Темір Апакидзе: Ресей Әскери Әуе күштерінің дамуына қосқан үлесі

Кіріспе

Тимур Автандилович Апакидзе (Тимур Автандилович Апакидзе, сондай-ақ Темур Апакидзе деп транслитерацияланған; 4 наурыз 1954 – 17 шілде 2001) – грузин ұлтының ресейлік генерал-майор, әскери ұшқыш, ұшу шебері және қазіргі Ресей теңіз авиациясының негізін қалаушы, сондай-ақ Ресей Федерациясының Батыры.

Ерте өмір және білім

Тимур Апакидзе Тбилисиде, Грузин КСР-інде орыс анасы мен грузин әкесінен, Апакидзе әулетінен туған. Ол бір жасқа толғанда анасы онымен Ленинградқа көшіп келді. Ол сол жерде өсіп, мектепке барды. 8-сыныпты бітірген соң Апакидзе Ленинградтың Нахимов атындағы теңіз-әскери училищесіне түсті. 1971 жылы, бітіруге азық қалғанда, академияның бас қолбасшысы адмирал Сергей Горшковқа Апакидзедің ерекше дағдылары туралы телеграмма жіберіп, ұшқыш мектебін бітіргеннен кейін оны теңіз флотына қайтаруды сұрады. Адмирал келісімін берді және 1971 жылдан бастап Апакидзе совет әскері қатарында теңіз авиаторы болып қызмет етті. Сол жылы ол Ейск жоғары әскери авиация мектебінің курсанты атанды.

Әскери қызмет

1975 жылы Ейск қаласындағы ЕВВАУ-ды бітіргеннен кейін Тимур Апакидзе лейтенант шындығымен Балтық флотының 846-шы жеке гвардиялық әскери-әуе шабуылы полкіне, «В.П. Чкалов» атындағы полкке тағайындалды. 1983 жылы майор болып жоғарылатылғаннан кейін, ол сол полктің ұшу дайындығы бойынша командирінің орынбасары болды. Осы қызметте ол ұшқыштарға қолдан-қол соғыс жаттығуларын енгізді, себебі ол қарусыз жауынгерлердің жағдай туғанда өзін қалай қорғау керектігін білуі керек деп сенді. 1986 жылы Гречков аталмыш теңіз академиясын бітірген соң Николаев қаласына жіберіліп, 100-ші истребитель полкінің командирі болып тағайындалды. «Кеңес авиациясы орталығында» кемелік авиация техникасын оқыды. 1980-жылдардың соңынан 1990-жылдардың басына дейін ол ең жақсы совет, кейіннен ресейлік истребитель ұшқышы деп есептелді, және 1991 жылдың 26 қыркүйегінде «Адмирал Кузнецов» әуе кемесінің палубасына Su-27K (Su-33) ұшағымен алғашқы болып қонды. Ол күні тағы үш рет қонды, содан кейін түнгі және ауа райы қиын болған жағдайларда осы маневрді сәтті сынап көрді, соның нәтижесінде қазіргі заманғы ресейлік теңіз авиациясының негізін қалаушы атанды. Осыған дейін Апакидзе «T 10K 8» коды бар серияның алғашқы ұшақтарының бірін басқару жүйесінің ақауларына байланысты жоғалтқан. Ол апаттан катапульдау арқылы аман қалды, бірақ ұшақты сақтап қала алмағаны үшін өзін кешіре алмайтынын бірнеше рет айтты, полк туын Ресеймен бірге алып кетті. 1992 жылы ол Ресейдің жалғыз теңіз истребитель полкінің, 279-шы (Североморск-3) полкінің командирі болып тағайындалды. 1993 жылдың наурызынан бастап Солтүстік флоттың 57-ші аралас авиациялық дивизиясының командирінің орынбасары, ал 1994 жылдың қарашасынан бастап командирі болып қызмет еткен Тимур Авандилович Апакидзе 1995 жылдың 17 тамызында Ресей Федерациясының Президентімен тиімді авиатасымалдаушылық білім беру және оқу бағдарламаларын дамытқаны және Su-33 ұшағымен қауіпті және көптеген тәжірибелік ұшу сынақтарын өткізгені үшін Ресей Федерациясының Батыры атағына және «Алтын Жұлдыз» орденіне ие болды. Осы жылы дивизия командирі Апакидзе «Адмирал Кузнецов» әуе кемесімен Жерорта теңізіне жауынгерлік міндеттерді орындау үшін аттанды. 1996 жылдың наурыз айында аяқталған науқан кезінде оның ұшқыштары 2500 қону жасады. Апакидзе күніне жеті ретке дейін ұшулар жасап, басқаларға үлгі көрсетті. Осы шамада екі ізраилдік F-16 ұшағы Ресейдің Su-33 ұшағына Израильдің әуе кеңістігіне заңсыз кіргені үшін қарсы шабуыл жасады, бірақ оны жеңіп шықты. Ресейлік ұшқыш оны қуған F-16 ұшақтарының артына шығып, кейін шегінді. Осы әсерлі күш-жігері мен нәтижелеріне қарамастан, ұшу белсенділігі мен қарқыны сол кезден бастап төмендеді. Сол кезде Ресейдің жалғыз әуе кемесі жылына екі-үш апталық маневрлік жаттығулар үшін теңізге шықты, бірақ мұндай іс-шаралар толығымен тоқтатылды. Кемелік истребитель ұшақтарының саны бір уақытта 15-тен аспады. Алайда, Апакидзедің арқасында «Адмирал Кузнецов» әскери, әсіресе теңіз күштеріндегі қаржылық қиындықтардың салдарынан басқа совет кемелері сияқты жартылай қирап қалған жоқ. 1997 жылы генерал-майор Апакидзе өзінің қол астындағыларына «Пугачевтің кобрасы» және «Звонок» (қоңырау) атты тәсілдерді үйретті, содан кейін олар өз оқушыларына үйретті. Алайда, бұл тәсілдер ұзақ уақыт бойы танымал болған жоқ, себебі олар дәстүрлі емес деп есептеледі және ешқандай ережелерде қарастырылмаған, сондықтан ресейлік истребитель ұшқыштары үшін стандартты жаттығу ретінде қолданылмайды. Апакидзе әлемдегі «Пугачевтің кобрасын» меңгерген бес ұшқыштан бірі болды. 1998 жылы генерал Апакидзе Ресей Қарулы Күштері Бас штабының Әскери академиясына оқуға түсті, ал 2001 жылы Теңіз авиациясының оқу бағдарламасының командирінің орынбасары болып тағайындалды. Жоғары лауазымды офицер болғанына және маңызды міндеттермен жүктелгеніне қарамастан, ол ұшуын тоқтатқан жоқ. Өмірінің соңында ол 13 түрлі ұшақта 3850 сағат ұшып, әуе кемесінде 283 рет қонды. Оның басшылығымен немесе қызметі кезінде ең бір ұшқыш та қаза болған жоқ. Сызран қаласындағы «Кадет авиациясы» әскери-патриоттық клубы оның есімімен аталады.

In 1975, after his EVVAU graduation in Yeysk, Timur Apakidze was assigned, with the rank of lieutenant, to the 846th Separate Guards Naval Attack Aviation Regiment "VP Chkalov" of the Baltic Fleet. By 1983, having already been promoted to major, he acted as deputy commander for the same regiment's flight training. During that appointment he introduced hand to hand combat training for pilots, being convinced that warriors without a weapon should know how to defend themselves if the situation demanded it. In 1986 after graduating from the Grechkov Naval Academy he was sent to the city of Nikolayev and appointed commander of the 100th Fighter Regiment. He studied shipborne aviation techniques at the "Center of Naval Aviation". From the late 1980s to the early 1990s he was considered the best Soviet, then Russian fighter pilot, being the first one who would land a Su 27K (Su 33) on deck of the aircraft carrier Admiral Kuznetsov on September 26, 1991. On the same day he performed another three landings and afterwards successfully tested the same maneuver at night and under difficult weather conditions, practically becoming the founder of modern Russian naval aviation. Prior to that Apakidze had lost one of the first aircraft of the series, code named "T 10K 8", due to control malfunctions. He survived the incident by ejecting but repeatedly stated that he could not forgive himself for not having saved the fighter. Russia taking the regimental colors with him. In 1992 he was appointed commander of Russia's only naval fighter regiment, the 279th (Severomorsk 3). Serving from March 1993 as deputy commander and from November 1994 as commander of the 57th Mixed Air Division of the Northern Fleet, Timur Avtandilovich Apakidze was awarded the title Hero of the Russian Federation and distinction Gold Star by the President of the Russian Federation on 17 August 1995, for the development of efficient carrier based education and training programs and his daring and numerous experimental flight tests with the Su 33. Later that year division commander Apakidze departed with the aircraft carrier Kuznetsov for the Mediterranean Sea for combat duty. During the campaign, which ended in March 1996, his pilots performed 2,500 landings. Apakidze performed take offs up to seven times a day, giving an example to others. It was around that time that two Israeli F 16s engaged a Russian Su 33 trespassing Israel's airspace but were outmaneuvered. The Russian pilot managed to place himself behind the F 16s that were chasing him but then withdrew. Despite these impressive efforts and results, flight activity and intensity dropped from then on. At that point, the only Russian aircraft carrier moved out at sea for only two or three weeks' worth of maneuver training a year, until such activities were ceased completely. Shipborne fighter jets numbered no more than 15 at a time. However it was due to Apakidze's commitment that the Admiral Kuznetsov wasn't scrapped like other Soviet vessels as the result of drastic financial cuts in the military, especially the navy. In 1997 Major General Apakidze started teaching the so called "Pugachev's Cobra" and "Bell" to his subordinates, who then would teach their students. However, they didn't catch on in the long run, since those techniques are considered unconventional and are not covered by any regulations and therefore aren't implemented as a standard drill for Russian fighter pilots. Apakidze was one of only five pilots in the world to master Pugachev's Cobra. In 1998, General Apakidze attended the Military Academy of the General Staff of the Armed Forces of Russia and in 2001 was made deputy commander of the Naval Aviation training program. Despite being a senior officer and already tasked with important business, he never stopped flying. At the time of his death, he had flown for 3850 hours on 13 different aircraft and performed 283 deck landings on an aircraft carrier. Not a single pilot died under his command or during his service. The name of the military patriotic club "Cadets Aviation" in the city of Syzran.

Фильмнің түсірілуі

Форсаж. Наталья Гугуеваның Тимур Апакидзе туралы фильмі. 2001 жыл. Соқыр жол. Генерал Апакидзенің өлімінің құпиясы. Рен — TV. 2006 жылғы "Генерал Т. Апакидзенің өліміне қатысты тергеу" Капитал, Отан қорғаны, 2006 жыл. Тимур. Соңғы ұшу тарихы. 1 арна, 2005 жыл.