Австралиялық футболда допты ұстау ережесі

Кіріспе

Австралиядағы футбол ережелері Австралиялық футболда допты ұстап тұру – бұзушылық болып саналады. Егер қарсылас ойыншыны қағып алғанда, допты дұрыс жібермесе, бірақ барлық жағдайда емес, сол ойыншыға қарсы айып соққысы беріледі. Бұл ереже қорғаныс командасына допты алып жүгіріп бара жатқан ойыншыдан допты алуға мүмкіндік береді және ойынды баяулатуға тырысатын ойыншылардың алдын алады. Допты ұстап тұру ережесі ойынның бастапқы жылдарынан бері келеді. Ойын тарихындағы ең даулы ережелердің бірі болып табылады және оны дұрыс түсіндіру үшін төрешінің шешіміне байланысты бірнеше мәселелер болғандықтан, тұрақты түрде төрелік етуі өте қиын.

Қалау қабілеті

Бұрыннан бері ойыншы допты қолға тигізгеннен кейін бірден алдын ала мүмкіндік пайда болады деп қабылданғанымен, 2019 жылы Ойын Ережелері қайта жазылғанға дейін, алдын ала мүмкіндіктің толыққанды анықтамасы заңдарда ресми түрде жазылмаған еді. 2018 жылға дейін заңдарда нақты белгіленген бірнеше жағдайдан басқа, алдын ала мүмкіндікті анықтау және түсіндіру жөніндегі жалпы міндет төрешілердің дискрециясына қалдырылды, олар төрешілерді дамытушылардың нұсқауымен әрекет етті. Допты тастау үшін "жеткілікті уақыт" және допты тастауға "шынайы әрекет" жасау туралы ережелерде нақты анықтама жоқ, сондықтан олар төрешінің және төрешілерді дамытушылардың қалауына толығымен байланысты.

Стандартталған заңдар

Ойын ережелерін 1906 жылдан бастап иеленген және басқарған Австралазиялық футбол кеңесінің алғашқы қиындықтарының бірі – әртүрлі штаттар арасында допты ұстау ережесін біркелкі түсіндіруді орнату болды. Спорт журналистері Оңтүстік Австралия мен Виктория штаттарындағы ережелердің түсіндірілуіндегі ерекше айырмашылықты атап өтті: Оңтүстік Австралияда ереже өте қатаң қолданылды, қорғаушы ойыншы доппен жүгіріп бара жатқан ойыншыға тиісінше ұстап, допты түсіруге мәжбүрледі, бұл қарсыластардың жанында доппен жүгіруді дерлік мүмкін емес етті; ал Викторияда еркін соққы алу үшін күшті ұстау немесе тәсіл қажет болды, нәтижесінде ойыншылар қарсыластардың қатарынан өтуге көбірек дайын болды. Мұндай үлкен айырмашылықтар штаттар аралық матчтарда қиындықтар тудырды. Әсіресе ережелердің қатаң түсіндірілуіне байланысты, ойыншылар кері шегініп, қарсыласына допты жеңуге мүмкіндік бергенінен кейін бірден ұстап алып, еркін соққы алудың тиімдірек екенін анықтады, допты жеңуге тырысып, өзі ұсталып қалу қаупіне барудан гөрі. Бұл практика сол кезде «алдау» деп аталды және қазір де жағымсыз саналады, өйткені таласқа түскен допты жеңуден ойыншыларды ынталандырмайтын ереже ойынның рухына қайшы келеді деп есептелді. 1925 жылы «флик-пастың» тыйым салуы, ойыншыларды ауыррақ «перкуссиялық пас» қолдануға мәжбүрлеуі, доптан айырылуды қиындатып, жағдайды одан әрі ушықтырды. 1920 жылдары ережелерді біркелкілендіру және нақтылау үшін бірнеше әрекеттер жасалды. 1920 жылы Австралазиялық футбол кеңесі ереженің мәтінін өзгертті, допты ұстау әрекетін сипаттағанда «ұсталған» деген сөзді «ұсталған» деген сөзбен ауыстырды, қорғаушы ойыншы еркін соққы алу үшін допты ұстап жүрген ойыншыға жай ғана тиіп қоймауы керек екенін түсіндіруге тырысты. 1928 жылы ереже толығымен қайта жазылды, ол бастапқы 8-баптан (осы уақытқа дейін қайта нөмірленген) алынып, жеке ереже ретінде қосылды. Жаңа ереже, қатаңдықты азайту мақсатында, былай деп жазылған: «Егер ойыншы қарсыласымен ұсталғанда және допты ұстап тұрғанда, доптан бірден айырылу үшін теппесе, пас бермесе немесе түсірмесе, оған қарсы еркін соққы беріледі. Еркін соққы оны ұстап тұрған ойыншыға беріледі. Ойыншы, егер оны тоқтатуға немесе жылдамдығын баяулатуға жеткілікті күшпен ұстамаса, жоғарыдағы абзацтар мағынасында ұсталған деп есептелмейді».

One of the early difficulties encountered by the Australasian Football Council, which owned and administered the laws of the game from 1906 onwards, was in establishing a consistent interpretation the holding the ball rule between the different states. Sportswriters noted a particularly wide disparity between the interpretations of the rule in South Australia and Victoria: in South Australia, the rule was applied extremely stringently, with a defending player needing to do little more than touch a player running with the ball to force him to drop it, making it almost impossible for a player to run with the ball in the vicinity of opponents; but that in Victoria, a more significant hold or tackle was required to earn a free kick, resulting in players more willing to run through packs of opponents. These wide differences often led to difficulties in interstate matches. Particularly under the stricter interpretations of the rule, a problem emerged in that players were finding that standing back and allowing an opponent to win the ball before immediately tackling him to win a free kick was more profitable than attempting to win the ball and risking being tackled himself. This practice, known in those times as "malingering", was and still is considered undesirable, as it was believed that a rule which discouraged players from winning contested ball was against the spirit of the game. The banning of the flick pass in 1925, forcing players to use the more cumbersome punch pass, exacerbated this by making it more difficult to dispose of the ball. Several attempts were made during the 1920s to standardise and clarify the rules. In 1920, the Australasian Football Council amended its wording of the rule, replacing the word "caught" with "held" when describing the act of tackling, to attempt to make it clear that the defending player must do more than simply touch the ball carrier to win a free kick. The rule was then rewritten entirely in 1928, when it was removed from the original Rule 8 (which by this time had been renumbered) and was added as a stand alone rule. The new rule, intended to be less stringent, read: "A free kick shall be given against a player who, while being held by an opponent, and being in possession of the ball, does not at once kick, handball or drop it so as to relinquish possession of it. The free kick shall be given to the player who holds him. A player shall not be deemed to be held within the meaning of the foregoing paragraphs unless he is held firmly enough to stop him or to retard his progress."

Топты ұстап тұрудың жоқтығы

1930 жылдары жақын ойынның жағымсыз стилі қалыптасты: доппен ойнаған ойыншы допты аяғына тастап, қарсыласының босатуын күтетін, содан кейін иіліп, допты қайта жинап алатын, бұл оқиғалар қатары екі ойыншының да еркін соққы үшін күресуіне алып келді – допты ұстағаны үшін немесе ойыншыны ұстағаны үшін. Бұл жарыстар басқа ойыншыларды тартты және ойынды баяулататын ұрыс-керіс тудырды. Бұл ойын стилін жою үшін «допты ұстамай тастау» концепциясы жасалды. Бұл ойыншыға допты тастау мүмкіндігін алып тастады және оны соққымен немесе қолмен беру арқылы тастауды талап етті; соққы немесе қолмен беру допты ұрыс-керістен шығаруға бағытталды. Бұл өзгеріс Ойын Ережелеріне үлкен өзгеріс болды, алпыс жылдық ережені – допты ұстағанда тастауға рұқсат беруді жойды, бірақ қазіргі заманғы түсіндірудің негізі болды. Австралия Ұлттық Футбол Кеңесі алғаш рет 1930 жылғы маусымға дейін ұлттық деңгейде допты ұстамай тастау ережесін енгізді, бірақ кейбір кішігірім жарыстар осы ереже бойынша бұрын ойнаған (мысалы, Викториялық жасөспірімдер футбол қауымдастығы 1927 жылы ереже енгізді). Бұл алғашқы айларда танымал болмады және тығыздалған ойынның көбеюіне және ойыншылардың жарақаттануына себеп болды, себебі бұрын допты тастағанда олар қазір қауіпті соққылар жасауға тырысты. Нәтижесінде, бұл өзгеріс екі айдан кейін күшін жойды. 1938 жылы Виктория Футбол Қауымдастығы (VFA) допты ұстамай тастау ережесін қайта енгізді. Ұлттық Кеңестің ықпалына кірмеген VFA ережені жаңа ережелер жиынтығының бөлігі ретінде енгізді, соның ішінде допты лақтыруды қолмен беру түрі ретінде заңдастыру да болды. VFA-ның допты ұстамай тастау ережесі мен допты лақтырудың үйлесімі бірден тығындарды азайтты, өйткені ойыншыларға допты аяқ астына тастап, айналасында ұрыс-керіс тудырудың орнына, ашық кеңістікке лақтырудың оңай мүмкіндігі берілді. Ұлттық Кеңес VFA-ның ізінен тез ілесіп, 1939 жылғы маусымда допты ұстамай тастау ережесін қайта енгізді, бірақ оны допты лақтыру ережесімен біріктірмеді. Бұл ретте допты ұстамай тастау ережесі тағы да танымал болмады. Допты тастау немесе VFA стилімен лақтыру мүмкіндігі болмағандықтан, ойыншылар допты соққымен немесе қолмен берудің қиын әдістеріне сүйенуге мәжбүр болды. Өйткені төрешілер ойыншыны ұстаған кезде допты ұстап тұруды дер кезінде айып ретінде қарастырды, осы дағдыларды орындау еркін соққы алудан бұрын өте қиын (кейде мүмкін емес, төрешінің жылдамдығына байланысты) болды, ал допты лақтыруға сәтті орындағандар жиі допты жоғалтып алатын. Нәтижесінде, ойыншылар жекпе-жектегі допты жеңуге қарағанда, алдап ойнауға көбірек бейімделді. Оңтүстік Австралиялық төреші Фрэнк Армстронг бұл ереже сол кезде төрешілер арасында «Бладжер ережесі» деп аталды деп түсіндірді, өйткені бұл ереже допты жеңімпазына қарағанда ұстаушыға артықшылық берді. Проблемаларды түзету үшін ережеге либералды түсінік беру 1940 жылдардың ортасында штаттық лигалар арқылы біртіндеп қабылданды, содан кейін 1948 жылы ұлттық заңдарға ресми түрде енгізілді. Жаңа ережелер ойыншының допты «тез» тастау талабын алып тастады және оны «төрешілер допты иеленуші ойыншыға еркін соққы беруден бұрын оны тастауға лайықты мүмкіндік беруі керек» деген ережемен алмастырды, қазіргі заманғы заңдарда сақталған «лайықты мүмкіндік/уақыт» концепциясын енгізді. 1951 жылы VFL төрешілерінің жаттықтырушыларының пікірінше, лайықты мүмкіндік беру дегеніміз, допты алуға иілген ойыншыға тұрып, тастауды орындау үшін жеткілікті уақыт беріледі немесе допты толықтай жинаған ойыншыға өзін теңгеруге уақыт беріледі. Сонымен қатар, 1948 жылғы заңдарға «допты ұстап тұру» деп есептелмейтін бес сценарий жазылды. Допты ұстап тұру ережесінің келесі және соңғы маңызды өзгерісі «алдын ала мүмкіндік» ережесін енгізу болды. Бұл ереже алғаш рет 1986 жылы енгізілді және «мүкел tackle ережесі» деп аталды: допты тастауға мүмкіндік алған ойыншыны tackle жасау мүкел tackle деп анықталды, ал tackle жасалған ойыншының айыппұл салудан бұрын допты тастауға лайықты уақыт болуы туралы ереже жойылды. Бұл ереже ойынды жылдамдату үшін енгізілді. Бұл 1996 жылы қазіргі «алдын ала мүмкіндік» ережесіне айналды, және бұл тұңғыш рет, допты ұстап тұрудың әртүрлі түсіндірмелері, tackle жасалғанға дейін болған жағдайдың негізінде қолданылды. Осы өзгерістердің бір бөлігі ретінде 1948 жылғы заңдарға сәйкес еркін соққыға тартылмаған бес нақты сценарий бөлінді: (а) және (b) сценарийлері әлі де «допты ұстап тұру» деп саналмайды; (c–e) сценарийлері қазір «алдын ала мүмкіндік» болған жағдайда «допты ұстап тұру» деп есептеледі, ал болмаған жағдайда – есептелмейді. Ойыншының иіліп, қарсыласының басына соғып, алдын ала мүмкіндікке ие болғаны деп есептелуінің анықтамасы 2015 жылы енгізілді. Соңында, 2019 жылы күрделенген заң өңделді және оның сөздерінің саны жаңаша жазылып, мазмұны сақталды: 1948 жылы қосылған бес сценарий ережеден алынып, қазіргі 18.6.3 тармағындағы екі жалпы түсіндірмемен алмастырылды; және tackle жасаушының қарсыласының денесіне допты ұстап тұру сценариын түсіндіретін абзас алынып тасталды.

An undesirable style of close in play had emerged by the 1930s: a player with the ball would be tackled, would drop the ball at his feet, wait for his opponent to release him, then bend down and regather the ball, with this sequence of events repeated over and over with both men trying to win a free kick – either for holding the ball or holding the man – rather than actively trying to move the football. These contests then attracted other players and formed scrimmages which slowed the game down. To eliminate this style of play, the concept of "no drop holding the ball" was developed. This took away the provision for a player to drop the ball upon being tackled, and required him to dispose of the ball by kick or handpass; it was intended that the kick or handpass would clear the ball away from scrimmages around the tackled player. This change was a major change to the Laws of the Game, eliminating the sixty year old provision to drop the ball when tackled, but was a change which is fundamental to the modern interpretation of the rule. The Australian National Football Council first introduced no drop holding the ball nationally prior to the 1930 season, although some small competitions had played under the rule earlier (the Victorian Junior Football Association, for example, introduced the rule in 1927). It was unpopular in the early months, and was blamed for an increase in congested play and an increase in injuries caused by players attempting wild kicks when previously they would have dropped the ball. Consequently, the change was hastily repealed after only two months. No drop holding the ball was next introduced by the Victorian Football Association (VFA) in 1938. The VFA, which did not come under the National Council's influence, introduced the rule as part of a suite of novel rule changes, which also included the legalisation of throwing the ball as a type of handpass. The VFA's combination of the no drop rule and throwing the ball had the immediate effect of reducing congestion, as it gave players the easy option to throw the ball into open space when tackled, instead of dropping the ball at their feet and causing a scrimmage to form around it. The National Council quickly followed the VFA's lead, re instating the no drop rule from the 1939 season, but it did not pair it with the throwing the ball rule. The no drop rule again proved to be unpopular. Without the ability to execute a drop or a VFA style throw, players were forced to rely on the more cumbersome disposal methods of a kick or a handpass; because umpires had conventionally called holding the ball penalties almost immediately when a player was tackled, it was very difficult (and sometimes impossible, depending upon the quickness of the presiding umpire) to execute either of these skills before conceding a free kick, and those who did manage to dispose of the ball often committed turnovers in doing so. Consequently, players favoured malingering over winning the contested ball more so than ever before. South Australian umpire Frank Armstrong commented that the no drop rule became known as "the Bludger's Rule" among umpires during this time, since the rule so heavily favoured the tackler over the ball winner. To rectify the problems, a more liberal interpretation of the rule was gradually adopted by the state leagues during the mid 1940s, then was formally codified into the Laws nationally in 1948. The new rules eliminated the requirement for the player to dispose of the ball "immediately", and replaced it with the stipulation "umpires must give the player who is in possession of the ball a reasonable chance of disposing of it before free kicking him," first introducing the concept of a 'reasonable chance/time' which remains enshrined in the modern laws. Giving a reasonable chance, according to the VFL umpires' coaches in 1951, meant that a player who had bent down to pick up the ball would be given enough time to stand up and execute a disposal, or a player who collected the ball in full stride would be given time to balance himself. Additionally, five scenarios were specifically written into the 1948 Laws which were not to be considered 'holding the ball':

The next and last major change to the holding the ball rule was the introduction of the 'prior opportunity' rule. The rule was initially introduced in 1986 and known as the "perfect tackle rule": tackling a player who had an opportunity to dispose of the ball before being tackled was defined as a perfect tackle, and the provision for a perfectly tackled player to have a reasonable time to dispose of the ball before being penalised was eliminated. The rule was introduced to speed up the game. This later became the modern 'prior opportunity' rule in 1996, and it was the first time that different holding the ball interpretations had been applied on the basis of what had taken place before the tackle was laid. As part of this change, the five specific scenarios which did not attract a free kick from the 1948 Laws were divided: scenarios (a) and (b) were still not considered 'holding the ball' under any circumstances; scenarios (c–e) were now considered 'holding the ball' if there was prior opportunity, but not 'holding the ball' without. The definition under which a player ducking and driving his head into an opponent is considered to have had a prior opportunity was introduced in 2015. Finally, in 2019, the increasingly unwieldy law was copyedited and its wordcount in the laws was reduced by more than half, without significantly changing its intent: among the changes, the five scenarios added in 1948 were removed from the rules and replaced with the two more general clarifications in the present Law 18.6.3; and a paragraph which clarified the scenario of the ball being held to an opponent's body by the tackler was removed.