Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сайрам көлі (; ; ), сондай-ақ Сантай Хайзи (三台海子) немесе тарихи түрде "Таза теңіз" (净海) деп аталады, Қытайдың Синьцзян Ұйғыр автономды облысындағы Бортала моңғол автономды префектурасындағы Тяньшань тауларының солтүстігінде орналасқан, Қазақстанмен шекарадан кем емес қашықтықтағы эндорхейлік тұщы сулы көл. Сайрам атауы қазақ тілінен шыққан, "нығмет" деген мағынаны білдіреді. Көл – Синьцзяндағы ең үлкен және ең биік (1972 метр) альпілік көл. Көлдің көп бөлігі мұздықтардың еріген суымен, Еуразия батыс желдерінен қалған жауын-шашынмен, айналасындағы тау тізбектерінен ағып түсетін сулармен, сондай-ақ жер асты суларының булануы және сіңуімен толады. 2010 жылдан бері АААА ұлттық көрікті орны болып табылады.
Lake in Xinjiang, China
Sayram Lake (; ; ), also known as Santai Haizi (三台海子) or historically the "Clean Sea" (净海), is an endorheic freshwater lake in the northern Tianshan Mountains at Börtala Mongol Autonomous Prefecture, Xinjiang, China, less than from the border with Kazakhstan. The name Sayram originally derives from Kazakh, meaning "blessing". The lake is the largest and also the highest (at ) alpine lake in Xinjiang, largely filled by glacial meltwater, residual precipitation from the Eurasian westerlies and runoffs from the surrounding mountain chains, as well as some groundwater springing and seepage. It is an AAAA National Scenic Area since 2010.
Тарих
Сайрам көлі тарихи Солтүстік Жібек жолының солтүстік тармағы бойында орналасқан. Бұл таулы аймақ тарихы барысында көбінесе адам қоныстанбаған, бірақ оның шығысындағы аңғарлар сақ көшпелілерімен және Джуши, Вусун сияқты түрлі тохар тайпаларымен, сондай-ақ кейіннен Түрік қағанаты мен Ойрат (Джуңғар) моңғолдарымен қоныстанған. Көл төңірегінде әртүрлі ежелгі тас өнер туындыларының археологиялық орындары, қабірлер, ғибадатханалардың қираған қалдықтары, обалар, стелалар және түрлі дәуірлерге тән керуен сарайлары сақталған. Оңтүстік Сун дәуіріндегі таоист монахы Цю Чуджи өзінің танымал саяхат күнделігінде көлдің "200 лиге созылып, қармен қапталған таулармен оралып жатқанын" жазған, оны "көктей көл" деп атаған.
Sayram Lake is located along the northern branch of the historic Northern Silk Road. The mountainous region it belongs had been largely uninhabited throughout history, but the valleys east of it was historically settled by Saka nomads and various Tocharian people such as Jushi and Wusun, and later by the Göktürks and Oirat (Dzungar) Mongols. Around the lake, there are also archeological sites of various ancient rock arts, tombs and ruins of temples, ovoo, steles and stage stations from different dynasties. Late Southern Song Taoist monk Qiu Chuji recorded in his famous travel journal that the lake as "spanning 200 li and surrounded by snowing summits", calling it a "heavenly pool".
Биология
Сайрам көлі – Қытайдың солтүстік-батысындағы ең биологиялық түрлерге бай аймақтардың бірі. Көл маңындағы адам қызметі шектеулі, ал көл төңірегіндегі бірегей батпақты экожүйелер Солтүстік Шыңжаңның су режимі мен климатына зор әсер етеді.
Sayram Lake is one of the most biodiverse region in Northwest China. Human activities are limited around the lake, and the unique wetland ecosystems around the lake exert significant importance to the hydrology and climate of northern Xinjiang.
Флора
Сайрам көлі аймағында 58 отбасы, 288 туыс және 639 түрлі тұқымды өсімдіктер өседі, оның ішінде үш отбасы мен 8 гимнасперма түрі, ал қалғандары – гүлді өсімдіктер.
The Sayram Lake region is home to 58 families, 288 genera and 639 species of seed plants, including three families and 8 species of gymnosperms and the remainder all being angiosperms.。