Кіріспе

Таша Тюдор (28 тамыз 1915 – 18 маусым 2008) – американдық суретші және балалар кітаптарының авторы.

Өмірбаян

Таша Тюдор Массачусетс штатының Бостон қаласында Старлинг Берджесс ретінде дүниеге келді, ол теңіз сәулетшісі В. Старлинг Берджесс пен портрет суретшісі Розамунд Тюдордың қызы. Туған кезде оған әкесінің құрметіне «Старлинг» деп ат қойылды, бірақ әкесі «Соғыс және бейбітшілік» романының кейіпкері Наташаға ғашық болғандықтан, қызы жақын арада Наташа деп қайта шомылдырылды, кейін ол Таша деп қысқартылды. Ол өзінің алғашқы жылдарын Массачусетс штатының Марблхед қаласында өткізді, содан кейін әкесінің жұмысы отбасын Мэриленд штатының Солтүстік Шеви Чейске көшірді, ол соғыс жылдарында көмектесу үшін қажет болды. Ташаның ата-анасы ол тоғыз жасқа келгенде ажырасып кетті, себебі анасы Бостонның қатаң қоғамын қабылдамай, Гринвич Виллиджде суретші ретінде богемиялық өмір салтын таңдады. Ажырасқаннан кейін Таша Коннектикут штатының Рединг қаласындағы достарының отбасында тұруға кетті. Бұл жаңа үй-жай шығармашылыққа толырақ және құрылымсыз болды, сондықтан Таша мен басқа балалар көбінесе өздерінің іс-әрекеттерін өздері жоспарлады. Кейін Таша осы ерекше атмосфераны «менің өмірімде болған ең жақсы нәрсе» деп атады. Балалар көп уақытын Шекспирдің пьесаларын қоюға және «Гвен тәтесі» жазған пьесаларды ойнауға жұмсады. Таша Жаңа Англияның ауылдық жерінде шаруашылықпен айналысуға құштарлық танытты және жас кезінен бастап арманының орындалуы үшін тырысты. Жасөспірім шағында ол сүт сиырына ие болуды армандады, сондықтан қалта ақшасын жинады және, ақырында, Делила атты сиырды сатып алуға жеткілікті қаражат жинады. Анасының достарымен араласқанда Тюдор көбінесе «Розамунд Тюдордың қызы Таша» деп таныстырылды, бұл басқаларды оның тегі Тюдор деп ойлауға итерді. Оған осы есім ұнады, сондықтан ол оны қабылдады және екінші рет ажырасқаннан кейін заңды түрде тегін өзгертті. 1938 жылы Коннектикут штатының Рединг қаласында Томас МакКредиге тұрмысқа шықты. Таша мен Томас МакКреди Нью-Гэмпшир штатының Вебстер қаласында үлкен ескі ферма сатып алып, онда Бетани, Сет, Томас және Эфнер деген төрт балаларын тәрбиеледі. Оның алғашқы әңгімесі «Қабақ ай шайыны» 1938 жылы күйеуінің жас немересіне сыйлық ретінде жарық көрді. Олар 1961 жылы ажырасып, балалары заңды түрде МакКреди тегін Тюдор тегіне өзгертті. Кейінірек Аллан Джон Вудсқа тұрмысқа шықты, бірақ бұл неке ұзаққа соқпады. Таша Тюдор жүзге жуық кітапты суреттеді, соңғысы 2003 жылы жарық көрген «Коргивилл Рождествосы» болды. Оның бірнеше кітабы Нью-Гэмпширдегі досы Мэри Мейсон Кэмпбеллмен бірлесіп жазылды. 1957 жылы Нелл Доррмен бірлесіп 24 минуттық «Алтын кілт: Таша Тюдордың қиял әлеміне саяхат» атты 16 мм фильмді түсірді. Тюдор Вермонт штатының Марлборо қаласында Нью-Гэмпширдегі достары Донн мен Дорис Пурвистің үйінің көшірмесінде тұрды. Оның ұлдары Сет пен Том осы көшірмені жасады, ал ұлы Сет отбасымен бірге көрші үйге қоныстанды. Бұл туралы «Жаңа Англиядан алынған суреттер» және «Таша Тюдордың жеке әлемі» кітаптарында айтылған. Анасы мен ұлы, сондай-ақ Ташамен бірге бірнеше кітап жариялаған қызы Эфнер отбасылық істерде тығыз жұмыс істеді.

Марапаттар

Ол көптеген сыйлықтар мен құрметтер алды, соның ішінде 1945 жылы «Ана гусь» және 1957 жылы «Бір» кітабы үшін Калдекотт құрметті марапаттарын. 1971 жылы балалар әдебиетіне қосқан үлесі үшін Регина медалімен марапатталды. Оның кітаптарында қарапайым және көбінесе ұйқасты мәтіндер, олар жұмсақ түстердегі егжей-тегжейлі және шынайы суреттермен үйлеседі. Мәтін мен суреттер гүлдер, құстар немесе басқа да сүйкімді заттар мен жануарлар сияқты күрделі бөлшектермен жиектелген. Көрнекі немесе мәтіндік мазмұн көбінесе 19 ғасырдың дәстүрлеріне, артефактілеріне немесе естеліктеріне сілтеме жасайды. Оның кітаптары 1940 жылдары Пенсильваниядағы The Dutch Inn in Mill Hall дүкенінде тұңғыш рет таныстырылғаннан бері өсіп келе жатқан алғыр көрермендердің бағалы мүліктері болып табылады. Ол сондай-ақ мыңдаған түпнұсқа туындылар жасады, олар Рождестволық ашық хаттарда, Адвент күнтізбелерінде, Валентин күнінде, плакаттарда және басқа да түрлерде пайда болады. Түпнұсқа суреттер әлемнің мұражайларында, кітапханаларында және жүздеген жеке коллекцияларда сақталады. Оның ең танымал кітаптарының бірі – 1971 жылы жарық көрген «Коргивилл жәрмеңкесі». Антропоморфты коргилерді бейнелейтін серияның бірінші кітабы болғандықтан, бұл кітап өте танымал болды.

Кейінгі жылдар

Тюдор көптеген жылдар бойы кітапханаларда, колледждерде және мұражайларда лекциялар оқып, ел аралап жүрді. Оның соңғы маңызды қатысулары 1996/97 жылғы Колониал Уильямсбургтегі ретроспективті көрмеде болды. Оның көптеген жеке заттары мен қуыршақ үйінің бұйымдары, сондай-ақ «Коргивилл жәрмеңкесі» және «Уақыт сақтауға арналған» кітаптарының қолжазбалары мен акварельдері онда көрсетілді. Бұл екі кітаптың түпнұсқа суреттері полковник Томас Стронг Тюдорға тиесілі болды және Пирпонт Морган кітапханасының көмегімен ұсынылды. Тюдордың мерекелік өнері мен тойларын мерекелеуге арналған «Таша Тюдордың мерекелік рухы» көрмесі жеке коллекциялардан жиналды. Бұл үлкен және әсерлі көрме 2005/06 жылдары Норман Рокуэлл мұражайында (Стокбридж, Массачусетс штаты) және 2006/07 жылдары Генри Форд мұражайында (Дирборн, Мичиган штаты) қойылды. Ол 2007 жылдың қарашасынан 2008 жылдың наурызына дейін Канзас-Ситидегі Ойыншық және Миниатюра мұражайында, 2008/09 жылдың қысында Лейк-Чарльсте (Луизиана штаты) және 2012 жылдың қазан-желтоқсан айларында Куперстаун (Нью-Йорк штаты) мұражайында көрсетілді. Бұл көрмеге Розамунд Тюдордың 1920 және 1930 жылдар шамасында салған қызының екі ерте майлы суреті де кірді. Көптеген басқа түпнұсқа суреттер мен оның алғашқы миниатюралық суреттелген қолжазбасы «Хиттидің альманахи» Вермонттағы Шелберн мұражайындағы 2006 жылғы көрмеге қосылды. Тюдор кітаптарының және басқа материалдардың ең ірі жинағы Оңтүстік Миссисипи университетінің Хаттисбургтегі де Груммонд балалар әдебиеті коллекциясында сақталады. Онда түпнұсқа хаттар мен кейбір түпнұсқа суреттер бар. Оның 2 миллион доллардан астам құны бар мүлігі оны мұрагерлік құқығынан айырған үш баласы тарапынан дауға түсті. Daily Telegraph газетінің мәліметінше: «Оның 2001 жылы жазған өсиеті мүліктің басым бөлігін 67 жастағы Сет Тюдор мен оның ұлы Уинслоуға қалдырды. Ол 69 жастағы Бетани Тюдорға және Эфнер Тюдор Холмсқа әрқайсысына 1000 доллар ғана қалдырды, ал кіші ұлы 64 жастағы Томас Тюдорға олардың одан «алыстауына» байланысты бір антикварлық жиһаз бұйымын қалдырды».

Мұра

Тюдордың қыздары Бетани Тюдор және Эфнер Холмс та белгілі авторлар мен суретшілер.