Кіріспе

Ағылшын суретшісі (1798–1879)

Фредерик Ричард Ли (10 маусым 1798, Барнстапл, Девон – 5 маусым 1879, Влиш Банкі, Оңтүстік Африка) – ағылшын суретшісі.

Өмір

Ли солтүстік Девондағы Барнстапл қаласындағы Томас Лидің ұлы және архитектор Томас Лидің (Жнр) інісі болды. Фредерик 1818 жылғы 16 қаңтарда он тоғыз жасында Корольдік академияның студенті ретінде тіркелді. Осы кезеңнен ешқандай даталанған картиналар тіркелмегенімен, 1834 жылғы 3 қарашада Корольдік академияның мүшесі (А. А.) болып сайлануына дейін кем дегенде алты даталанған картина болған. Ф. Р. Лидің осы кезеңдегі картиналарының бірі – «Елік шаңғысын әкелу» (1830), маймен салынған, 38 см x 51 см өлшемді, қазір Лондонның Тейт галереясында сақталуда. Ли 1838 жылғы 10 ақпанда Корольдік академияның толық құрамына мүше болып сайланды. Осы күнге дейін Лидің салған тағы жеті картинасы белгілі, олар негізінен матаға маймен салынған. Тейт галереясында оның мансабының осы кезеңінен «Теңіз жағасындағы күн шығуы» картинасы бар, ол да маймен салынған, өлшемі 85 см x 109 см (1834). Ол келесі отыз жылда тағы қырық даталанған картина салды. Даталанған картиналардан басқа, «Парктегі көл» сияқты елу даталанбаған картина да бар. Ли Барнстапл қаласының жанындағы Пилтон қаласында үйі болған, бірақ өмірінің басынан теңізге берілгендіктен, ол яхтасында көп уақыт өткізіп, Франция, Испания және Италия жағалауларын аралаған. Ол 1870 жылы соңғы рет көрмеге қатысты, ал келесі жылы құрметті зейнеткер академик атанды. Ли 1879 жылғы 5 маусымда Оңтүстік Африканың Малмсей бөліміндегі Влееш Банк, Герман станциясында, оның отбасы мүшелерінің бірі тұрған жерде қайтыс болды.

Мансап

Ли – өнімді суретші болды, оның майлы бояулармен салған суреттерінің саны оның шеберлігін көрсетеді, ол канвасқа да, тақтаға да сурет салған. Оның тақырып таңдауларында Джон Констебл және оның замандастарының ықпалы анық байқалады. Оның ең танымал суреттерінің кейбіреулері Томас Сидни Купермен (1848-1856 жылдары) және сэр Эдвин Ландсиермен бірлесіп жасалған, онда Ли пейзажды суретке түсірген, ал Купер мен Ландсиер жануарларды салған. Оның суретшілік қызығушылығының көп бөлігін пейзаждар мен шабындық көріністер құрайды, бірақ «Cover Side», «The Campfire» және «Gypsy Tent» сияқты ерекшеліктері де бар. Шотландиялық көріністер Ли үшін маңызды тақырып болды, бірақ ол Ұлыбританияның және Еуропаның басқа да аймақтарына кеңінен саяхаттады: Дорсеттегі Гиллингем диірмені; Дербиширдегі Солтүстік Даффилд көпірі; Линедоктағы Швейцария көпірі; Эксетердегі Фулфорд паркі; Бен Мор Глен Дохартқа қарайтын көрініс; Бедфордширдегі Шаттерд Оук; Линкольнширдегі Слеафорд; Гибралтар тасы; және Понт-дю-Гард – осының барлығы оның суреттерінде бейнеленген. Ли сонымен қатар Кенттегі Пенхёрст қаласында көп уақыт өткізді, онда оның көптеген суреттері жасалған. Оның әйелі Харриет Ли 1850 жылы қайтыс болғаннан кейін сондағы шіркеудің зиратында (147-ші учаскеде) жерленген. Лидің өмірі басқа да еңбектерде сипатталған, ал оның суреттерінің танымалдылығы оның ең маңызды мұрасы болып табылады. Оның көптеген туындылары соңғы кезде аукционда сатылып, жоғары бағаға ие болды. Оның өмірінде 90-нан астам суреті белгілі болды. Дегенмен, жақында 300-ден астам суретін көрсететін жаңа мәліметтер пайда болды, бұл оның көптеген туындылары әлі де жеке коллекцияларда немесе мұражайлар мен Ұлттық қордың қорында сақталуда екенін көрсетеді. Констебльдің ықпалы оның өмірі бойы сақталды және ол Тернердің импрессионистік стиліне еліктеуге тырысқан жоқ, өнеркәсіптік революцияның қарқынына қарамастан, өзінің бастапқы қызығушылықтарына адал болды. Лидің суреттері өмірінде үлкен сұранысқа ие болды, ол кедей, күресіп жүрген суретші емес – мансабының соңында жақсы жағдайда болған сияқты көрінеді. Оның сурет салу стилі мен өнімділігінің себебі қаржылық жағдай болған болуы мүмкін. Ол өзінің нарығын білді және танымал болатынын білген стильдегі суреттерді салған. Өмірінің соңғы 15 жылында Ли уақытын Бродгейт үйі, яхтасы және Оңтүстік Африка арасында бөліп өткізді, онда оның бірнеше фермалары болды. Ли 1871 жылдың 1 желтоқсанында зейнеткерлікке шықты және 1879 жылдың 5 маусымында Оңтүстік Африкадағы Веллингтон қаласының жанында қайтыс болып, жерленді. Фредерик Ричард Лидің сақталған үш фотосуреті бар, оларды Ұлттық портрет галереясында (Лондон) көруге болады.