Кіріспе
Сиракузаның б.з.б. 397 жылғы қоршауы – Карфаген күштерінің Сиракузаға қарсы б.з.б. 397-278 жылдар аралығында жасаған төрт сәтсіз қоршауының біріншісі болды. Сиракузалық Дионисийдің Мотияны қоршауына жауап ретінде, Карфагеннің Магонид әулетінен шыққан Химилко Сицилияға зор әскер жинап әкелді. Мотияны қайтарып алып, Лилибаумды құрғаннан кейін, Химилко Мессананы тонады, сосын грек теңіз флоты Катанада жеңіліске ұшырағаннан кейін, б.з.б. 397 жылдың күзінде Сиракузаны қоршауға алды. Карфагендіктер б.з.б. 415 жылы афинялықтар қолданған стратегияны ұстанды және Сиракузаны оқшаулауда табысқа жетті. Б.з.б. 396 жылдың жазында Карфагендіктер лагерінде оба тарады, нәтижесінде әскердің көп бөлігі қаза тапты. Дионисий Карфаген күштеріне қарсы құрлық және теңізден бірлескен шабуыл ұйымдастырды, ал Химилко Дионисиймен құпия келісім жасағаннан кейін Карфаген азаматтарымен бірге қашып кетті. Тірі қалған ливиялықтар құлдыққа түсірілді, сицилиялықтар тарап кетті, ал ибериялықтар Дионисийге қосылды. Дионисий өзінің билігін кеңейте бастады, ал обадан әлсіреген Карфаген 393 жылға дейін Сиракузаның іс-қимылдарына қарсы шаралар қабылдамады.
The siege of Syracuse in 397 BC was the first of four unsuccessful sieges Carthaginian forces would undertake against Syracuse from 397 to 278 BC. In retaliation for the siege of Motya by Dionysius of Syracuse, Himilco of the Magonid family of Carthage led a substantial force to Sicily. After retaking Motya and founding Lilybaeum, Himilco sacked Messana, then laid siege to Syracuse in the autumn of 397 BC after the Greek navy was crushed at Catana. The Carthaginians followed a strategy which the Athenians had used in 415 BC and were successful in isolating Syracuse. A pestilence broke out in the Carthaginian camp in the summer of 396 BC, which killed the majority of the troops. Dionysius launched a combined land and sea attack on the Carthaginian forces, and Himilco escaped with the Carthaginian citizens after an underhanded deal with Dionysius. The surviving Libyans were enslaved, the Sicels melted away while the Iberians joined Dionysius. Dionysius began expanding his domain, while Carthage, weakened by the plague, took no action against Syracusan activities until 393 BC.
Өмірбаян
Карфаген бұрын 406 ж.б.д. гректердің финикиялық жерлерге жасаған шабуылдарына жауап ретінде Сицилияға шапқан болатын. Бұл жорыққа алғаш рет Ханнибал Маго басшылық етті, ол туысы Гимилко Акрагас қаласын қоршағаннан кейін, 405 ж.б.д. жазында Акрагас, Гела және Камарина қалаларын басып алып, тонады. Бұл жеңілістер Сиракузада саяси дағдарыс тудырды және нәтижесінде Дионисий тиран ретінде билікке келді. 405 ж.б.д. Гимилко мен Дионисий бейбіт келісімге келді, ол Карфагенді Сицилияның 60 пайызын тікелей немесе жанама түрде бақылауда қалдырды. Мессина мен Леонтини қалалары тәуелсіздігін сақтап қалды, ал Дионисий Карфаген тарапынан Сиракузаның билеушісі ретінде мойындалды.
Дионисий дайындыққа кіріседі
405 және 398 жылдар аралығында Дионисий өзінің саяси беделін нығайтуға және Сиракуза қаласының қарулы күштерін арттыруға кірісті. Ол б.з.б. 404 жылы Сицилиялықтармен соғыс бастау арқылы Химилькомен жасалған келісімді бұзды. Карфаген жауап ретінде ештеңе жасамаса да, Дионисий өзінің әскері ішінде болған көтеріліс салдарынан қиын жағдайға түсті, олар оны Сиракузада қоршауға алды. Бақыты мен жауларының нашар дағдылары Дионисийге осы қиындықтан жеңіспен шығуға көмектесті. Дионисий одан кейін Наксос және Катана қалаларын бағындырып, тонады, сондай-ақ Леонтиниді өзіне қосып алып, өзінің аумағын кеңейтті. Ол жалдамалы әскерлерді жалдап, флотын кеңейтіп, 200 жаңа кеме салды. Сиракуза қаласы нығайтылды, Дионисий Ортигия аралын (Сиракузаның алғашқы қаласы орналасқан жер) бекініске айналдырды және Эпиполе жазығын мықты қабырғалармен қоршады. Ол жаңа қарулар (мысалы, катапульта) және жаңа кемелер (мысалы, квинкерема) жасау үшін шеберлерді жалдады. 398 жылы Дионисий 80 000 жаяу әскер, 3 000 атты әскер, 200 әскери кеме және 500 тасымалдау кемесімен Мотия қаласына шабуыл жасады, олар оның жабдықтары мен соғыс машиналарын тасымалдады. Бұл оның Карфагенге қарсы бастайтын төрт соғыстың біріншісіне себеп болды.
Соғыс басталды
Дионисийдің шабуылы Сицилиялық гректер мен сикандарды Карфаген үстемдігінде көтеріліске итерді. Дионисий Мотияны қоршаған кезде, Сицилияда Карфагенмен одақтас бес қала ғана қалды (олардың ішінде Сегеста, Энтелла, Палермо және Солус). Карфагенде тұрақты әскер болмағандықтан, Химилько басқаратын 100 триремадан тұратын флотты ғана Мотияға жөнелте алды. Химилько сәтсіздікке ұшырады, ал Дионисий қатал пунийлік қарсылықты жеңгеннен кейін Мотияны тонады. Карфаген күштерін дайындағаннан кейін, Химилько Африкадан теңізге шығып, Палермоға қонды, содан кейін Эрикс қаласын басып алды. Химилько Мотияға шабуыл жасады, онда Битон басқаратын, көбінесе сикелдік гарнизон оңай жеңілді. Карфагендіктер Сегеста қоршауын көтерді, ал Дионисий Батыс Сицилияда басым күштерге қарсы шайқасқа түспей, Сиракузаға қайтып келді. Химилько Палермоға оралды, Карфаген аумақтарын гарнизонмен қамтамасыз етті, содан кейін 300 әскери кеме мен 300 көлікпен Липараға бет бұрды. Липарадан 30 талант күміс салық жинағаннан кейін, Карфаген әскері Пелорум мүйісіне қонды, ал Мессен әскері Карфагендіктерге қарсы тұру үшін қаладан солтүстікке қарай жорыққа шықты. Химилько Мессенге 200 кеме жіберіп, қаланы оңай басып алып, тонады. Гректер ауылдық бекіністерге шашырады, ал Химилько бекіністерді басып алуға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Химилько Мессинада база құрудан бас тартып, оңтүстікке қарай жорық жасап, Тауроменионда қала құрды және оны сикелдермен қоныстандырды. Сикелдер енді Дионисийден бас тартып, Химилько бірден екі мақсатқа қол жеткізді: Дионисийдің одақтастарын ажыратып, сонымен қатар Мессинаның әлі де жаушыл гректерінің кез келген әрекетін тоқтату үшін жаңа одақтастар тапты. Карфагендіктер жағалау бойымен оңтүстікке қарай, флотты бірге ертіп жорыққа шықты. Алайда, Этна тауының күшті жарылысы Наксостан солтүстікке қарайғы жолды өтпейтін етіп, Химилько Этна тауының айналысымен өтуге мәжбүр болды. Маго флотымен Катанаға бет алды, онда ол Карфаген әскерімен кездесуі керек еді. Дионисий Сиракузадағы барлық құлдарды босатып, 60 қосымша кемеге жұмысқа алды, Сиракуза мен Леонтинидегі бекіністерді сарбаздармен және жабдықтармен қамтамасыз етті, сондай-ақ Грекиядан 1000 жалдамалы сарбаз жалдады.
Қарсылас күштер
Гимилько Карфаген әскерін (50 000 адам, 400 трирема және 600 транспорт) 397 жылға дейін Сицилияға бастап келді. Карфагендіктер Сиракузға жеткенде, олардың соғыс флоты 208 кемеге дейін азайды, бірақ әскерге жабдық жеткізу үшін 2000 көлік қолданылды. Сиракуздағы сарбаздардың саны белгісіз, себебі олардың бір бөлігі Карфагендік иеліктерді күзетіп тұрды, ал Карфагендіктер Сицилияға келгеннен кейін сицилиялықтар, сикандықтар және элимдіктермен күшейтілді. Дионисий Катанияда 30 000 жаяу әскер және 3 000 атты әскермен, сондай-ақ 180 квинкеремамен болды. Теңіз шайқасында жеңіліске ұшырағаннан және одақтастарының дезертирлеуінен кейін Дионисийдің күштері 80 кемеге дейін азайды. Ол бұл шығынды өтеу үшін бірнеше жалдамалы сарбаздарды жалдауға тырысты, ал Сиракуза халқы оның әскерін күшейту үшін бірқатар сарбаздарды берді. Кейіннен Грециядан 30 трирема оған қосылды.
Карфагендік топтар
Ливиялықтар ауыр және жеңіл жаяу әскерін қамтамасыз етіп, әскердің ең тәртіпті бөлімдерін құрады. Ауыр жаяу әскерлер ұзын найзалар мен дөңгелек қалқандармен қаруланып, тығыз қатарда шайқасты. Олар бас киімдері мен зығырдан жасалған төс қаптар киеді. Ливияның жеңіл жаяу әскері, ибериялықтардың жеңіл жаяу әскері сияқты, найза мен кішкентай қалқан алып жүрді. Кампаниялық, Сардиниялық және галлдық жаяу әскерлер өздерінің салты бойынша киімдерін киіп соғысты, бірақ көбінесе Карфагенмен жабдықталды. Сицилиялықтар мен басқа сицилиялықтар грек гоплиттері сияқты жабдықталған. Ливиялықтар, карфагендік азаматтар және ливиялық финикиялықтар ұрысқа дайын, жақсы оқытылған атты әскерді ұсынды, олар соқтығысқан найзалармен және дөңгелек қалқандармен жабдықталған. Нумидиялықтар керемет жеңіл атты әскерді ұсынды, олар найзалар жинағымен қаруланған және жілетпе немесе ершіксіз атқа мініп шайқасты. Ибериялықтар мен галдар да атты әскерді қамтамасыз етті, олар шабуылға толық күшпен түсуге баса назар аударды. Ливиялықтар Карфаген үшін ауыр, төрт атты соғыс күймелерінің көп бөлігін жеткізді, бірақ Карфаген бұл кезде соғыс пілдерін қолданбады. Гимилконың күймелері гректер Эрикс маңында оның 50 көлігін батырғанда жоғалған, және Сиракузада олардың ешқайсысы қолданылмаған сияқты. Карфагендік офицерлер корпусы армияның жалпы басқаруын ұстады, бірақ көптеген бөлімдер өздерінің басшыларының басшылығымен шайқасқан болуы мүмкін. Пуникалық флот триремаға негізделген, карфагендік азаматтар әдетте Ливиядан және басқа карфагендік иеліктерден келген жаңа серіктермен бірге экипаж ретінде қызмет етті. Карфагендік күштер гректерден Катанда бірнеше квинкереманы басып алды, бірақ Карфагендіктер осы типтегі кемелерді осы уақытта өздері жасап жатқан-жасамағаны белгісіз. Сиракузада 40 квинкерема болды. Сиракузадағы алғашқы пуникалық флот 208 әскери кеме мен 3000 көлік құралдарынан тұрды, бірақ қоршау кезінде қаншасы тұрақты түрде орналасқаны белгісіз.
Грекия әскерлері
Грек әскерінің негізгі күші – Дионисий негізінен азаматтардан жинаған гоплиттер еді, сонымен қатар Италия мен Грекиядан көптеген жалдамалы әскерлер де болды. Сицилиялықтар мен басқа да жергілікті сицилиялықтар гоплиттер ретінде әскерде қызмет етті, сондай-ақ пельтастармен қамтамасыз етті, ал Самниттер немесе этрусқ жауынгерлері сияқты қаруланған көптеген Кампаниялықтар да болды. Фаланкс – әскердің стандартты жауынгерлік құрамы. Дионисий қажет болған жағдайда қарттар мен әйелдерді пельтастар ретінде де пайдалануға мүмкіндік алды. Атты әскер бай азаматтар мен жалдамалылардан жиналды. Сиракуза теңіз күші Квинкеремаға (Дионисийдің өнертабысы) және триремаға негізделген. Дионисийде көлік кемелері де болды, бірақ олардың саны белгісіз. Флотты азаматтар басқарды.
Қоршаудың прелюдиясы
Катанадағы жеңіліс Дионисийді қиын жағдайға түсірді. Грек флоты жеңілгеннен кейін Маго Сиракузаға тікелей шабуыл жасау мүмкіндігіне ие болды, бұл карфагендіктердің Сиракузадағы Мессенада жасаған тәжірибесін қайталаумен тең еді. Екінші жағынан, егер Дионисий Химилко әскеріне шабуыл жасап жеңіске жетсе, Маго қауіпті базаға қайта шегінуге мәжбүр болар еді. Алайда, Дионисий стратегиясын анықтағанда Сиракузадағы саяси тұрақсыздық мүмкіндігін де ескеруі керек болды. Грек әскері қоршауға қарсы болды, ал Дионисий бастапқыда карфагендік әскерді іздеп, Химилкомен тікелей шайқасуға бейімділік танытты. Бірақ кеңесшілері Маго мен оның флоты грек әскері болмағанда Сиракузаны басып алуы мүмкін екенін ескерткен соң, Дионисий лагерьді тастап, Катанадан оңтүстікке қарай Сиракузаға жол тартты. Осы сәтте табиғат гректерге көмектесті, нашарлаған ауа райы Магоны кемелерін жағаға тікелей тоқтатуға мәжбүр етті, осылайша пуникалық флот грек әскерінің шабуылына осал болды. Алайда, сәттілік карфагендіктерге көмектесті, өйткені Дионисий бұған дейін шегінуді бастаған еді, ал оның флотының қалдықтары жағалау бойымен жүзіп өтті. Бұл қоршауға алу шешімі сицилиялық грек одақтастарының арасында наразылық тудырды, олар әскерді тастап, өз қалаларына бет бұрды. Олар сол жерде ауылдық қамалдарды нығайтып, карфагендіктерді күтті. Этна тауының айналасында 110 шақырымдық сапардан кейін, Магоның болуы пуникалық флоттың қауіпсіздігін қамтамасыз етті. Пуникалық әскер мен флотқа бірнеше күн демалыс берілді, осы уақытта Маго зақымдалған кемелерін жөндеп, жаулап алынған грек кемелерін қайта жабдықтады. Химилко Аетнада кампаниялықтармен келіссөздер жүргізіп, оларға жақын болуды ұсынды. Олар Дионисийге кепілдер берген және олардың ең жақсы әскерлері грек әскерінде болғандықтан, адал болуды жөн көрді.
Қоршауға дайындық
Дионисий мен грек әскері Сиракузға бірінші болып жетіп, Карфагеннің күтілетін қоршауына төтеп беруге дайындық бастады. Леонтини мен Сиракуза маңындағы бекіністер толықтай жарақтандырылып, азық-түлікпен қамтылды. Грек одақтастарының дезертирлеуі Дионисийді алаңдатты, сондықтан ол Италия мен Грекиядан (әсіресе Сиракузаның ана қаласы Коринф және дорлық одақтас Спарта) жалдамалы әскерлерді жалдау үшін агенттер жіберді, соның ішінде туысы Поликсен де бар еді. Бекіністердің мақсаты егінді қорғау және Карфагендік азық-түлік іздеушілерді мазалау үшін база ретінде қызмет ету немесе Карфаген әскерін Сиракуздан алшақтатып, Дионисийге уақыт беру болды, ал Гимилко оларды басып алды. Бекіністер оңай беріліп, Карфаген күштерінің бір бөлігі гарнизон ретінде қалатын еді. Гимилко Леонтини мен бекіністерге назар бөлмеді, ал оның әскері Сиракузға қарай баяу жылжуды бастады. Олар Эпипола платосын айналып өтіп, лагерь құруға кірісті. 250 триремадан және гректерден тартып алынған квинкеремалардан тұратын Пуникалық соғыс флоты бір уақытта және үлкен тәртіппен Ұлы портына кіріп, Сиракузадан өтіп, гректерден тартып алынған олжаны көрсетті. Содан кейін 2000-3000 көлік кемелері портына тоқтады, әскерлер мен жабдықтарды жеткізді. Гимилко қоршауды бастауға дайын болды. Бастапқыда Катанияда 180 кеме жұмылдырылған Сиракуза флоты портта қалды.
Сиракузаның бекіністері
Сиракузаның бастапқы қаласы 415 жылға дейінгі Сицилия экспедициясына дейін Ортига аралында орналасқан, ал материкте Агора маңында бірнеше құрылыстар болған. Сицилия экспедициясы кезінде Тиха мен Архадина аймақтарына қабырғалар салынды. Дионисий қолданыстағы құрылыстарды кеңейтіп бітіргеннен кейін, Сиракуза грек әлеміндегі ең ұзын қабырғалы қалаға айналды. Дионисий Ортигия айналасындағы қабырғаларды қайта жаңартып, бүкіл аралды және материкке жалғасқан тасқынды тұрақты аралықта мұнаралармен жабдықталған мықты қабырғамен қоршады. Тасқынның батыс жағында кемежайлар, ал шығыс жағында Лакиус деген кішкентай порты болды. Лакиусты қоршау үшін экрандар мен қабырғалар орнатылды, онда 60 трирема орналасатын болды, сондай-ақ теңіз экрандары арасында бір триреманың өтуіне мүмкіндік беретін қақпа салынды. Ортигияда екі қамал салынды, біреуі тасқынға жақын жерде, ол Дионисийдің резиденциясы болды. Материк пен Ортигия арасындағы кіруді бақылайтын, тасқынға салынған бес қақпадан тұратын Пентаплия болды. Дионисий Ортига аралын адал жалдамалы әскерлермен және жақын қолдаушыларымен қоныстандырды. Эвриалоста жер асты құрылыстары бар үлкен қамал салынды, ол Алаңға апаратын басты жолға кіруді күзетті. Ол Акрадинадағы халықты орналастыру үшін афиналық экспедиция кезінде салынған қабырғаларды да пайдаланды. Платоның айналасындағы, толығымен тастан салынған қабырғалардың қалыңдығы 2 мен 4,5 метр, ал биіктігі 6 метр болған болуы мүмкін.
Карфагендіктер лагері
Химилько Полихана аймағындағы Үлкен портың жанында лагерь құрды. Лагерь Сиракуза қала қабырғаларынан 10 стадион қашықтықта, Анапус өзенінің солтүстігінде немесе 12 стадион қашықтықта, өзеннің оңтүстігінде орналасқан болуы мүмкін. Басты лагерь, Зевс ғибадатханасының шығысында, Даскон шығанағы мен Лысимелия батпағының жанында орналасқан болжамдалады. Кемелерді тікелей лагерь ішіне орналастырды, ал лагерьдің айналасын ор мен қоршаумен қоршады.
Алдын ала іс-шаралар
Химилько лагерінен солтүстікке қарай жорық жасап, лагерь тәртіпке келтірілгеннен кейін қаланың жанында шайқасқа дайындалды. Жүзден астам Карфагендік соғыс кемелері де теңізге шығып, Ортигияның екі жағында орналасты. Бас лагерді қорғау және кемелерге қауіпсіз тұрақ беру үшін Дасконда және Племмирионда қосымша бекіністер салынды. Лагерьдің өзі, бұрынғы ор мен қоршаудан өзге, берік қабырғамен қоршалды. Қабырға салыну кезінде Гелон мен оның әйелінің мазарлары бұзылды. Флоттың бір бөлігі таратылды, ал жүк тасымалдау кемелері Сардиния мен Африкаға қосымша азық-түлік жеткізу үшін жіберілді. Бекіністер шарап, бидай және қажеттінің бәрімен жабдықталды, Химилько әскерлерінің қажеттіліктерін қамтамасыз ету үшін ешқандай қаржыны аямағандай көрінді.
Карфагендік стратегия
Карфагендіктер бұрын грек қалаларын сәтті қоршаған. 409 жылы олар Селинді қоршау машиналарын пайдаланып шабуылдады, Химера да сол жылы карфагендіктердің қоршау шеберлігінің құрбаны болды, ал 406 жылы карфагендіктер Акрагасты екі жағынан қоршап, қаланың екі бағытында да орналасты. Сиракузаның қорғанысының ауқымдылығы айнала қоршау қабырғасын салуды қиын етіп берді. Химилько күштерін шоғырландырып қалуды қалады немесе Сиракузаны қоршау үшін жеткілікті күші болмады, егер тағы бір лагерь салса, ол карфагендіктерді Сиракузадағы гректердің күтпеген шабуылына немесе екі лагерьті байланыстыратын қоршау қабырғалары болмағандықтан көмекке келген күшке ұшыратуы мүмкін еді. Оңтүстік жақтан тікелей шабуыл жасау шабуылдаушы әскерлерді Эриел бекінісінен бүйірден шабуылға ұшырату қаупін тудырды. Жазықтықтың үстіндегі қабырғалардың биіктігі қоршау пандусын салмай қабырғаға шабуыл жасау мүмкін емес екенін көрсетті. Гимилко, негізінен, афиналық басшы Никидің б.з.д. 415 жылы қолданған стратегиясын қабылдады, ол Сиракуза ішінде жағдайдың жақсаруын күтіп, өз орнында қалды. Ол дайындықтарын аяқтағаннан кейін қысқа уақытқа орналасты, ал Сиракуза қоршауда болған кезде толықтай кесіліп қалмады, грек кемелері Пун кемелерінен қарсылық көрмеген жағдайда Лацийге еркін кіріп-шыға алатын болды.
397 жылдың көктемі: Карфаген операцияларын бастайды
397 жылғы қыс айларында қарсыластар өз орналасқан жерлерінен күтіп, ешқандай маңызды оқиға болған жоқ. 396 жылғы көктемде Химилько Сиракузаның шеткі аудандарына шабуыл жасауды бастады. Карфагендіктердің қала қабырғасын бұзғаны туралы мәлімет жоқ, бірақ пуникалық әскерлер бірнеше храмдар, оның ішінде Деметра мен Кореге арналған храм бар, қаланың бір бөлігін басып алып, оларды тонады. Дионисий де белсенді әрекет етіп, Карфагендік күзет тобына шабуылдар жасап, бірнеше ұсақ шайқаста жеңіске жетті, бірақ жалпы тактикалық жағдай өзгеріссіз қалды. Осы уақытта Поликсен Грецияда теңіз күштерін жинап, Спарталық Фаракидастың басқаруымен 30 трирема Сиракузаға жетті. Енді гректер де, карфагендіктер де өз күштерін сақтау үшін теңіз арқылы келетін жабдықтауға тәуелді болды.
Жетістік қаупі
Осы оқиғадан кейін көп ұзамай Дионисий ағасы Лептинеспен бірге Сиракузаға қажетті жабдықтаманы жеткізіп әкелетін конвойды сүйемелдеу үшін флотилиямен бірге теңізге шықты. Олардың кеткен кезде Сиракузада кім басшылық еткені белгісіз, бірақ оның іс-әрекеттері гректерге маңызды жетістік әкелді. Біріншіден, Ұлы портта күзетсіз қалған пуникалық астық тасымалдайтын кемені байқағаннан кейін, Сиракузаның бес кемесі шығып, оны қолға түсірді. Олжа әкелінуде 40 пуникалық кеме пайда болды, сонда-ақ Сиракуза флотының барлық кемелері (кеме саны көрсетілмеген, бірақ, мүмкін, карфагендік күштен көп, адмирал кім болғаны айтылмаған) пуникалық эскадрилиямен шайқасып, 4 кемені батырып, 20 кемені, оның ішінде флагманды тұтқынға алды. Грек кемелері содан кейін пуникалық негізгі бекінісіне бет алды, бірақ карфагендіктер шайқасқа бармады. Гректер олжаларымен Сиракузаға оралды. Бұл жеңіс Дионисийдің басшылығымен орын алмады, сондықтан оның кейбір саяси қарсыластары оралғанда азаматтар жиналысында оны тақтан түсіруге тырысты. Спарталықтар наразыларды қолдаудан бас тартты, нәтижесінде төңкеріс әрекеті сәтсіз аяқталды. Кейбір тарихшылар бұл теңіз шайқасы мен одан кейінгі оқиғалар шындықта болмаған, тиранияға қарсы жазбалардың құрастырылған нәрсесі деп санайды.
396 жылы жаз: қоршау сәтсіз аяқталды
Теңіз шайқасы болды ма, жоқ па, Сицилияға жаз келген кезде соғысқа қатысушылардың стратегиялық жағдайы өзгерген жоқ. Химилько Сиракузаны басып ала алмады, Дионисий пунийлік күштерді жеңе алмады, және екі тарап та теңіз арқылы келетін жабдықтауға мұқтаж болды. Осы тұста Карфаген әскерлері арасында оба ауруы тарады, олар қатал ыстықтан да қиналған еді.
Жарақат
Афиналық обасына ұқсас оба, балшықты жерлердегі нашар санитарлық жағдайдан туындаған болуы мүмкін, сондай-ақ безгек те әсер еткен болуы мүмкін. Нәтижесінде, көптеген сарбаздар мен теңізшілер осы аурудан көз жұмды, жерлеу бригадаларының жұмысы қиындады, мәйіттер асығыс жерленді, жаңа жерлеуге мүмкіндік болмады, ал ауада шіріген денелердің жағымсыз иісі сезілді. Жұқпанып қалу қаупінен науқастарға тиісті күтім көрсетілмеген болуы мүмкін. Олар Даскон шығанағында құрлыққа тірелген пунийлік кемелерге шабуыл жасауға ниеттенді. Дионисий пунийлік лагеріне шабуыл жасаған әскерге қолбасшылық етуді жөн көрді. Ол айсыз түнде әскерімен бірге шығып, пунийлік лагеріне тікелей оңтүстікке қарай барудың орнына, Циан ғибадатханасы арқылы айналып, таңертең Карфагендік бекіністерге шабуыл жасауды жоспарлады. Грек флоты Дионисий карфагендіктермен шайқасқаннан кейін шабуылға көшуі керек еді. Жоспардың сәттілігі көбінесе флот пен әскердің уақтылы үйлесімділігіне байланысты болды, мұндай үйлесімнің болмауы Дионисийдің б.з.д. 405 жылы Гела шайқасының тағы бір күрделі жоспарын сәтсіздікке ұшыратты.
Ұқыпты сатқындық
Дионисий түнгі жорығын сәтті аяқтап, Цианға жетті. Таң атқанда ол атты әскерін және мың жалдамалы сарбазды батыстан лагерьге шабуыл жасауға жіберді. Бұл – алдау амалы еді. Дионисий бұрын-ақ атты әскерлеріне көтерілісшіл, сенімсіз жалдамалыларды карфагендіктермен шайқасқаннан кейін тастап кетуді құпия тапсырған. Бірлескен күштер лагерьге шабуыл жасады, ал грек атты әскерлері кенеттен шегінген соң жалдамалылар қырғынға ұшырады. Дионисий жаудың назарын ауырып, бірден сенімсіз сарбаздардан құтылды.
Пуниктер бекіністеріне шабуыл
Жалшылар қырғынға ұшыратылып жатқанда, гректердің басты әскері Полихана мен Даскондағы Зевс храмының жанындағы бекіністерге шабуыл жасады. Атты әскер жалдамалыларды тастап кеткен соң, Дасконға шабуылға қосылды, ал грек флотының бір бөлігі жақын жердегі пунийлік кемелерге шабуылдады. Карфагендіктер күтпеген жерден шабуылға ұшырады, үйлесімді қарсылық көрсетуге үлкермей, Дионисий лагерь сыртындағы күшті жеңіп, сосын Полиханадағы бекініске сәтті шабуыл жасады, одан кейін оның әскері Карфагендіктер лагеріне және храмына шабуылдауға кірісті. Карфагендіктер гректерді қараңғыға дейін тежеуге тырысты, сонда шайқас тоқтады.
Пуникалық флоттың Дасконда қырылуы
Пуник флотының құрамында жеткіліксіз адам болды, себебі бір бөлігі обадан қаза тапқандықтан, ал көптеген кемелері тасталып кеткен еді. Грек кемелері толыққанды күтпеген шабуыл жасады, 40 квинкеремасы бар Даскондағы пуник кемелерін шабуылға қарсы тұру үшін уақытында дайындап, теңізге шығара алмады, жақын арада Сиракуза флотының барлығы шабуылға қосылды. Грек кемелері зәкірде тұрғанда соқтығысып, бірнеше кемені батырды, ал кейбір кемелерге грек әскерлері шағын шайқастан кейін шабуылдап, басып алды, ал Дионисий басқаратын атты әскерлер бірнеше кемеге от қойды, олардың кейбіреулері зәкірлік арқандары жанып кеткен соң ағысымен кете берді. Пуник сарбаздары мен теңізшілері суға секіріп, жағаға жүзіп өтті. Өрт лагерьке де тарады, бірақ лагерьтің бір бөлігі өртенгеннен кейін сөндірілді. Пуник армиясы грек әскерлерінің шабуылына тойтарыс берумен айналысқандықтан, көмек көрсете алмады. Сиракузадан келген гректер сауда кемелері мен қайықтарын жүргізіп, Дасконға жетіп, тасталып қалған пуник кемелерін, сондай-ақ қолға түскен олжаларын сүйреп әкетті. Осы уақытта Даскондағы бекініс те гректердің қолына көшті. Армияның жеңіске қабілетті шайқасқа түсуге лайықты жағдайы болмады. Гимилко жағдайды сезіп, сол түні Дионисиймен құпия келіссөздер жүргізуді жөн көрді, ал итальяндық және материктік грек жасақтары пуник күштерін толығымен жоюды жақтағандықтан, басқа грек қолбасшылары хабарсыз қалды.
Карфаген: проблемалар
Дионисийдің қаһарына қалдырып, әскерін тастап кеткен Гимильконың қайтып оралуы Карфаген азаматтары мен олардың Африкалық поддандыларына ұнамады. 104 адамнан тұратын кеңес оны, сәттіліксіз Карфаген қолбасшыларына жасалғандай, айқышқа тартып жазаламады, бірақ Гимилько өзі-ақ осы жазаны өзіне тағайындады. Ол осы сәтсіздікке толық жауапкершілікті мойындады, қаладағы барлық храмдарды шарлап, құтқарылу тіледі, соңында үйінің есіктерін кірпішпен мөрлеп, аштықтан көз жұмды. Соғыс басталғаннан кейін Карфаген үстемдігінен азат болған грек қалалары, Дионисийден қорқып немесе Магоның әрекеттеріне байланысты, Сиракузаны қолдаудан бейтараптыққа көшті. Бұл бейбіт саясат Дионисийдің 394 ж.б. Сицилиялықтарға шабуыл жасағанға дейін сақталды.