Кіріспе

Гомес Перес Дасмариньяс (1 қаңтар 1519 – 25 қазан 1593) – испан саясаткері, дипломат, әскери шенеунік және империялық лауазым иесі. 1590 жылдың мамырының немесе маусымның 1-інен 1593 жылдың 25 қазанына дейін Филиппиннің жетінші генерал-губернаторы болды. Дасмариньяс Сантьяго орденінің мүшесі еді.

Өмірбаян

Перес Дасмариньяс Испанияның Галисия аймағындағы Бетанзос қаласында дүниеге келген. 1579 жылдың 30 қаңтарында Леонның губернаторы болып тағайындалды. Ол жерде ет базары мен түрлі фонтандар мен көшелер салдырды. Оның бұл жұмысы жақсы бағаланды, сондықтан ол 1584 жылдың 27 қыркүйегінде Испанияның Мурсия, Лорка және Картахена қалаларының коррегидоры болып тағайындалды. Бұл лауазымдарды 1587 жылдың 1 қаңтарына дейін атқарды. 1589 жылы Филипп II оны Филиппиннің губернаторы және генерал-капитаны етіп тағайындады. Сонымен қатар, Филипп лауазымның жалақысын жылына 10 000 кастильдік дукадоға дейін көтерді және Перес Дасмариньясты Сантьяго орденінің рыцары етті. Оның бұйрықтарына Филиппиндегі испан қоныс салушылары сұраған Манила Аудиенциясын тарату кірді. Ол сондай-ақ колонияны қорғау үшін патшаның қаражаты есебінен 400 сарбаздан тұратын гарнизон құруға міндеттелді. 1589 жылдың 8 желтоқсанында Перес Дасмариньяс, жаңа Испанияның вице-королі болып тағайындалған Луис де Веласко (хихо) сияқты кемелермен Жаңа Испанияға (Мексика) аттанды. 1590 жылдың 1 наурызында Перес Дасмариньяс Акапулькодан жолға шығып, мамыр айында, немесе өзінің мәлімдемесінше, 1 маусымда Манилаға жетті.

Губернатор ретінде

Ол билікке келген соң, Audiencia-ны жылдам таратып, гарнизон құрды. Ол Манила қаласының айналасына тастан қорғаныс қабырғасын салу жобасын бастады, ол 1593 жылы қайтыс болған кезде дерлік аяқталды. Ол Сантьяго бекінісін қайта жаңартып, Манила соборын тастан салдырды және жеке азаматтарды өздерінің үйлерін тастан салуға ынталандырды. Өкілеттігі кезінде ол Қытаймен сауданы ұлғайтып, Испаниямен байланысты жақсартты. Ол жағалауды қорғау үшін бірнеше галера жасады және Замбалес аймағындағы көтерілісті басып тастады. Ол ұлы Луис Перес Дасмариньясты Кагаянға әскери экспедицияның басшысы етіп жіберді, ол испандықтар бұрын көрмеген Лусон аралының бір бөлігінен өтті. Ол Манила қаласында артиллерия құю шеберханасын да салды, бірақ тәжірибелі шеберлердің жетіспеуіне байланысты бұл жоба толыққанды жүзеге аспады. Әкімшілігінің алғашқы жылында ол таратылған Audiencia-ның президенті мен судьяларын (oidores) Испанияға жіберді. Алайда, аға судья (oidor) Лиценциадо Педро де Рохас патшаның бұйрығымен әділет мәселелері бойынша лейтенант-бағалаушы ретінде Манила қаласында қалды, кейін бірнеше жылдан соң Мехико қаласында alcalde болып тағайындалды. Сондай-ақ, оның басқару кезінде (1592 ж.) сол кездегі Жапонияның билеушісі Тойотоми Хидэёшиден бағыну және салық талап етіп, елді қирату үшін кемелер мен әскермен келеміз деп қорқытып хат келді. Хидэёши қайтыс болғанға дейін хат алмасу бірнеше жылға созылды. 1593 жылы Камбоджа патшасы губернаторға, атап айтқанда португалдық Диего Беллосоға елшілік жіберді, бұл Оңтүстік-Шығыс Азиядағы жалдамалы әскер ретіндегі ежелгі Лукос халқының қызметін растады. Беллосо екі піл сыйлықпен, достық және сауда ұсыныстарымен келді. Ол сондай-ақ Сиамға қарсы көмек сұрады, ол патшалыққа қауіп төндіріп отырды. Перес Дасмариньяс патшаға ат, бірнеше изумрудтар және басқа да заттар сыйға берді, бірақ көмек сұрауына жауап беруді кейінге шегерді. Бұл Сиам және Камбоджа патшалықтарына испандықтардың кейінгі араласуы мен экспедицияларының бастамасы болды. 1591 жылдың 12 мамырында Манила қаласындағы бай испан Эстебан Родригес де Фигероа мұсылман Минданао аймағын жаулап алу туралы губернатормен келісім жасады. Бұл Родригестің өзінің қаражатымен жасалуы керек еді, ал оның орнына ол жаулап алынған аумақтың губернаторын екі ұрпаққа тағайындау құқығын алатын болды. Перес Дасмариньяс 1592 жылы Испанияға кеткен епископ Салазармен дауласты.

Молукка аралдарына экспедиция

1593 жылы Гомес Перес Дасмариньяс Маниладан Молукка аралдарындағы Терренате бекінісін басып алу үшін экспедиция ұйымдастырды. (Испанияның 1582 және 1584 жылдардағы екі экспедициясы сәтсіз аяқталған.) Перес Дасмариньяс бұл экспедицияны біраз уақыт бойы жоспарлаған, бірақ құпия түрде, және дайындықтардың көп бөлігі аяқталғанша өз ниетін жарияламаған. Ол экспедицияны жеке басқаруды көздеген. Теңізге шығар алдында, ол ұлы Луис Перес Дасмариньясты флоттың бір бөлігімен Пинтадо провинциясына алдын ала жіберді. Губернатор Маниланың және Филиппиннің қалған бөлігінің әскери істерін Диего Ронкиллоға, ал азаматтық істерді Педро де Рохасқа тапсырды. Ұлы кеткеннен кейін ол Манилада қысқа ғана уақыт қалды, соңғы дайындықтарды жасап, 28 ескекке арналған галереяны (La Capitana) қаруландырды, осы галереямен саяхаттау жоспарланған. Бұл кемені ол жақсы қытай ескекшілерімен жалдап, оларға жалақы төледі. Антонио де Морганың сөзіне сүйенсек, ол ескекшілердің ықыласын жеңіп алу үшін оларды тізгінмен байлап қоймады, тіпті олардың белгілі бір қару-жарақ алып жүруіне де көз жұмды. Галереяға қырыққа жуық испандық мінгізілді, ал галереямен бірге бірнеше фрегат және кішкентай кемелер де болды, онда жеке тұлғалар да сапар шекті. Барлық флот 200 кемеден – галереялардан, галлиоттардан, фрегаттардан, вирейлерден және басқа да кемелерден тұрды. Экспедицияға 900-ден астам испандық қатысты. Губернатор 1593 жылдың қазан айында Кавиттен Пинтадоға аттанды, Луис Перес басқаратын флоттың Пинтадодағы бөлігімен қосылу үшін. Одан кейін олар Молукка аралдарына жол тартатын еді.

Көтеріліс және губернатордың өлімі

Экспедицияның осы бірінші кезеңінің екінші күні губернатордың флоты Маниладан 24 лига қашықтықтағы Кака аралына жетті, ол Лусон жағасынан жақын жерде орналасқан. Олар күшті желдің салдарынан Пунта-дель-Азуфре деп аталатын мүйісті айналып өтуде қиындыққа тап болды. Губернатор кемелерге түнде сол жерде тоқтауға және келесі күні мүйісті айналып өтуге тырысуға бұйрық берді. Қытайлық ескекшілер үш күн бойы галереяны басып алуды жоспарлап отырды, ал осы түн оларға мүмкіндік берді. Таңға дейінгі соңғы қарауылда олар күзетшілерге және ұйықтаған испандарға шабуыл жасап, көптерін өлтірді, бірақ кейбіреуі жүзу арқылы немесе галереяның қайығымен құтылды. Бұл қыжылдағанды естіген губернатор Дасмариньяс, галерея иықтан жылғанын және теңізшілердің ескектерге отырғанын ойлап, ойсыз каютасынан бас жалаңаш шықты. Оны есіктің алдында күтіп тұрған бірнеше қытайлықтар өлтірді. Екі испаниялық, губернатордың хатшысы Хуан де Куэльяр және францискандық әке Монтилья, кеменің ортасындағы каюталарында қалып аман қалды. Кейіннен оларды көтерілісшілер жағаға шығарды. Содан кейін көтерілісшілер басып алған галереямен Қытайға бет алды, бірақ сол жерге жете алмады. Оның орнына олар Кочин-Қытайға жетті, онда патша кемедегі екі зеңбірек пен барлық құнды заттарды (әшекейлер, ақша және т.б.) тәркіледі. Көтерілісшілер әртүрлі жерлерге тарады, ал галерея тастап кетілді. Кейіннен көтерілісшілердің бірнешеуі Малаккада қолға түсіріліп, Манилаға қайтарылды, онда оларға "әділ жаза берілді".

Жаңа губернаторды таңдау

Осылайша, колония басшысыз қалды. Перес Дасмариньяс Филиппинге өзімен бірге, өлімі жағдайында уақытша мұрагерді таңдауға қатысты патшалық бұйрық әкелген еді. Ол бұл бұйрықты колониядағы белгілі испандықтарға көрсетіп, әрқайсысына өзінің тағайындалған мұрагері екенін ұғындырды. Атап айтқанда, губернатордың ұлы және конкистадор капитан Эстеван Родригес де Фигероа осы тағайындауды күткен. Екеуі де Молукка аралдарына жорыққа қатысып, Манилаға асығыс оралып, колонияны басқаруға талаптанды. Ал осы уақытта Манила тұрғындары мен әскерлер Лиценсиадо Педро де Рохасты губернатор және генерал-капитан етіп сайлады. Бірақ Луис Перес Дасмариньяс қайтып келген кезде бұрынғы губернатордың нұсқаулары табылғандықтан, оның ұлы жаңа губернатор атанды.