Кіріспе

Музыкалық аспап
музыкалық аспап.

Сиху (Монголияда хуучир / khuuchir деп аталады, онда бұл термин хукин отбасының барлық түрлерін білдіреді) – төрт ішекті қытай доғалы аспабы. Ол хукин аспаптар тобына жатады.

Құрылыс

Аспаптың атауы sì (四, қытай тілінде "төрт" дегенді білдіреді, бұл аспаптың ішегінің санына сілтеме жасайды) және hú (胡, huqin-нің қысқартылған түрі, сиху осы аспаптар отбасының мүшесі болып табылады) сөздерінен шыққан. Оның резонаторы мен мойны қатты ағаштан жасалған, ал резонатордың ойналатын жағы питон, сиыр немесе қой терісімен қапталған. Сихудің бірнеше өлшемдері бар; ең төменгісі әдетте C, C, G, G ноталарымен, орташасы G, G, D, D ноталарымен, ал ең кішісі D, D, A, A ноталарымен қосылады.

Техника

Аспап тік ұсталады, дыбыс қорабы ойнаушының тізесінде, ал ішектері жұптармен келтіріледі. Көбінесе жылқының құйрық шашынан жасалған садақ, екі жіпке бөлінеді, бұл ойнаушыға екі жұп ішекті бірдей дыбыстатуға мүмкіндік береді.

Қолдану

Сиху негізінен моңғол мәдениетімен байланысты, оны моңғолдар Моңғолияда және Қытайдың Ішкі Моңғолия автономды аймағында орындайды. Моңғолдар оны "Хурчир" деп атайды. Ол сондай-ақ Қытайдың Ляонин, Цзилинь, Хэйлунцзян провинцияларында дәстүрлі музыкалық аспап ретінде қолданылады. Сиху түрлі қытайлық баяндау жанрларында ырғақ беруге қолданылады, оның ішінде Пекин дагу, слива гүлді дагу, Хихи Дагу, Тяньцзинь жаңа күйлері, Шандонг цинь шу, Солтүстік-шығыс дагу, Хубэй әні, Шаосинг лианхуа луо, Шанси эррен, Ішкі Моңғолия эррен, солтүстік-шығыс би дуэті, сәтті ойын, Пекин операсының балладалардан туындаған драмасы, Хэбэй пи инь (көлеңке театры) және Хенан эрцзяксианның әңгімелеу, ән салу және драмалық өнерге қатысты дәстүрлі ойын-сауықтарында қолданылады. Сиху, кейде бұрын тицин деп аталған, Цинь династиясының ең танымал халық аспабы болды және 1920 жылдары Лю Тяньхуа эруды Пекинге әкелгенге дейін хань, моңғол және маньчжур музыканттары оны халықтық және сарайлық ансамбльдерде пайдаланды. Содан бері сиху, тіпті моңғолдардың арасында да, көбінесе ұмытылып қалды. Оған ұқсас аспаптарға моңғолдың дьорвон чихтей хуур (төрт құлақты скрипка) және туваның байзанчи жатады. Қытайда дьорвон чихтей хуур (қытайша: 胡兀尔 немесе 都日奔齐和胡尔) сихудың синонимі ретінде қарастырылады.