Кіріспе

Украиналық әскери офицер және саясаткер (1890–1964)

Андрий Атанасович Мельник (Андрій Атанасович Мельник; 12 желтоқсан 1890 – 1 қараша 1964) – украиндық әскери және саяси қайраткер.

Өмір

Мельник Дрогобыч, Галичина аймағында шаруа отбасында дүниеге келген. 1912-1914 жылдары Венадағы ауыл шаруашылығы жоғары мектебінде оқыды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Мельник Австрия-Мажарстан армиясында офицер болып қызмет етті, ерікті ретінде украиндық Січ атқыштарының ротасын басқарды. Оның мейірімді мінезіне орай, украин және австриялық офицерлер оны «Лорд Мельник» деп лақап қойды, олар оның сол кезде Орталық Еуропадағы идеал болған ағылшын джентльменінің бейнесін сомдайтынын сезінді. 1916 жылы Мельник ресейліктерге тұтқынға түсті. Тұтқында болғанда Мельник Евгений Коновалецтің жақын серігі болып, украин тәуелсіздік қозғалысына қосылды. 1917-1921 жылдардағы украин-кеңес соғысы кезінде Мельник Саймон Петлюраны қолдады және Украина Халық Республикасы армиясында полковник шеніне көтерілді. Мельник Евгений Коновалецпен бірге 1929 жылы Украина Ұлттық Ұйымын (ОУН) құрды. 1924-1928 жылдары Мельник Польша үкіметі тарапынан террористік қызметтері үшін түрмеге қамалды. Алайда, 1930 жылдары оның мансабы әріптестеріне қарағанда тыныш болды. Ол саясаттан қол үзді, террористік әрекеттерден бас тартты және Украина грек-католик шіркеуінің митрополиті Андрей Шептицкийдің ірі меншіктерінде инженер және орман шаруашылығы директоры болып жұмыс істеді. Оның әріптестеріне қарағанда шіркеуге жақын болған (ОУН көбінесе дін қызметкерлеріне қарсы болды), Мельник көптеген ОУН мүшелері ұлтшылға қарсы деп есептеген Галициялық католик жастар ұйымы «Орло» төрағасы болды. 1938 жылы ОУН басшысы Коновалец өлтірілгеннен кейін, шетелдегі ОУН басшылығы өзінен басшы таба алмады және 1939 жылы Мельникке ОУН басшысы болуды ұсынды. Ол басшылықтың көбірек орташа және прагматикалық басшылыққа үміттенгендігі және католик шіркеуімен қарым-қатынасты жақсарту қалауы себепті таңдалды. 1940 жылы Степан Бандера басқаратын және Украинада орналасқан ОУН-ның радикалдық фракциясы Мельник басқаратын ОУН-нан бөлініп шықты. Екі қарсыластың ұйымдары «Мельниктіктер» (Мельниковці) және «Бандеривці» деп аталды. 1938 жылдан бастап Мельник пен Бандера нацистік Германияның әскери барлау қызметі «Абвер»-ге шпиондық, қарсы шпиондық және саботаж үшін тартылды. «Абвер»-дің мақсаты Германияның Кеңес Одағына жоспарланған шабуылынан кейін диверсиялық іс-шараларды жүргізу болды. Мельникке «Консул I» кодировкасы берілді. Бұл ақпарат 1945 жылғы 25 желтоқсанда Нюрнбергте өткен сот процесінде «Абвер» полковнигі Эрвин Стольце берген куәліктің бір бөлігі болып табылады және оны дәлел ретінде қабылдау туралы өтініш жасалды. 1941 жылғы маусымда Германияның Кеңес Одағына басып кіргенінен кейін Мельник Ривнеде өзінің тәуелсіз украин үкіметін жариялады, Батыс Украинадағы ықпал үшін Бандера жақтастарымен бәсекелесті. Бастапқыда Мельниктың консервативті және орташа жақтастары украин грек-католик шіркеуінен және неміс әскери билігінен Бандераның радикалдарына қарсы қолдау алды. Алайда, оның ұстанымы қарама-қайшы болды. Консервативті католик және офицерлік ар-ұяқты сақтайтын Мельник өзінің ұйымының идеологиясының кейбір аспектілерімен келіспеді. Оның билікті нығайтуға немесе билікке қатыгездікпен ұмтылуға құлшынбауы Бандера лагеріндегі жас және қатыгез бәсекелестеріне қарағанда оны кемтар қылды. Алайда, бұл іске асырылмады.