Кіріспе

MV Matanuska, көбінесе "Mat" деп аталатын, Аляска теңіз көлік жүйесінің Malaspina класындағы басты паром кемесі болып табылады.

Құрылымы мен сипаттамалары

1959 жылы Аляска штат болғанда, оның жағалау тұрғындарының басты мүддесі паром қызметін жақсарту болды. 1960 жылдың ақпан айында жаңа штат заң шығарушы органына паромдық басқарма құру туралы заң жобалары енгізілді. Аляскалық сайлаушылар 1960 жылдың қараша айында мемлекеттік паром жүйесін қаржыландыру үшін 23 миллион долларлық облигация шығаруға келісім берді. Сиэтлдегі кеме құрылысы архитекторларының бірі Филип Ф. Сполдингке губернатор Уильям А. Эган қандай кемелер салу керектігі туралы кеңес сұрады және 1961 жылдың мамыр айында оның фирмасы жаңа штат жүйесі үшін салынған алғашқы кемелерді – «Матануска» мен оның бауырлары «MV Malaspina» және «MV Taku» кемелерін жобалауға шақырылды. Пьюджет-Саунд Бридж және Сиэтлдің құрғақ док компаниясы үш кемені салуға 10,445,000 долларлық ең төмен бағаны ұсынды. «Матануска» кемесінің қадасы 1962 жылдың 6 шілдесінде салынды, ал бірнеше күн бұрын «Таку» кемесі осы құрғақ доктан суға жіберілген еді. Ол үш бауырлас кеменің соңғысы болды. Кеме 1962 жылдың 5 желтоқсанында суға жіберілді. Оны Аляска теңіз көлігі бөлімінің директоры Баффорд Е. Левелленнің әйелі Энн Левеллен ат қойды. Алясканың бас прокуроры Джордж Н. Хейз салтанатты шарада бас сөз сөйледі. «Матануска» 1963 жылдың мамыр айында теңіз сынақтарын аяқтады және жаңа иелеріне тапсырылды. Кеме 1963 жылдың 7 маусымында Сиэтлден Аляскаға бағыт алды. Кеменің ұзындығы 124 метр, ені 23 метр, толық жүктелгендегі суға бату тереңдігі 5 метр. Оның суыру салмағы 5,569 тонна. Халықаралық ережелер бойынша есептелген жалпы тоннажы 9,214, ал АҚШ тізілімі бойынша жалпы тоннажы 3,029. Суға жіберілген кезде үш бауырлас кеме АҚШ-тағы ең ірі моторлы паромдар болды. «Матануска» 450 жолаушыны тасымалдай алады. Онда 243 орындық 106 жолаушы кабинасы бар. Бұл кабиналар 79 екі орындық, 21 үш орындық, 5 төрт орындық және бір мүгедектерге арналған кабинаға бөлінген. Кабинасы жоқ жолаушылар жүктерін сақтау үшін монетамен жұмыс істейтін шкафтарды және қоғамдық душтарды пайдалана алады. Онда кафетерий, солярий, балалар ойын алаңы және салон бар. Көлік палубасында 511 метрлік жолақтар бар, олар 83 стандартты көлікке сыяды. Кеме 16.5 теңіз шақырымымен жүзеді, бұл жылдамдықпен ол сағатына 234 галлон отын жасайды. Оның бастапқы қозғалтқыштары General Metals Corporation компаниясының Enterprise Engine and Foundry бөлімшесінде жасалған. Онда екі төрт пернелі, өзгермелі қанатты винт және маневрлеуді жақсарту үшін бау винті бар. «Матануска» әдетте 48 адамнан тұратын экипажбен жүзеді.

Пайдалану тарихы

Матанусканың алғашқы бағыты Солтүстік Америка жол желісінің бір шетіндегі Принс-Руперттен (Британдық Колумбия), Кетчикан, Врангелл, Петербург, Ситка, Джуноу және Хайнс қалаларында тоқтаулармен Скагвейге дейін болды. 30 сағаттық сапарға шыққан жолаушылар 30 доллар, ал жатын орын қалағандар тағы 7,50 доллар төледі. Принс-Руперттен жүзген көліктер Хайнске жету үшін 118 доллар төледі, онда олар материкке қайта қосыла алатын болды, немесе желінің соңындағы Скагвейге өту үшін 122,50 доллар төледі. Ол 1963 жылдың 10 маусымында операциялық қызметін бастады, Принс-Руперттен 154 жолаушы мен 45 көлікті алып жүрді. Матанускаға жұртшылықтың бастапқы реакциясы оң болды. Бірінші айында, 15 маусым мен 15 шілде аралығында, ол 6496 жолаушы мен 1302 көлікті тасымалдады. Аляска теңіз магистральдық жүйесінің жалпы алғанда, алғашқы алты айда жолаушы тасымалы бойынша төрт жылдық болжамына жетті. Паром қозғалысы Аляскаға туристер келген жазда ең жоғары деңгейге жетті, сондықтан Матанускадағы кез келген жөндеу жұмыстары көбінесе қыс айларында жоспарланды. Мысалы, 1964 жылдың 6 қаңтарында ол Кетчиканнан Сиэтлдегі кеме құрылысшы зауытына аттанды. Ол қосымша каюталарды орнату үшін Lake Union Dry Dock Company компаниясында, жабдықты жөндеу үшін Todd Shipyards компаниясында, ал бастапқы құрылысшысы Puget Sound Bridge and Dry Dock компаниясында кепілдік жұмыстары үшін тоқтады. 1964 жылғы осы жөндеу аралығындағы сияқты, алғашқы онжылдықтардағы оның көптеген жөндеу жұмыстары Вашингтон штатындағы кеме құрылысшы зауыттарында жүргізілді. Кечикандағы Аляска кеме және құрғақ док компаниясының мүмкіндіктері арта келе, бұл жұмыстың бір бөлігі штабта орындалатын болды. 2001 жылғы Матанусканың қысқы жөндеуіне арналған 5,1 миллион долларлық келісімшарт сол кезде компания алған ең ірі келісімшарт болды. 1967 жылдың желтоқсан айында Матануска Аляска мен континенттік АҚШ арасында тікелей паром қызметін ашты. Ол Сиэтл мен Кетчикан арасындағы маршрутты шамамен 43 сағатта аяқтады. Бұл маршруттың оңтүстік терминалы 1989 жылдың қазан айында Беллингхемге көшірілсе де, Ішкі жол Аляска теңіз магистральдық жүйесінің бір бөлігі болып қала береді. Матануска жылдар бойы, соның ішінде 2020 жылы, осы маршрутты мерзімді түрде жүзіп өтті. Аляска кемелері кейде жеткілікті сыйымдылықтың болмауына байланысты сұранысты қанағаттандыра алмады. Бұл әсіресе олардың біреуі жөндеуге кеткен кезде орын алды. 1972 жылы Маласпина Портлендтегі (Орегон штаты) Вилламет темір және болат компаниясында сыйымдылығын арттыру үшін ұзартылды. 1977 жылдың шілдесінде Аляска штаты сол кеме құрылысшы зауытына Матанусканы ұзарту үшін 15 228 500 долларлық келісімшарт берді. Кеме екі бөлікке бөлініп, 17 метрлік жаңа орталық бөлігі қақпақтың алдындағы корпусқа дәнекерленді. Жаңа каюталар, экипаж бөлмелері, тамақтану орындары, палубалар, лифттер және мачталар қосылды. 2018 жылдың мамыр айында Матануска қызметтен шығарылып, негізгі қозғалтқыштар, редукциялық механизмдер, винт валдары, вал подшипниктері және айналмалы винттерді ауыстыруды қоса алғанда, күрделі жөндеуден өтті. Бұл жұмысты Vigor Industrial компаниясы Портлендтегі кеме құрылысшы зауытында орындады. Жөндеу жұмысының соңғы құны 47 миллион долларға жетті және 2019 жылдың қарашасына дейін аяқталды. 2020 жылдың қаңтарында оның жаңа редукциялық механизмдерінің бірі істен шығып, ол қайтадан жөндеуге жіберілді. 2020 жылы механикалық ақауларға қоса, Матануска және Аляска теңіз магистральдық жүйесінің қалған бөлігі COVID-19 пандемиясынан және губернатор Майк Данливи енгізген бюджеттік кесімдерден зардап шекті. Матануска 2020 жылдың 3 шілдесінде Беллингхемнен Скагвейге дейінгі негізгі маршрутын қайта бастауды жоспарлаған, бірақ вирустық шектеулерге байланысты Принс-Руперт терминалына қызмет көрсетілмеді. Тамыз айында бес жолаушыда вирус оң нәтиже көрсеткендіктен, экипаж тестілеуі үшін қызмет уақытша тоқтатылды.

Апаттар

Матануска жүзетін Оңтүстік-Шығыс Аляска сулары күрделі, онда көптеген тар өткелдер бар, және үлкен толқындар мен күшті ағыстар әдеттегі жағдай. Бұл жылдар бойы бірнеше апатқа себеп болды. 1963 жылдың 31 тамызында Матануска Ситканың солтүстігіндегі Сергиус бұғазынан өтіп бара жатқанда, сол жағы су астындағы тізімге соғылды. Зақым аз болды, бірақ кеме құрғақ докқа тексеруге және жөндеуге Сиэтлге баруға мәжбүр болды. Бұл капитанның бұл бұғаздан өткен алғашқы сапары еді. 1964 жылдың 24 қыркүйегінде кеме Врангель бұғазында су астындағы нысанға соқтығысып, оң жақ пернесінің төрт қанатының үшеуін және оң жақ перне білігін бүкті. Кеме жөндеуге Сиэтлге бір қозғалтқышта баруға мәжбүр болды. 1991 жылдың 1 ақпанында кеме Беллингхэмдегі паром терминалына кері бағытталғанда, қандай да бір механикалық бұзушылық орын алды. Бұзушылық кезінде желдің күшті болуы маневр жасауды қиындатты. Матануска докқа соқтығысып, оны қиратты, ал сынықтар кеменің кормасына түсті. Паромдағы көліктерге зиян келді және бензин төгілді. Екі жолаушы жарақат алды. Кеме қысқа мерзімге қызметтен шығарылып, Беллингхэм кеме құрылыс шеберханасында жөндеуден өтті. 2012 жылдың 7 мамырында Матануска Петербургтегі Ocean Beauty Seafoods өңдеу орналысының догымен соқтығысты. Ғимарат пен докқа елеулі зақым келді, ал кеме тек "су сызығынан жоғары ойықтарды" алды. Матанускада да, жағалауда да ешкім зардап шеккен жоқ. АҚШ Жағалау күзетінің тексеруінен кейін кеме теңізге лайықты деп танылды және жолаушыларды алу үшін басқа порттарға жол тартты, бірақ екі сағатқа кешікті. Апаттың себебі - портына кіргенде кемені баяулату үшін белгілі қарсы ағынды пайдалануға тырысқан капитанның қателіктері екені анықталды. Алайда, сол күні қарсы ағын болмады, нәтижесінде күтілгеннен жоғары жылдамдықпен жақындады. Матануска апат кезінде 60 жолаушы тасымалдады.