Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыстағы қысқа мерзімді азат етілген аумақ, Батыс Сербиядағы қысқа мерзімді аумақ.

Ужице Республикасы – Екінші дүниежүзілік соғыстағы Еуропадағы алғашқы азат етілген Югославия аумағы және қысқа мерзімді азат етілген аумақ. Ол 1941 жылдың күзінде оккупацияланған Югославияда, атап айтқанда Сербиядағы әскери қолбасшы аумағының батыс бөлігінде әскери шағын мемлекет ретінде құрылды. Республика Партизандық қарсылық қозғалысымен құрылды, ал әкімшілік орталығы Ужице қаласында орналасқан.

Шекаралары

Ужице Республикасы басылып алынған аумақтың батыс бөлігінің үлкен бөлігін құрады және 300 000-нан астам халқы болды (кейбір деректер бойынша, шамамен бір миллионға жуық). Ол солтүстікте Вальево–Бажина Башта жолы, батыста Дрина өзені, шығыста Батыс Морава өзені және оңтүстікте Рашка аймағы арасында орналасқан. Республиканың аумағы туралы әртүрлі мәліметтер бар: кейбір дереккөздерде оның аумағы 15 000 шаршы километрді құрағандығы айтылады.

Тарих

Билік "халық кеңестерінен" (одбори) құрылды, ал партизандар мектептер ашып, "Борба" ("Күрес" деген мағынада) газетін шығарды. Олар тіпті пошта жүйесін және шамамен 145 км темір жолды іске қосты, сондай-ақ Ужицедегі банк жертөлеріндегі оқ-дәрі зауытын басқарды. 1941 жылдың қарашасында партизандарға қарсы бірінші шабуыл кезінде неміс әскерлері бұл аумақты қайта басып алды, ал партизан күштерінің көп бөлігі Босния, Санджак және Черногорияға қарай қашып, Босниядағы Фочада қайта жиналды.

Аяқтау

Жосип Броз Титоның солшыл саясаты (кейін солшыл қателіктер деп аталды) Ужице Республикасындағы партизандардың жеңілісіне маңызды үлес қосты. Фашистік бағытталған сербтік пропаганда партизандарды шетелдіктер басқарады деп көрсеткендіктен, Сербия халқы көтеріліске де, партизандық көтерілісшілерге де қарсы шықты. 1941 жылдың желтоқсан айының басында партизандар Сербиядан Боснияға (атақты НДХ-ның бір бөлігі) көшіп, бұрын Черногориядан шығып кеткен әріптестеріне қосылды.

Танымал мәдениетте

1974 жылғы югославиялық партизандық көркем фильмі «Ужице Республикасы» Ужице Республикасының құрылу және өмір сүру тарихын көрсетеді.