Кіріспе

Стефан Войслав (; 1034–1043 ж.ө.) – 1018 жылдан 1043 жылға дейін Дукля князі. 1018 жылдан бастап ол Византияның басшысы ретінде қызмет етті, 1034 жылы сәтсіз көтеріліс бастағандықтан Константинопольде түрмеге қамалды. Ол қашып құтылып, үйіне оралды, осы жолы мемлекетінің тәуелсіздігін жеңіп алып, Оңтүстік Далмация және оның ішкі аймақтарына билігін кеңейтті. Ол Войслављевич әулетінің құрылтайшысы.

Туған жері және ерте өмір

Қазіргі византиялық жазушылар оны серб немесе дуклян (Βοϊσθλάβος ὁ Διοκλητιανός) деп атайды, бірақ оның әулетін атамайды, ал Дукляның діни қызметкерінің шежіресі, кейінірек, сенімсіз дереккөз, оны бұрынғы билеуші Иован Владимирдің (990–1016 жылдары билеген) туысы деп көрсетеді. Император Василий II-нің ұзақ билігі кезінде өркендеген Византия империясы 1025 жылы оның қайтысынан кейін тұрақты құлдырауға ұшырады. Бұл Балқанда ерекше байқалды, онда болгарлардың мәңгілік қаупінің жойылуы және жауапсыз салық саясаты азаттық қозғалыстарын ынталандыруға көмектесті. Воислав Дуклян архон титулын және Далмация кастралары Зета мен Стонның топархы болды <blockquote>(ἦν δὲ εἰς τὰ κάστρα Δαλματίας εἰς τὴν Ζένταν καὶ εἰς τὴν Στάμνον τοπάρχης Βοϊσθλάβος ὁ Διοκλητιανός)</blockquote>. Воислав Рагузаның стратегі Катакалон Клазомениттермен (Катакалон) үнемі кездесіп, бірде оны және оның серіктерін ұрлап әкетті, себебі Воислав оның ұлы Катакалонның шомылу рәсімінде куәгері болғанын қалады. Ал оның мемлекеті стратегиялық Теофил Эротикосқа бағындырылды. 1037 жылдың соңында немесе 1038 жылдың басында ол түрмеден қашып, Дукльяға оралды, онда жаңа көтеріліс ұйымдастырды, сонымен қатар көршілес аймақтардағы императордың серб одақтастарын да нысанаға алды. Партизандық тактика және басқа көтерілістердің алаңдатушылық әсері арқылы ол бірнеше жазалау экспедицияларын тойтарды және Травуния мен Захумлье княздықтарын ішінара бақылауға алды. Осылайша, 1040 жылға қарай оның мемлекеті солтүстіктегі Стоннан бастап, Skadar көлінің оңтүстік жағалауында орналасқан Skadar астанасына дейін созылды, ал басқа да резиденциялар Требинье, Котор және Бар қалаларында құрылды.

103942

1039 жылы Византия императоры Михаил IV Пафлагондық Салоникада Оңтүстік Италия провинцияларынан келетін 10 кентанар алтынның (7200 алтын номизмата) жетуін күтіп отырды. Бірақ жүк кемесі (галея) қысқы дауыл салдарынан Доклеан жағалауында сүзіліп кетті, ал тауарды Воислав алып кетті және Михаилдың талаптарына қарамастан оны қайтарудан бас тартты. Шайқас 1042 жылдың 7 қазанында, түн ортасынан кейін Бар мен Црмница арасындағы таулы аймақта болды. Шайқасқа дейін бір адам византиялық лагерьке кіріп, жаудың үлкен әскері туралы жалған ақпарат таратып, византиялықтар арасында үрей тудырды. Стефан Воислав үш ұлымен бірге дукляндарды шайқасқа бастап шықты. Олар дөңгелектерден ақырын төмен түсіп, дауыс көтеріп, мүйіздер мен трубалар тартты, осылайша өздерін үлкен көрсетуге тырысты. Дукляндар жолды кесіп, византиялықтарды таулы аймақта қоршап алды. Олар византиялықтарды дайындықсыз ұстап алып, олардың қатарында хаос туғызып, қызу шайқастан кейін қалған византиялық күштерді жеңді. Кейбір тарихи жазбалар византиялық әскердің үштен екісі қаза тапқанын көрсетеді. Византия тарихшысы Иоанн Скилиц (1040–1101) шайқасқа 60 000 византиялық қатысқанын айтты, бірақ бұл мәліметтер дәл емес деп есептеледі. Көптеген тарихшылар византиялықтардың шамамен 40 000 болғанына келіседі. Серб әскерінің саны белгісіз, бірақ византиялықтардан кем болған деп саналады. Воислав 50 византиялық тұтқынды үлкен жеңіс туралы хабар тарату үшін жіберді.

1043 - ші

1042 жылы Рашканың жупаны (Византия билігін көрсететін жаңартылған бағынышты лауазым), Босния бані және Хум князі Льютовид, Воиславты құлатуға қолдау көрсеткені үшін императорлық алтын мен күміспен көп сома алды. 1043 жылы Льютовид Дукляға қарсы әскер басқарды, бірақ оның әскері Конавлидегі Клобук төбесінде (сол кезде Травунияның бір бөлігі болған) Воиславтың шабуылына ұшырап, жеңілді.

Соңғы жылдар

Войслав өзінің билігінің қалған бөлігін бейбітшілікте өткізіп, 1043 жылы қайтыс болды. Оның орнын жесірі мен бес ұлы – Гойислав, Предимир, Михайло, Саганек және Радослав иеленді. Ол Бар мен Ульцинь қалалары арасындағы Прапратнадағы Әулие Андрей шіркеуіне жерленді. Дукля серб мемлекетінің орталығы болып қала берді, басшылық тұрғысынан ішкі аймақтарды (Сербияның Ұлы княздығы, яғни Рашканы) ығыстырды; ол бірнеше онжылдық бойы осы мәртебені сақтап тұрды, оның ұлы Михайло I Дукляда билік еткен кезде, ал қалған аймақтар кейін Сербияның Вукан I басшылығымен біріктірілді.

Атаулары

"Зета және Стоунның далматин кастраларының архонты мен топархы", – оның Византиялық атағы, Кекауменнің «Стратегикон» еңбегінде (1075–78 жж.) көрсетілгендей. Георгий Кедреносқа (шамамен 1050 жылдар) сәйкес, "Сербия князі".