен ұқсас: түтікшелік торакостомия арқылы, қабырғалар арасында жасалған тілік арқылы, қабырғааралық кеңістікке көкпе дренажы салынуы. Көкпе қуысынан қан мен ауаны шығару үшін көкірек түтігін енгізу қажет, осылайша ол теріс қысымға оралып, қалыпты жұмыс істей алады. Көбінесе, қан мен ауаның қуысқа түсуіне себеп болған жарақаттарды (мысалы, пышақпен жаралану, қабырғаның сынуы) жабу үшін хирургиялық араласу қажет болады.