Кіріспе

Massa Marittima (латын тілінде: Massa Veternensis) – Италияның Тоскана аймағының оңтүстігіндегі Гросето провинциясының қаласы және коммунасы, Гросетодан 49 км солтүстік-батысқа қарай орналасқан. Мұнда минералды бұлақтар, темір, сынап, лигнит және мыс кендері, сондай-ақ құю фабрикалары, темір өңдеу заводтары және зәйтүн майы айналымын жүзеге асыратын мекемелер бар. Жағалаудағы Фоллоника қаласында Эльба аралынан алынған темір кенін балқытатын пештер орналасқан.

Тарих

Масса Маритима төңірегіндегі аумақта тарихқа дейінгі және прототарихи дәуірлерден бері адамдар қоныстанған, мұны палеолиттен қола дәуіріне дейінгі көптеген табылған заттар куәландырады. Аццеза көлі және басқа да аймақтарда этрус қоныстары табылды, олар б.з.д. 9-5 ғасырларға жатады. Масса Маритима орналасқан жерде қоныс болғанына қосымша дәлел – Аммиан Марцеллиннің "Res Gestae" еңбегінде келтірілген, онда Константиннің немере інісі Константий Галлдың туған жері ретінде Massa Veternensis қаласы айтылады; бұл қала Massa Vecchia ауылымен сәйкес келуі мүмкін. "Massa" атауы алғаш рет 10 ғасырға жататын құжатта кездеседі. 973 жылдың 18 сәуірінде Тоскана маркграфы Ламберт дін қызметкері Роппрандоға қалалар мен соттардың тізімін сатқан. 11 ғасырда Каспий мұхиты Масса Маритимаға біртіндеп көшіріле бастады, себебі епископтық орынды қарақшылар тонап, Константинополь префекті Никетастың флоты жойды: 1062 жылы Папа Александр II-нің епископ Тегринге жазған хатында епископтық орынның Массаға ауыстырылғаны айтылған. Қала 1255-1337 жылдары еркін коммуна болған кезінде өркендеп, қазірге дейін сақталған ғимараттармен қалалық кеңеюге ұшырады. 1317 жылдың 1 мамырынан бастап, кем дегенде бір жыл бойы қалада өз валютасы болды. Масса 1260 жылы Монтаперти шайқасында Сиенамен бірге, ал 1276, 1307 және 1319 жылдары үш лигада соғысып, 1335 жылы оның ықпалына бағынды. Сиеналықтар қаланың экономикалық әлеуетін пайдаланып, оны әлсіретті. 1348 және 1400 жылдары болған оба және демографиялық төмендеу қаланы құлдырауға ұшыратты, себебі Сиена Маремманың барлық аймағында қалпына келтіру жұмыстарын жүргізбеді. 1554 жылы Сиена Республикасы мен герцог Козимо де Медичи арасындағы соғыс кезінде Масса бекінісі Карло Гонзага бастаған испандықтардың қоршауында капитуляциялады. 1555 жылдың 3 ақпанында қала Тоскана Ұлы Герцогтығының құрамына кірді. Медичи билігі кезінде Ұлы герцог Фердинанд I қаланы қалпына келтіруге тырысты, бірақ оның ешбір мұрагері Масса мен Маремманың тағдырына қызығушылық танытпады: араласулар тек Вальпианадағы темір зауыттарына қатысты болды. 1737 жылы Медичи әулетінің жоғалуымен Массада 527 адам қалды. 18 ғасырда Лотарингия әулетінің тұсында қала жаңадан гүлденді. 1766 жылдың 18 наурызында Ұлы герцог Петр Леопольд Сиена мемлекетін екі провинцияға бөлді: Жоғарғы және Төменгі провинциялар. Төменгі провинция төрт капитандыққа бөлінді: Гроссето, Аркидоссо, Сована және Масса. 1770-1790 жылдар аралығында қала төңірегіндегі бірнеше аймақтар қалпына келтірілді. 19 ғасырда Леопольд II экологиялық және экономикалық жақсарту жұмыстарын жалғастырды: Монтебамболи лигниті және Монтионидегі алюминий кені қайта ашылды, соның нәтижесінде Масса қайтадан кеншілер қаласына айналды. Масса Италияның бірігуіне әкелген Ризорижменто қозғалысына белсенді қатысты. Джузеппе Гарибальди өзі Масса Маритимаға барып, кейін құрметті азамат атанды; жас масеталықтардың бірі 1849 жылдың қыркүйегінде оған Порто-Венереге қарай Кала-Мартинаға жетуге көмектесті. 1923 жылы Масса Маритиманың ауылы болған Фоллоника автономды муниципалитетке айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Масса партизандық қозғалыстың орталығы болды, ал неміс және итальян әскерлері жауап ретінде оның бірнеше азаматтарын өлтірді. Соғыстан кейінгі кезеңде Масса Маритима 1994 жылы соңғы шахта жабылғанға дейін тау-кен орталығы ретінде нығайды. Бүгінде қала өнер туындыларының көптігі және оның кеншілер тарихымен байланысты ежелгі қолөнерді дамыту арқасында туризмге тікелей байланысты.

Фрациониялар

Massa Marittima муниципалитеті муниципалдық орталығы және Ghirlanda, Niccioleta, Prata, Tatti және Valpiana елді мекендерінен (frazioni) құралған. Сондай-ақ, Монтебамболи кішкентай ауылы да осы муниципалитет құрамына кіреді.

Негізгі көрікті жерлер

13 ғасырдағы Сент-Кербон соборы (13 ғасыр). Шіркеу романдық пизан стилінде салынған, латын кресті пішіндес жоспармен, крест тәрізді тіреулермен және цилиндрлі бағаналармен бөлінген бір негізгі және екі қанатты бөліктері бар. Орталық есіктерде арыстан мүсіндері және соборға арналған Киелі Кербонның өмір тарихы бейнеленген бес панно орналасқан. Роза тәрізді терезеде 14 ғасырға тән сирек кездесетін әйнек орнатылған, онда Құтқарушының даңқы мен Киелі Кербонның тарихы суреттелген. Ішкі кеңістікте 1267 жылғы романдық қазаншұқыры (1447 жылғы қақпағымен), 1324 жылғы готикалық қасиетті заттар сақталатын қоймасы, Дуччо ди Буонинсеняға жатқызылатын 1316 жылғы «Маэста» және 4-ші ғасырға жататын римдік саркофаг астындағы 14 ғасырлық фреска бар. Қақпалы Преторио сарайында археологиялық музей орналасқан, онда Амброджио Лоренцеттидің туындысы қойылған. 13-14 ғасырларда салынған Кассеро-Сенезе (Сиена бекінісі). Монтереджо қамалы 9 ғасырда Альдобрандескилер салған, кейіннен епископтардың резиденциясы ретінде пайдаланылған. Дәстүрге сәйкес, киелі адамның өзі құрған Қасиетті Франциск шіркеуі готика стилінде салынған. Ішінде Рафаэлло Ваннидің «Успеніе» суреті ілулі тұр. 13 ғасырға жататын Fonti dell'Abbondanza сумен жабдықтау жобасының соңғы нүктесі болып табылады. Бұл сарайда 2000 жылы табылған және «Тұқым қуалау ағашы» деп аталған фаллос пішіндес ағашты бейнелейтін бірегей фреска бар. 14 ғасырға жататын Сент-Августин шіркеуі Ренессанс стиліндегі монастырьмен бірге орналасқан. Палаццо дель Подеста. Ренессанс стилінде салынған Палаццо делле Арми. Сан-Роко шіркеуі (15 ғасыр). Сан-Бернардино да Сиенаның туған үйі. Прата ауданында екі мұнарасы бар ортағасырлық қамал және Санта-Мария-Ассунта шіркеуі (Pieve) орналасқан. Татти қалашығында Сан-Себастьяноның ортағасырлық шіркеуі және тағы бір Кассеро бар.