Кіріспе
1986 жылғы желтоқсанда ашылған Үндістанның Нью-Дели қаласындағы Лотос ғибадатханасы – бахаи ғибадат үйі. Лотос гүлдей пішінге ұқсас болғандықтан, қаладағы танымал орындардың біріне айналды. Барлық бахаи ғибадат үйлері сияқты, Лотос ғибадатханасы да дінге немесе кез келген басқа талаптарға қарамастан, барлық адамдарға ашық. Ғимарат 27 дербес, мәрмәрмен қапталған "жапырақшадан" тұрады, олар үш топқа бірігіп, тоғыз қабырғаны құрайды. Тоғыз есік орталық залға ашылады, залдың биіктігі 34 метрден астам, сыйымдылығы – 1300 адамға дейін. Лотос ғибадатханасы көптеген архитектуралық наградаларды жеңіп алды және көптеген газет-журналдарда жарияланды.
The Lotus Temple, located in New Delhi, India, is a Baháʼí House of Worship that was dedicated in December 1986. Notable for its lotus like shape, it has become a prominent attraction in the city. Like all Bahá’í Houses of Worship, the Lotus Temple is open to all, regardless of religion or any other qualification. The building is composed of 27 free standing marble clad "petals" arranged in clusters of three to form nine sides, with nine doors opening onto a central hall with a height of slightly over 34 metres and a capacity of 1,300 people. The Lotus Temple has won numerous architectural awards and has been featured in many newspaper and magazine articles.
Тарих
Лотос ғибадатханасының архитекторы ирандық Фариборз Сахба болды, ол бірнеше жыл Канадада тұрғаннан кейін қазір Ла-Холлада (Калифорния) өмір сүреді. Оған 1976 жылы Лотос ғибадатханасын жобалау тапсырылды, және ол кейін оның құрылысын бақылады. Құрылымдық жобалауды британдық Flint and Neill фирмасы 18 айдың ішінде жүзеге асырды, ал құрылысын Larsen & Toubro Limited компаниясының ECC Construction Group тобы 10,56 миллион долларға орындады. Осы жерді сатып алуға қажетті қаражаттың көп бөлігін Хайдарабадтан (Синд, Пәкістан) Ардишир Рустампур сыйлады, оның өсиеті бойынша оның барлық өмірлік жинақтары ғибадатхана құрылысына бағышталуы керек еді. Құрылыс бюджетінің бір бөлігі үнемделіп, жергілікті өсімдіктер мен гүлдерді зерттеу үшін әйнек үй салуға жұмсалды, олар осы жерге сәйкес келер еді. Рухихи Ханум 1977 жылдың 19 қазанында Лотос ғибадатханасының негізін салды және 1986 жылдың 24 желтоқсанында ғибадатхананы ашты. Ашылу салтанатына 107 елден 8000 бахаи келді, оның ішінде Үндістанның 22 штатынан 4000 бахаи болды. Ғибадатхана 1987 жылдың 1 қаңтарында жұртшылыққа ашылды және сол күні 10 000-нан астам адам барып қайтты.
Дін
Бахаи діні бахаи ғибадат үйінің барлық діндердің өкілдері жиналатын, ой-толғаныс жасап, құдайға сыйынбаған орын болуы керектігін қағидалайды. Лотос ғибадатханасына, басқа бахаи ғибадатханалары сияқты, діни нанымына, жынысына немесе басқа да айырмашылықтарына қарамастан, кез келген адам кіре алады. Бахаи дінінің ғана емес, басқа да діндердің қасиетті кітаптарын тілге қарамастан оқуға және/немесе жатқа айтуға болады; алайда, діни кітаптарға жатпайтын мәтіндерді оқуға, сондай-ақ уағыз айтуға, дәріс оқуға немесе қаржы жинауға рұқсат етілмейді. Оқылымдар мен дұғалардың музыкалық үлгілерін хорлар орындай алады, бірақ ғибадатхана ішінде музыкалық аспаптарда ойнауға тыйым салынады. Құдайға сыйынбау рәсімдерінің белгілі бір үлгісі жоқ, және діни ғұрыптарға жол берілмейді.
Құрылымы
Бахаи ғибадатханаларының барлығы, соның ішінде Лотос ғибадатханасы, белгілі бір архитектуралық элементтерге ие, олардың кейбіреулері Бахаи кітаптарында көрсетілген. Діннің негізін қалаушының ұлы Абдул-Баха Бахаи ғибадатханалары тоғыз қабырғалы және дөңгелек болуы керек деп жазған. Қазіргі барлық Бахаи ғибадатханаларында күмбез бар, бірақ бұл олардың архитектурасының қажетті бөлігі саналмайды. Бахаи кітаптарында сондай-ақ ғибадатхана ішінде суреттер, мүсіндер немесе бейнелер болмауы керек, және архитектуралық элемент ретінде мінбарлар немесе құрбандық шалу орындары орнатылмауы керек (оқырмандар қарапайым көшпелі лекция тұғырларының артында тұра алады). Нью-Делидегі ғибадатхананың дизайны лотос гүлінен шабыттандырылған және 27 дербес, мәрмәрмен қапталған «жапырақшадан» тұрады, олар тоғыз қабырғаны құру үшін үштен топталған. Ғибадатхананың пішіні символдық және дінаралық мағынаға ие, себебі лотос көбінесе тазалық, қасиеттілік, руханилық және біліммен байланысты. Үндістанда бұл рухани маңызға ие. Лотос ғибадатханасының тоғыз есігі 34,3 метр биіктігіндегі орталық залға ашылады, онда 1300 адам отыра алады және 2500 адамға дейін сыяды. Ғибадатхананың диаметрі 70 метрді құрайды. Ғибадатхананың сыртқы қабырғасы Грекиядағы Пентели тауынан алынған ақ мәрмәрдан жасалған, осы мәрмәр көптеген ежелгі ескерткіштерді (соның ішінде Парфенон) және басқа Бахаи ғимараттарын салуда қолданылған. Лотос ғибадатханасының жері тоғыз көл мен бақтармен бірге 26 акр (105 000 м2; 10,5 га) жерді алып жатыр. 2017 жылы ғибадатхананың жанында білім беру орталығы ашылды. Лотос ғибадатханасы Калкаджи Мандир метро стансасының жанында, шамамен 500 метр қашықтықта орналасқан. Бұл Нью-Делидегі Бахапур ауылында, Делидің ұлттық астаналық аумағында, Нехру орталығының жанында және Ямуна өзенінің батыс жағалауында жатыр. Ғибадатхананың жалпы электр қуаты тұтынуы 500 киловатт (кВт) құрайды, оның 120 кВт-ы ғимараттағы күн панельдерімен өндірілетін күн энергиясымен қамтамасыз етіледі. Бұл ғибадатханаға айына 120 000 рупий үнемдейді. Бұл Делиде күн энергиясын пайдаланатын алғашқы ғибадатхана. Тадж-Махал сияқты басқа тас ескерткіштер сияқты, Лотос ғибадатханасы да Үндістандағы ауаның ластануына байланысты түсін өзгертуде. Атап айтқанда, ақ мәрмәр көлік құралдары мен қаладағы өндірістен және басқа да көздерден туындаған ластанудың салдарынан сұр және сары түске айналуда.
Қонақтар
2001 жылдың соңына қарай CNN тілшісі Манприт Брардың мәліметінше, "Лотос" ғибадатханасына 70 миллионнан астам адам келген. ЮНЕСКО-дағы Үндістанның тұрақты делегациясы 2014 жылдың сәуір айына дейін "Лотос" ғибадатханасына 100 миллионнан астам адам келгенін хабарлады. "Лотос" ғибадатханасы түрлі діндерді ұстанатын адамдар үшін маңызды тарту орталығына айналды, кейбір мерекелерде 100 мыңға жуық адам келеді. Жылдық келушілер саны 2,5 миллионнан 5 миллионға дейін бағаланады. Брар 2001 жылы оны "әлемдегі ең көп келінетін ғимарат" деп атады. "Лотос" ғибадатханасы жиі Делидің негізгі туристік орталықтарының бірі ретінде көрсетіледі.
Айырмалар
Ғибадатхана кәсіби сәулет, бейнелеу өнері, дін, мемлекеттік және басқа да салаларда кеңінен назар аударды.
Тұтқындалу
2006 жылы Лотус ғибадатханасының бұрынғы қызметкерлерінің бір тобы полицияға шағымданып, ғибадатхананың қамқоршылары тыңшылық, дін өзгерту және жалған паспорттар жасау сияқты түрлі қылмыстарға қатысқандарын мәлімдеді. Сот судьясы полицияға нақты тоғыз қамқоршыны қамауға бұйрық берді, бірақ Дели жоғары соты кейін қамауды тоқтатты.