Жылтыр теңіз түлені (Phoca largha) таныстыру: Солтүстік Тынық мұхитында мекендейтін, бейімделгіш, сүйкімді сүтқоректі жануар. Көші-қон жолдары, қоректенуі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілер түрі
Species of mammal
Тікенек (Phoca largha), сондай-ақ ларга түлені немесе дақты түлен деп те аталады, Phocidae тұқымдасына жатады және "нағыз түлен" саналады. Ол Солтүстік Тынық мұхитының мұз жамылғыларында және суларында мекендейді. Негізінен Бофорт, Чукчи, Беринг және Охотск теңіздерінің континенттік шельфінде, оңтүстікке Сары теңізге дейін таралған, сондай-ақ Оңтүстік Хуанхай және Батыс Жапон теңізіне дейін көшіп барады. Жазғы және күзгі мұзсыз маусымдарда Аляскада, Оңтүстік-Шығыс Бристоль шығанағынан Демаркация нүктесіне дейін кездеседі, осы кезде дақты түлендер жұптасып, шағылысады. Бофорт теңізінде олардың саны аз. Оны кейде жақын туысы – порттық түленмен шатастырады, және дақты түлендер мен порттық түлендер мекен ету орындары үстігіскен жерлерде жиі араласады. Глобальдық жылыну салдарынан арктикалық мұз жамылғыларының азаюы дақты түленнің жойылу қаупі төнді деген алаңдаушылыққа әкелді. Оның популяциясы зерттелді, және 2009 жылдың 15 қазанында NOAA Аляска суларындағы дақты түлен популяциясын әзірге қорғауға алынбауы керектігіне қорытынды жасады.
The spotted seal (Phoca largha), also known as the larga seal or largha seal, is a member of the family Phocidae, and is considered a "true seal". It inhabits ice floes and waters of the north Pacific Ocean and adjacent seas. It is primarily found along the continental shelf of the Beaufort, Chukchi, Bering and Okhotsk Seas and south to the northern Yellow Sea and it migrates south as far as northern Huanghai and the western Sea of Japan. It is also found in Alaska from the southeastern Bristol Bay to Demarcation Point during the ice free seasons of summer and autumn when spotted seals mate and have pups. Smaller numbers are found in the Beaufort Sea. It is sometimes mistaken for the harbor seal to which it is closely related and spotted seals and harbor seals often mingle together in areas where their habitats overlap. The reduction in arctic ice floes due to global warming led to concerns that the spotted seal was threatened with extinction. Studies were conducted on its population numbers, with the conclusion, as of October 15, 2009, that the spotted seal population in Alaskan waters is not currently to be listed as endangered by NOAA.
Этимология
Бұл түленнің ғылыми атауы грек тіліндегі "фоке" деген сөзден, яғни "түлен" деген мағынадан және Сібір тунгус халқы осы түленді атау үшін қолданған "ла́рга" сөзінен шыққан. Ағылшын тіліндегі жалпы атауы осы түленнің ерекше қара, дөңгелек емес дақтарынан келген. Аляска эскимосы атауларына issuriq (Орталық Аляска Юпик тілі), Сент-Лоуренс аралы Юпик тілінде gazigyaq және Инупиак тілінде qasigiaq жатады. Дақты түлендер үш топқа бөлінеді. Беринг теңізі тобына Камачаткаға жақын Беринг теңізінің батысы, Ресейдегі Анадыр шығанағы және Аляска суларындағы Беринг теңізінің шығысы (АҚШ-тағы жалғыз топ) кіреді, олардың саны шамамен 100 000. Екінші топқа шамамен 100 000 түлен Жапон және Охот теңіздерінде көбейеді. Үшінші топқа шамамен 3 300 түлен кіреді, олар Қытайдың Ляодун шығанағында және Ресейдің Ұлы Петр шығанағында орналасқан. Балалары 6 аптадан кейін анасынан айырылады. Дақты түленнің максималды өмір сүру ұзақтығы 35 жыл, бірақ 25 жастан асқандары аз.
The scientific name originated in the Greek word for seal, phoce, and larga, the term used by the Siberian Tungus people for this seal. The English common name comes from this seal's characteristic dark, irregularly shaped spots. Alaskan Eskimo names include issuriq (Central Alaskan Yup'ik language), gazigyaq in St. Lawrence Island Yupik, and qasigiaq in Inupiaq. Spotted seals are separated into three populations. The Bering Sea population includes approximately 100,000 in the western Bering Sea near Kamchatka, in the Gulf of Anadyr in Russia, and in the eastern Bering Sea in Alaskan waters (the only population in the US). A second population of about 100,000 seals breeds in the Sea of Japan and the Sea of Okhotsk. A third population of about 3,300 seals is to the south in Liaodong Bay, China and Peter the Great Bay, Russia. Pups are weaned six weeks later. The maximum lifespan of the spotted seal is 35 years with few living beyond 25.
Қорғау мәртебесі
2008 жылдың 28 наурызында АҚШ Ұлттық мұхит және атмосфера басқармасы (NOAA) осы мұздық түленнің түрін Құрып бара жатқан түрлер туралы заңға (ESA) сәйкес тізімге енгізу қажеттігін анықтау үшін мәртебесін қарауды бастады. 18 айлық қараудан кейін, NOAA 2009 жылдың 15 қазанында Аляскада немесе оған іргелес орналасқан 200 000 түленнен тұратын үш түлен популяциясының екеуінің құрып кету қаупі жоқ екенін және "көрінетін болашақта" олардың құрып кетуі де күдікті емес екенін жариялады.
On March 28, 2008, the U. S. National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) initiated a status review under the Endangered Species Act (ESA) to determine if listing this ice seal species under the ESA was warranted. After an 18 month review of the status of the spotted seal, NOAA announced on October 15, 2009 that two of the three spotted seal populations, together numbering 200,000 seals in or adjacent to Alaska, are not in danger of becoming extinct, nor are they likely to become so in the "foreseeable future",
Қытайда бұл түлен бұрын II санаттағы ұлттық қорғауға алынған, бірақ 2021 жылы қорғау деңгейі I санатқа көтерілді. Қытайдағы түрге қауіп төндіретін негізгі факторлар – жаһандық жылыну, теңіз көлігі, өнеркәсіптік шу, мұхиттың ластануы және аквариумдарда көрсету үшін браконьерлік. Оңтүстік Кореяда түлендер 331 нөмірімен Табиғи ескерткіш ретінде тіркелген және II санаттағы құрып бара жатқан түрлерге жатады. "Green Korea United" атты экологиялық белсенділер тобы қазіргі уақытта жергілікті қытай үкіметімен тығыз жұмыс істеп, қытай балықшыларының түлендерді браконьерлікпен аулауын тоқтатуға көмектесуде.
In China, the spotted seal was under class II national protection in the past, but the protection level was raised to class I in 2021. The main threats to the species in China are global warming, marine traffic, industry noise, ocean pollution, and poaching for aquarium exhibition. In South Korea, spotted seals have been designated Natural Monument No. 331 and second class endangered species. An environmental activist group Green Korea United is currently working closely with local Chinese government to stop the seals from being poached by Chinese fishermen.