Кіріспе

Сүтқоректілер түрі

Қара маңдайлы тити маймылы (Callicebus nigrifrons) – тити маймылының бір түрі, Жаңа әлем маймылдарының бірі. Қара маңдайлы тити – күндіз белсенді болатын шағын примат. Осы приматтың денесі сұрдан қоңыр түске дейін болады, ал бетінің айналасы қара түспен қапталған, құйрығы аздап қызғылт сары түсті. Дене салмағы 1-ден 2 килограмға дейін, ал бас-денесінің ұзындығы шамамен 270-ден 450 миллиметрге дейін жетеді.

Тіршілік ету ортасы және таралуы

Қара маңдайлы тити Бразилияның Атлантика орманы аймағына ендемик. Бразилияда қара маңдайлы титилер мен мармосеттердің орман еденіндегі ойын әрекеттері тіркелген.

Диета

Қара маңдайлы титидің қорегі негізінен жемістерден тұрады және олар тығыз өсімдіктерде ізденіс жасайды.

Жауыздық

Қара маңдайлы титидің жыртқыштары арпий бүркіті, соулар, сүңгірлер, қарашоқарлар, тайра, ягуарунди, оцелот, маргай, онцилла, пума, ягуарлар, ірі жыландар және басқа да ірі приматтар (мысалы, айқайшыл маймылдар) болып табылады. Осы түрдің атасы ұрпаққа қамқорлық жасап, олармен әлеуметтік байланыстарды күтеді, ал анасы тек сүт емізеді. Таңертең және басқа топты көргенде немесе естігенде дауыспен шақырысады. Жыртқыштармен қарым-қатынас кезінде шақыру мінез-құлқында жыныс арасында ешқандай айырмашылық жоқ, еркектер де, аналықтары да шақырады. Callicebinae тұқымдастығына тән ерекшелік ретінде, қара маңдайлы титилердің құйрықтары бір-біріне тоқылған күйде көрінеді, бұл жұптық байланысты нығайтып, әлеуметтік қарым-қатынастарды жақсартады деп саналады.

Қорғау

Қара маңдайлы тити IUCN бойынша қатерге жақын түр ретінде тіркелген. Бұған кең аумақты мекендеу ортасының жоғалуы, орманның бөлінуі және соңғы 24 жылда популяцияның 20%-дан астамға төмендеуі себеп болды. Ормандардың бөлінуі салдарынан шағын, оқшауланған популяциялар жиі кездеседі, ал кейбір аймақтарда бұл түр жергілікті түрде жойылып кеткен. Шу ластануы да осы түрге теріс әсер етеді. Бір зерттеуде тау-кен операцияларынан шығатын шу, тау-кен шуы мен титидің күркіреген дауысы арасындағы жиіліктердің үйлесуіне байланысты, қара маңдайлы титидің қашықтықтан байланысын шектеуге әкелетіні анықталды. Бұл әлеуметтік өзара әрекеттесуде дауыстық байланысқа көп көңіл бөлетін түр үшін маңызды жайт.