Қырым татарының әскери қолбасшысы және саяхатшысы Тоғай бей
Tugay Bey
Туғай бей: Қырым татарларының көрнекті әскери қолбасшысы және саяхатшысы (1601-1651). Ор Қапының бегі, Польшаға жорықтар ұйымдастырушы. Қырым хандығының тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Қырым татарларының әскери басшысы және саясаткері (1601–1651)
Military leader and politician of the Crimean Tatars (1601–1651)
Мырза Тұғай би, Тухай би (; Tuhaj bej; Кириллица: Тугай бей) кейде Тоғай би деп те жазылады (1651 жылдың маусымында қайтыс болды) – Қырым татарларының көрнекті әскери басшысы және саясаткері.
Mirza Tughai Bey, Tuhay Bey (; Tuhaj bej; Cyrillic: Тугай бей) sometimes also spelled as Togay Bey (died June 1651) was a notable military leader and politician of the Crimean Tatars.
Өмірбаян
Тоғай – Арғын тайпасынан шыққан, тегі Қырымның асыл тегіне жатады, ал толық аты – Арғын Доған Тоғай бей (Арғын Дохан Тохай бей). "Бей" – шын мәнінде, ол Ор Капы (Перекоп) санжағының басшысы болғанда алған құрметті атағы, бұл Қырым хандығының маңызды лауазымы еді, себебі Перекоп тамасы Қырым түбегінің кіреберісі болып саналды және оның қорғанысында маңызды рөл атқарды. Тухай бей 1642 және 1644 жылдар аралығында Ор Капының биі болды, ол Қырым хандығының маңызды лауазымы еді және түбекке қақпа болатын Ор Капы бекінісін басқарды. 1644 жылы ол Крым ханына Польшаға қарсы ірі татар экспедициясын басқаруды тапсыруға лайық билікке ие болды. Алайда, Тухай бейдің әскері Украинаның көптеген халқы бар аймақтарына жеткенше, гетман Коньепольский басқаратын поляк әскерімен тоқтатылып, Охмативтің бірінші шайқасында жеңіліске ұшырады. 1648 жылы ол Польша-Литва одағына қарсы казактардың көтерілісі кезінде Богдан Хмельницкийге көмектесу үшін 6000-20000 сарбаздық әскерін әкелді. Ол бірнеше маңызды шайқастарға қатысып, Берестечко шайқасында қаза тапты. Ол Польшаның "От пен қылыш" романы мен фильмінде бейнеленген. Фильмде оның рөлін Дэниел Олбрихски сомдады. Генрик Сенкевич өзінің үшінші романы "Пан Володьевскийде" Тухай бейдің ұлы Ажданы кейіпкер етіп жасады. Ол 1969 жылғы "Полковник Володьевский" фильмінде Даниэль Олбрихски ойнады.
Toğay descended from the Arğıns one of noble Crimean families, and his full name is Arğın Doğan Toğay bey (Arhyn Dohan Tohai bei). "Bey" is actually a title, which he received on becoming the chief of Or Qapı (Perekop) sanjak, an important position in the Crimean Khanate, since the Isthmus of Perekop is the neck to Crimean Peninsula and was crucial to its defense. Tuhay Bey became the bey of Or Qapı sometime between 1642 and 1644, an important position of the Crimean Khanate who was in charge of Or Qapı fortress the gateway to the peninsula. By 1644 he had enough authority for the Khan of Crimea to entrust to him leadership of the major Tatar expedition against Poland. However, Tuhay Bey's army was intercepted by the Polish army under hetman Koniecpolski before reaching the densely populated regions of Ukraine and defeated in the First Battle of Okhmativ. In 1648 he brought an army (estimated 6,000 20,000) to help Bohdan Khmelnytsky during the Cossack uprising against the Polish–Lithuanian Commonwealth. There he took part in several important battles and was eventually killed during the Battle of Berestechko. He was portrayed in the Polish novel and film With Fire and Sword. In the film he was played by Daniel Olbrychski. Henryk Sienkiewicz made a character in his third novel "Pan Wołodyjowski" Tuhay Bey's son Azja. He was played in the film "Colonel Wolodyjowski" from 1969 by Daniel Olbrychski.